Кадр-влак (калыкле проект)

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
«Кадр-влак» калыкле проект
Рабочие, занимающиеся ремонтом помещения.jpg
Тӱҥалме жап 2024 ий
Амал Российын Президентше Владимир Путинын кӱштымашыже
Сайт национальныепроекты.рф

«Кадр-влак» (руш. Кадры) — Российын Президентше Владимир Путинын кӱштыкшӧ почеш илышыш шыҥдарыме калыкле проект[1]. Икымше гана 2024 ийыште Федерал Погынлан Серышыште  (руш.) (мар. ончыкталтын[2].

Шуктышаш паша

Владимир Путин «Кадр-влак» калыкле проектым илышыш шыҥдараш тӱҥалме нерген увертарен (2024)

2024 ийыште Федерал Погынлан Серышыште Владимир Путин, ончыкылык демографий кушмым шотыш налын, йӧнозанлык, шанче да моло аланысе самырык пашаеҥ-влакым ямдылымаште тыгай пашам шукташ палемден: 2030 ийлан элыште 20 гыч 24 ияш марте 8,3 млн еҥ лиеш; 2035 ийлан — 9,7 млн. Кугыжаныш вуйлатыше палемден: 2023 ийыште Российыште пашадымылыкан еҥын чотчын эн шагал улмо рекорд семын палемдалтын — 2,9 %, тидыже экономикын нӧлталтмыж нерген пеҥгыдемда да тунамак пашаеҥым ситарыме шотышто тургыжланаш тарата[3]. Ты йодыш поснак йӧнозанлыкыште шижалтеш, тудлан 2028 ийлан пашазе сомылым шукташ 1 млн наре специалистым ямдылаш кӱлеш[4]. Тиде йодышым писын тӧрлаш манын, Президент министр-влакын кабинетыштлан, посна ведомстве да амалкалче-влак ушемлан кокла, кӱшыл да профтуныктымаште калыкле проект-влакым нине сомыллан, тыгак экономикын йодмыжлан келыштараш кӱштен:

«…чынжымак, туныктымашын чыла кӱкшыт кокласе кылым, школ гыч тӱҥалын вуз марте, пеҥгыдемдаш кӱлеш. Нуно ик шонымаш дене, ик тӱшка лектышлан пашам ыштышаш улыт. Мутат уке, тышке ончыкылык пашам пуышо-влакын пырля ушнымышт кӱлешан. Тенийсе тунемме ий гыч элын чыла школыштыжо профориентаций пашам тӱҥалман. 6-шо класс деч кугурак тунемше-влак тӱрлӧ специальность дене палыме лийын кертыт»[5].

Кадр ситыдымашым иземдыме шотышто, кугыжанышын шуктышаш сомылжо дене келшышын, тыгаяк калыкле проектым илышыш шыҥдарыме нерген увертарыме, тидын дене кылдалтше моло калыкле да федерал проектым уэштарен тӧрлатыме[6]. «Кадр-влак» калыкле проектын шонымашыжым шуктышыла, инфракышкарым, туныктымо кышкарысе технике да шанче негызым уэмден саемдыме шотышто тыгай пашам шукташ палемдыме:

  • кыдалаш профессий туныктыш тӧнеж-влакым ачалымаш да пойдарымаш (2030 ий марте 120 млрд ойыралтын)[1];
  • вузласе 800 тӱшкагудым пӱтынек (капитально) ачалымаш (2030 ий марте 124 млрд ойыралтын);
  • 2030 ий марте 25 университет кампусым чоҥымаш (400 млрд ойыралтын); планыште 40 наре студент олам чоҥаш;
  • «Приоритет-2030» университет-влаклан полшышо кугыжаныш программе почеш ешартыш окса дене пойдараш (2030 ий марте 190 млрд ойыралтын);
  • 2030 ий марте чыла профессионал туныктыш тӧнежлан «Профессионалитет» федерал проектыш пураш, тиде колледж ден амалкалче-влак кылын пеҥгыдеммыжым да тунем лекше-шамычлан шӱдӧ процент паша верым ситараш йӧным пуа[2];
  • вуз ден шанче ушныклаште шанче-технике книгагудо-влакын кылыштым модернизаций шотышто уэмдымаш (ешартыш 9 млрд теҥге ойыралтын)[7];
  • педагогике вуз-влакым уэмдыме программе (9 млрд теҥге ойыралтын)[8];
  • шанчым да технологийым вияҥдаш бизнес ден кугыжанышын пыштыме оксаштым кок пачаш кугемдаш (2030 ийлан ойырымо ужашым ВВП-н 2%-ше марте шукташ)[1].

Пайдалыкым аклымаш

Калыкле проектын пайдалыкшым аклыме годым кучем, вуз да бизнес дене пырля ямдылыме посна кадр, инноваций да йӧнозанлык проект-влакым шотыш налман, тыгак студент стартап-влакын инвестиций полыш дене шукталтме чотыштым шотлыман[1]. 2030 ий марте студент тӱшка гыч лекше, технологий стартап-влакын чотыштым ий еда 30 тӱжем марте шукташ палемдыме[9]. Россий Федерацийын Виктерже венчур амалкалче-влаклан проектлаш пыштыме инвестицийын 50%-шым пӧртылташ йӧным ыштыше программым ямдылен (пӧртылташлан 13 млрд теҥге ойыралтын).

Тӱҥ статья: Университетысе технологий шотышто амалкалыме пашан негызше

Технологий суверенитет

«Кадр-влак» калыкле проект Российын шанче-технологий могырын вияҥме корныжын (стратегийжын) тӱҥ ужашыже улеш, тудо «воштвиктаралтше» манме аланым але элын пӱтынь экономикыжым пеҥгыдемдаш полша: станокым чоҥымаште да йӧнозанлыкын ыштен лукмаште, робототехникыште, пилотдымо системыште, экономикым шотлымаште, химийыште[10]. Палемдыме почеш, 2030 ий марте Российын кӧргысӧ пазарыштыже кӱкшӧ технологий сату ден асулыкын ужашыже куд гана кугемшаш, а ыштен лукмо экспортын кугытшо кумыт гыч кок ужашыжлан ешаралтшаш[1]. Тыгодым импортын ужашыже пӱтынек иземшаш: эше 1999 ийыште тудо ВВП-н 26 % лийын гын, 2023 ийлан ВВП-н 19 % марте иземын, а 2030 ийлан ВВП-н 17%-ше марте иземдаш палемдыме[1]. Тыге, Россий йот элласе технологий да шанче сынан сатум кондымо азап кыл деч пӱтынек утаралтеш, тыгак РФ гыч кайыше йотэл компаний-влак деч вара кодшо ыштен-лукмо яравер-влак у ыштыш-кучыш дене темаш тӱҥалыт.

Тӱҥ статья: Йотэл компаний-влакын Россий гыч кайымышт

Ешартыш увер

2024 ий апрельыште паша шотышто министр Антон Котяков увертарен: 2021 ий гыч самырык-влакын пашадымылыкышт иктат пелылан шагалемын да 5,1%-ыш шуын[11].

2024 ий декабрьыште РФ-н вице-премьерже Александр Новак увертарен: Российыште кӱкшӧ квалификациян пашаеҥ-влакын кӱлешлыкышт 1,5 млн наре еҥыш шуэш. Вице-премьерын мутшо почеш, чоҥымаште, транспортышто да ЖКХ-ште пашакид окситылык шижалтеш[12].

2025 ий февральыште РФ-н вице-премьерже Татьяна Голикова «Кадр-влак» калыкле проектлан ойырымо окса кугытым 116 млрд теҥге манын увертарен[13]. 2025 ий 21 февральыште тудо тыгак проектын кассысе шуктымашыже ынде 43,8%-ыш шуын манын ешарен[14].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Послание Президента Федеральному Собранию. http://kremlin.ru (29 пургыж 2024). Тергыме кече: 4 ӱярня 2024.
  2. ↑ 1 2 Владимир Путин объявил о запуске нового национального проекта «Кадры». https://edu.gov.ru (29 пургыж 2024). Тергыме кече: 6 ӱярня 2024.
  3. ↑ Путин: безработица в РФ снизилась до 2,9% впервые в истории, <https://tass.ru/ekonomika/19534019>. Тергыме: 7 ӱярня 2024. 
  4. ↑ Путин: до 2028 года нужно подготовить 1 млн специалистов рабочих профессий, <https://aif.ru/politics/russia/putin_do_2028_goda_nuzhno_podgotovit_1_mln_specialistov_rabochih_professiy>. Тергыме: 7 ӱярня 2024. 
  5. ↑ Послание Президента Федеральному собранию. http://kremlin.ru (29 пургыж 2024). Тергыме кече: 6 ӱярня 2024.
  6. ↑ Леонов, Сергей, Семья, молодежь, взрослые. Путин назвал новые выплаты для жителей России, <https://aif.ru/politics/russia/semya_molodezh_vzroslye_putin_nazval_novye_vyplaty_dlya_zhiteley_rossii>. Тергыме: 4 ӱярня 2024. 
  7. ↑ Путин поручил модернизировать сеть научно-технических библиотек, 2024-02-29, <https://ria.ru/20240229/biblioteka-1930233511.html?in=l>. Тергыме: 29 пургыж 2024. 
  8. ↑ В России выделят девять миллиардов рублей на обновление педвузов, 2024-02-29, <https://ria.ru/20240229/putin-1930202458.html?in=l>. Тергыме: 29 пургыж 2024. 
  9. ↑ Дмитрий Чернышенко: 69 регионов подключилось к реализации федпроекта «Платформа университетского технологического предпринимательства». http://government.ru (6 шыжа 2022). Тергыме кече: 19 пургыж 2024.
  10. ↑ Необходимо добиться технологического суверенитета, заявил Путин, 2024-02-29, <https://ria.ru/20240229/putin-1930212072.html>. Тергыме: 7 ӱярня 2024. 
  11. ↑ Путин обсудил молодежную политику с членами правительства - Российская газета, 2024-04-04, <https://rg.ru/2024/04/04/zadaniia-na-zavtra.html>. Тергыме: 9 вӱдшор 2024. 
  12. ↑ Александр Новак: России необходимо 1,5 млн высококвалифицированных кадров | Эксперт (руш.). Эксперт. Тергыме кече: 11 теле 2024.
  13. ↑ Татьяна Голикова оценила расходы на нацпроект «Кадры» в 116 млрд рублей. Эксперт (18 пургыж 2025). Тергыме кече: 19 пургыж 2025.
  14. ↑ Голикова: кассовое исполнение нацпроекта "Кадры" составляет уже 43,8%, 2025-02-21, <https://tass.ru/nacionalnye-proekty/23206207>. Тергыме: 21 пургыж 2025. 
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кадр-влак_(калыкле_проект)&oldid=1231567" гыч налме