Йоча да самырык тукым (калыкле проект)

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
«Йоча да самырык тукым» калыкле проект
Нацпроект Молодёжь и дети.jpg
Тӱҥалме жап 2024 ий
Мучашлыме жап 2036 ий
Амал 309-ше №-ан «Россий Федерацийын 2030 ий марте да ончыкылыклан 2036 ий марте вияҥмыже нерген» кӱштык
Ушнышо-влак 50 млн
Лектыш «Движение первых» йоча толкын кышкарыште 6942 мероприятий эртаралтын;
Самырык-влаклан тӱнямбал фестивальым ямдылымашке 20 тӱжем еҥ ушнен;
Роскот калыкле проектын тичмаш бюджетше — 3,7 трлн теҥге
Организатор-влак:

New Emblem of the Ministry of Education and Science of Russia.png Туныктымаш министерстве

Rosmolodez.png Самырык тукымын паша шотышто федерал агентстве

Middle emblem of the Ministry of Defence of the Russian Federation (21.07.2003-present).svg Аралтыш министерстве

National Guard of Russia.svg Росгвардий

«Йоча да самырык тукым» калыкле проектым Россий Президент Владимир Путинын 2024 ий 7 майысе 309-ше №-ан «Россий Федерацийын 2030 ий марте да ончыкылыклан 2036 ий марте вияҥмыже нерген» кӱштыкшӧ почеш шочыктымо да илышыш шыҥдараш пижме[1]. Шкан шке оза улшо (суверенный) туныктымо кышкарым чоҥаш, кӱлешан инфракышкарым ышташ, самырык тукымым патриотизм шӱлышеш ончен кушташ виктаралтын[2][3]. Ты пашалан мутым Туныктыш министерстве, Росмолодёжь, Аралтыш министерстве да Росгвардий кучат[1]. Проект 50 миллион еҥым авалтен[4]. Пӱтынь бюджет — 3,7 трлн теҥге[4].

Ыштышаш паша

Россий Президент Россий Виктерлан 2030 ий марте йочан, чукарай да нарашта ӱдыр-рвезе-влакын да самырык тукымын моштымышт ден усталыкыштым вияҥдыше, посна пашалан эррак ямдылаш тӱҥалме пашам шукташ кӱштен[3]. Тидын деч посна, тыге палемдыме: шке пашалан ямдылалтме (профессий), шкевийын вияҥме да патырлык кумылым куштымашке виктаралтше программылашке ушнышо самырык тукымын ужашыже 75,1 % лийшаш; шке кумылын да мер пашаш ушнышо-влакын чотышт 45,8 % марте кӱзышаш; Российыште шкевийын вияҥаш лийме йӧнлан ӱшаныше самырык еҥ-влакын ужашышт 85 % марте кушшаш; Российысе кӱшыл туныктымо тӧнежлаште да шанче организацийлаште кӱшыл шинчымашан туныктымо программе-влак почеш йотэлысе студент-влакын чотышт 500 тӱжем еҥ марте кушшаш[3].

Виктер председательын алмаштышыже Дмитрий Чернышенко:

«Йоча да самырык тукым» калыкле проект кугу калык тӱшкам авалтен. Тиде 50 миллион деч шукырак еҥ, але мемнан элын кажне кумшо еҥже, а проект дене кылдалтше да тушко ушнаш кумылан-влакым — ача-авам, туныктышо да наставник-влакым шотыш налаш гын, чыла граждан гыч пелыже.

Тидын годым 80 % проект тӱвыра, сымыктыш да калык ыштыш-кучыш усталык аланысе паша дене кылдалтын, нуно йӱлаш пурышо роосийысе чоншӱлышым да кӧргыкойышым аралаш, чапландараш виктаралтыныт да кугыжаныш окса дене шукталтыт манын палемдалтеш[3]. Калыкле проектым илышыш шыҥдарашлан 2025 ийыште 458 138,3 млн теҥге, 2026 ийыште — 547 375,6 млн теҥге, 2027 ийыште — 550 342,1 млн теҥге ойыраш палемдалтын[5].

2025 ийыште кугыжаныш калыкле проектым илышыш шыҥдараш 458 миллион теҥге оксам ойырен (2025)

Калыкле проект кышкарыште уста икшыве-влаклан вӱдышӧ 12 школым почаш, 8 тӱжем утла школым ачалаш, экономикын тӱҥ аланже-влаклан 2 миллион деч шукырак самырык пашаеҥым ямдылаш, самырык тукымлан 800 лабораторийым да 50 ончыл инженерий школым почаш, 25 университет кампусым чоҥаш да 800 тӱшкагудым ачалаш палемдыме[6].

Федерал проект-влак

«Йоча да самырык тукым» калыкле проектыш тыгай федерал проект-влак пурталтыныт:

  • «Россий — йӧным почшо эл»;
  • «Ме пырля улына»;
  • «Россий тӱнямбалне»;
  • «Чыла сай — йоча-влаклан»;
  • «Вӱдышӧ школ-влак»;
  • «Туныктышо ден наставник-влак»;
  • «Кызытсе кампус-влак вапшым ыштымаш»;
  • «Ончылъеҥ-влак тукымлан университет»;
  • «Профессионалитет»[3];
  • «Приоритет-2030»[7].
«Профессионалитет» программе почеш 2 млн наре пашаеҥым посна пашалан ямдылаш палемдалтеш (2025)

Илышыш шыҥдарымаш

2025 ий мартысе иктешлымаш почеш, «Йоча да самырык тукым» калыкле проект кышкарыште тыгай лектыш-влак улыт:

  • «Движение первых» йоча толкын кышкарыште 6942 мероприятийым эртарыме;
  • Самырык тукым тӱнямбал фестивальыш  (руш.) (мар. 20 тӱжем еҥ ушнен;
  • «ВУЗ-ыш онлайн йӧн ден пурымаш» сервис негызеш йотэлысе студентлан иктеш улшо профильым почмо;
  • Россий Федерацийысе регионлаште улшо 12 вӱдышӧ школын вапшкылже шочын;
  • кыдалаш профессионал пашаеҥ-влаклан тунемме-ыштен лукмо рӱдер-влакым почмо;
  • самырык тукымлан 940 лабораторийым почмо[4];
  • «Земский туныктышо» программе кышкарыште 7 500 туныктышылан ик гана налын кертме окса полшым пуымо;
  • 800 тӱжем утла туныктышылан класс вуйлатыме пашалан тӱлаш йӧным ыштыме[3].
«Йоча да самырык тукым» калыкле проектын пӱтынь бюджетше 3,7 трлн теҥге (2025)

Ешартыш увер

2025 ий 5 июньышто руш йылмылан полшымо аланыште кугыжаныш политикым илышыш шыҥдарыме шотышто Каҥашын погынымаштыже Россий президент Владимир Путин «Пушкин карте  (руш.) (мар.» семынак «Йоча книга картым» лукташ темлен[8].

«Йоча да самырык тукым» калыкле проект кышкарыште Россий Минпросвещенийын полшымыж дене «Кавказ акцент» тӱвыра да сотемдарыме форум-марафон — усталык проект-влак конкурс илышыш шыҥдаралтеш[9].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 Национальный проект «Молодежь и дети» (руш.). shkolababichevavykatnoj-r86.gosweb.gosuslugi.ru. Тергыме кече: 21 ӱярня 2025.
  2. ↑ Стали известны подробности национального проекта «Молодёжь и дети», 20.03.2025, <https://skillbox.ru/media/education/stali-izvestny-podrobnosti-nacionalnogo-proekta-molodezh-i-deti/>. Тергыме: 21 ӱярня 2025. 
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Национальный проект «Молодёжь и дети» - Правительство России (руш.). government.ru. Тергыме кече: 21 ӱярня 2025. Архивлыме 12 шыжа 2025 ий.
  4. ↑ 1 2 3 Дмитрий Чернышенко обсудил с депутатами Государственной Думы национальный проект «Молодёжь и дети» (руш.). government.ru (18 ӱярня 2025). Тергыме кече: 21 ӱярня 2025. Архивлыме 12 шыжа 2025 ий.
  5. ↑ На нацпроект "Молодежь и дети" в 2025 году планируют выделить 458 млрд рублей, 30.09.2024, <https://tass.ru/ekonomika/21995577>. Тергыме: 21 ӱярня 2025. 
  6. ↑ Нацпроект «Молодежь и дети» дополнен инструментами модернизации важнейших сфер жизни нашей страны, <https://ac.gov.ru/news/page/nacproekt-molodez-i-deti-dopolnen-instrumentami-modernizacii-vaznejsih-sfer-zizni-nasej-strany-28044>. Тергыме: 21 ӱярня 2025. 
  7. ↑ Вузы – участники программы «Приоритет-2030» оптимистично оценивают развитие науки в России. Минобрнауки РФ (28 ӱярня 2025). Тергыме кече: 27 ага 2025.
  8. ↑ Заседание Совета по реализации госполитики в сфере поддержки русского языка и языков народов России, 05.06.2025, <http://kremlin.ru/events/president/news/77104>. Тергыме: 5 пеледыш 2025. 
  9. ↑ Конкурсный отбор творческих проектов студентов образовательных организаций высшего образования и профессиональных образовательных организаций для участия в Культурно-просветительском форуме-марафоне «Кавказский акцент», 2025-07-25, <https://chspu.ru/2025/07/25/88387/>. Тергыме: 2 шыжа 2025. 
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Йоча_да_самырык_тукым_(калыкле_проект)&oldid=1232059" гыч налме