Домрачев, Захар Филатович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Домрачев.
Захар Филатович Домрачев
Домрачев Захар Филатович (педагог).jpg
Шочмо кече 24 теле 1925(1925-12-24)
Шочмо вер Чигирешево, У Торъял кундем, Марий автоном область, РСФСР, СССР
Колымо кече 30 идым 2009(2009-09-30) (83 ий)
Колымо вер Кужэҥер, Марий Эл, Россий
Эл
Паша сомыл педагог
Награде да премий

Орден Отечественной войны I степени— 1985 Медаль «За отвагу» (СССР) — 1976 SU Medal For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg «Чапле пашалан (Сарзе патырлыклан) лӱмгече медаль. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий лӱмеш палемдалтын»
Honored School Teacher of the RSFSR.png Отличник народного просвещения РСФСР — 1957

Захар Филатович Домрачев (24 теле 1925, Чигирешево — 30 идым 2009, Кужэҥер, Марий Эл Республик) — марий совет туныктышо. Кужэҥер кыдалаш школын завучшо (1953—1954, 1961—1985), Кужэҥер ронон (районысо калык образований пӧлкан) вуйлатышыже (1954—1961). РСФСР школын сулло туныктышыжо (1961). Кугу Ачамланде сарын салтакше.

Илыш корныжо

1925 ий 24 декабрьыште Марий Элын кызытсе У Торъял велыштыже Чигирешево ялысе икмарда кресаньык ешеш шочын[1][2][3].

1932 ийыште Часамласола тӱҥалтыш школын икымше классышкыже тунемаш каен, вара У Торъял кундем Немда кыдалаш школышто тунемын. Ешыжын вес верыш илаш куснымылан кӧра, Марий АССР Кужэҥер кыдалаш школышто тунемын. 1942 ийыште 10-шо классым тунем пытарымекыже, шочмо районысо Старсела шымияш школыш математикым туныктышылан пашаш колтеныт[4].

1943 ий январьыште РККА-ш налыныт. Кугу Ачамланде сарын участникше: Москосо сарзе округын  (руш.) (мар. кокымшо тунемме бригадышкыже логалын, изирак офицер-влакын 6 тылзаш курсыштым тунем лектын, стрелок-влак взводын командирже семын Калинин фронтыш колтеныт, изирак сержант. 1943 ий октябрьыште кок гана сусырген, а 1944 ий 3 февральыште Витебск воктене контузитлалтын. Ржев, Полоцк, Великие Луки, Невель, Городок, Витебск ола-влакым утарымаште кредалын. 1944 ий 20 июньышто кокымшо тӱшкан тазалык дене эмганыше мӧҥгыжӧ пӧртылын[1][2].

1944 ий гыч — Марий АССР-ысе Кужэҥер вел Топкавлак селасе шымияш школышто математикым да физикым туныктышо. 1946 ий гыч — Кужэҥер посёлкысо школышто физикым да математикым туныктышо, 1953—1954 ийлаште — школын завучшо. 1951 ийыште Марий туныктыш институтым заочно тунем лектын. 1954—1961 ийлаште — Кужэҥер ронон вуйлатышыже[5], тыгодым школышто физике да математике урок-влакым вӱден[1][2]. Вара, сулен налме канышыш лекмешкыже Кужэҥер кыдалаш школын завучшо да туныктышыжо лийын[4][6].

Икмыняр гана Марий АССР-ысе да РСФСР-ысе туныктышо-влакын погыныштышт делегат лийын. 11 гана Марий АССР-ын Кужэҥер кундемысе Каҥашын депутатшылан сайлалтын[1][2].

Калыкым туныктымо пашаште суапшылан 1961 ийыште тудлан «РСФСР школын сулло туныктышыжо» чаплӱмым пуэныт. Медаль-влак дене суапландаралтын[1][2].

Краевед семын «Марий Эл Республикысе села ден ял-влакын историйышт. Кужэҥер район» книгам ямдылымашке ушнен[7].

2009 ий 30 сентябрьыште Кужэҥер посёлкышто колен, туштак тойымо[1][2][8].

Чаплӱм да суаптар-влак

Шарнымаш

Туныктышо З. Ф. Домрачевын южо арверже да фотосӱретше кызыт Кужэҥер вел тоштер-ончер рӱдерыште аралалтеш[9].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Мочаев, 2017, с. 128.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 344.
  3. ↑ Чигирешево | Родная Вятка (руш.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
  4. ↑ 1 2 Куженерская средняя школа. kuzener-school-1.narod.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
  5. ↑ Prog. Отдел образования и по делам молодежи администрации Куженерского района РМЭ. kuzhenerobr.narod.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
  6. ↑ Поселок городского типа Куженер | Государственное бюджетное учреждение "Государственный архив Республики Марий Эл". gosarhivrme.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
  7. ↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Куженерский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
  8. ↑ Мемориал - Домрачев Захар Филатович  : Международная система поминовения усопших (руш.). skorbim.com. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
  9. ↑ Домрачев Захар Филатович - ветеран войны, учитель Куженерской средней школы, регистрационный номер — 22662924 (неопр.). exponat-online.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.

Литератур

  • Муравьёв А. В. Учителями жива Россия: Учителя Республики Марий Эл — заслуженные учителя Российской Федерации. — Йошкар-Ола, 2004. — С. 34—35.
  • Они защищали Родину. Назовём поимённо. Куженерский район / Республика Марий Эл, Муниципальное образование «Куженерский район»; [ответственный (научный редактор) Соловьёв В. С.]. — Йошкар-Ола: Издательство Марийского полиграфкомбината, 2005. — 251,[1] с., [20] л. ил.; 25 см; ISBN 5-87898-285-4.
  • Мочаев В. А., Муравьёв Ан. В. Домрачев Захар Филатович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 111. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Домрачев Захар Филатович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 344. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Муравьёв Ан. В., Мочаев В. А. Домрачев Захар Филатович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 128. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Муравьёв А. В. Учителями жива Россия. — 2-е изд., доп. — Йошкар-Ола: Издательский дом «Марийское книжное издательство», 2022. — C. 29.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Домрачев,_Захар_Филатович&oldid=1234102" гыч налме