Ардашев, Валентин Кузьмич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Валентин Кузьмич Ардашев
Ардашев Валентин Кузьмич.jpg
Шочмо кече 14 шорыкйол 1925(1925-01-14)
Шочмо вер Опельск ял, Марий Турек кантон, Марий автоном область, РСФСР, СССР
Колымо кече 22 ага 2000(2000-05-22) (75 ий)
Колымо вер
Пурымаш  СССР
Войскан родшо пехото
Службо жап 1943—1945
Званий Кугурак сержант
Кредалмаш/сар Кугу Ачамланде сар
Награде да премий
Герой Советского Союза
Ленин орден Орден Отечественной войны I степени Орден Славы III степени RUS Medal of Zhukov ribbon.svg
Юбилейная медаль «За доблестный труд (За воинскую доблесть). В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина» Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg SU Medal Thirty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg
SU Medal Forty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg RUS Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg «Пашан ветеранже» медаль SU Medal 50 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg
SU Medal 60 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal 70 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg
Отставкыште Брянск олан ик заводыштыжо тракторист

Валентин Кузьмич Ардашев (14 шорыкйол 1925, Марий автоном область — 22 ага 2000, Брянск) — Кугу Ачамланде сарын салтакше, Белорус фронтысо 3-шо армийын 269-ше стрелковый дивизийын 1022-шо стрелковый полкын пӧлка командирже, йошкарармеец[1].

Совет Ушемын Талешкыже (23.07.1944), шапашын кугурак сержантше.

Биографий

1925 ий 14 январьыште[2] Марий автоном область Мари-Турек кантон (Марий Эл Республикын Мари-Турек районжо[3]) Новосельский (Опельск) ялысе[4] кресаньык ешеш шочын. Руш. Новосельский шымияш школын 5 классшым, Пермь кундемысе Александровск олаште слесарь курсым тунем лектын. Марий АССР Мари-Турек район Косолоп селасе МТС-ыште апшатлан тыршен.

1943 ий январьыште Косолоп районысо сарком Йошкар армийыш налын. Ту ийынак фронтыш логалын. Поснак Днепрым вончымо кредалмаште, Рогачёв олам утарымаште шкенжым чолган ончыктен.

1943 ий сентябрьыште Ардашев Вищино ял кундемыште (Белоруссийын Гомель кундем, Рогачёв районжо) Днепр гоч ик эн ончыч вончен. Тушманын пеҥгыдемдыме опорный пунктышкыжо керылт пурен, гранате да автомат дене тушманын шуко салтакшым пытарен, нылытшымат пленыш налын.

Наградым пуаш представленийын текстше тыге йоҥга[5]:

«Ардашев йолташ Днепр эҥерым форсироватлыме да Днепрын пурла сержым Рогачевский районын Вищин ял пурла серысе плацдармым налме кредалмаште пеш тале лӱддымылыкым ончыктен, эҥерым форсироватлыме, мине пасум, проволыкан авыртышым да сюрпризым эртыме годым йӧным муын моштымыжо да чулымлыкше дене сар задачым шукташ кугун полшен. Тиде кредалмаш кумдыкышто тудо тушманын пеҥгыдын аралалтме пунктышкыжо эн ончыч керылт пурен да тудын кӧргыштыжӧ немыч-шамыч дене гранатым пудештарыл, автомат дене лӱйкален 31 немычым пуштын, аралыме вер гыч куржшо ныл немычым пленыш налын. Тушманын чот пеҥгыдемдыме опорный пунктшым Ардашевын кырен шалатымыже частьын стрелковый подразделенийже-влаклан изи йомдарымаш дене сар задачым шукташ йӧным ыштен. Опорный пунктышто радиоузелым, легковой автомашинам, 75 мм 5 пушкым , 20 автоматым, 8 винтовкым поген налме. Талешкын подвигше «Совет Союзын Талешкыже» лӱмым сула.

СССР Кӱшыл Советын Президиумын 1944 ий 23 июльысо кӱштыкше дене командованийын кӱштымыжым сайын шуктымылан, немыч ваштареш шогымаште лӱддымылык да патырлыкым ончыктымылан йошкарармеец Ардашев Валентин Кузьмичлан Совет Ушемын Талешкыже чаплӱмым пуымо да Ленин орден ден «Шӧртньӧ Шӱдыр» медальым (3864 №) кучыктымо.

Тале боец Сеҥымаш марте миен шуын. 1944 ийыште ВКП(б) пурен. Сар деч вара кугурак сержант лӱм дене шапашыш каен.

Брянск олаште илен. Пенсийыш лекмеш ик заводышто трактористлан пашам ыштен. 2000 ийыште колен. Брянскыште тойымо.

Награде ден званий-влак

  • Советский Союзын Талешкыже «Шӧртньӧ Шӱдыр» Медаль (3864 №)
  • Ленин орден
  • I степенян Ачамланде сар орден
  • III степенян Чап орден
  • Медаль-влак:
    • «1941–1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль
    • «1941–1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан коло ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль
    • «1941–1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан кумло ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль
    • «1941–1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан нылле ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль
  • 1982 ийыште Рогачёв олан Почётан гражданинже лӱмым пуымо.

Шарныктыш

  • Брянскыште, Талешкын илыме, Моско микрорайонын 47–ше №-ан пӧрт пырдыжеш «Тиде пӧртыштӧ 1983–2000 ийлаште Совет Ушемын Талешкыже Ардашев Валентин Кузьмич (14.01.1925–22.05.2000) илен» ман серыман мемориал оҥам вераҥдыме.
  • 2015 ийыште Совет Союзын Талешкыже В. К. Ардашевын лӱмжым Пермь кундемын Александровск оласе скверыште Шарнымаш Пырдыжыште ӱмырешлан возымо.

Палемдымаш

  1. ↑ Должность и воинское звание на дату присвоения звания Героя Советского Союза.
  2. ↑ Мочаев, 2017, с. 32.
  3. ↑ Место расположения деревни Новосельское Архивысе копий 1 сӱрем 2018 гыч.
  4. ↑ Деревня Новосельское (Лопъял, Опельск) // Мари-Турекский район. — Йошкар-Ола, 2003. — С. 267—268. — 320 с. — (История сёл и деревень Республики Марий Эл). — 1500 экз. — ISBN 5-87898-241-2.
  5. ↑ Герой Советского Союза Валентин Ардашев - в ближнем бою уничтожил гранатами и из автомата 31 немца и преследуя бежавшего противника, захватил 4 немцев в плен. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 10 вӱдшор 2020. Архивлыме 10 вӱдшор 2020 ий.

Литератур

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Мочаев В. А. Ардашев Валентин Кузьмич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 30. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Ардашев Валентин Кузьмич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 230. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Ардашев Валентин Кузьмич // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 30—31. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
  • Мочаев В. А. Ардашев Валентин Кузьмич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 32. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Ардашев,_Валентин_Кузьмич&oldid=1161919" гыч налме