Аказеев, Лев Анисимович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Лев Анисимович Аказеев
Аказеев Лев Анисимович.jpg
Шочмо кече 1902 ий 3 сорла(1902-08-03)
Шочмо вер Паратмар, Чыкма уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече 1965 ий 21 шорыкйол(1965-01-21) (62 ий)
Колымо вер Щёлково,Моско область, РСФСР, СССР
Эл  Россий империй →  СССР
Профессий тазалыкаралтыш министр, тӱҥ эмлызе, сразе эмлызе
Шанче алан хирургий, сарзе медицине
Паша вер Н. А. Семашко лӱмеш рӱдӧ клинике эмлымвер, Н. Н. Бурденко лӱмеш тӱҥ сарзе госпиталь, Марий АССР Республикысе эмлымвер
Званий
Майор Медицинской службы Красной Армии
Награде да премий

Лев Анисимович Аказéев (3 сорла 1902, Паратмарий, Чыкма уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 21 шорыкйол 1965, Щёлково, Моско область, РСФСР[d], СССР) — совет кугыжаныш да тазалыкаралтыш пашаеҥ, эмлыше хирург. Марий АССР тазалыкаралтыш министр (1948—1953), МАССР Республикысе эмлымверым чоҥаш шонымашым лукшо да чоҥымо пашам виктарыше. Марий кундемысе эмлымверым вуйлатыше, Йошкар-Оласе медицине техникумын директоржо (1930—1931), Марий кундемысе тазалыкаралтыш пӧлкам вуйлатыше (1933—1935). Моско область Щёлково эмлымверын тӱҥ эмлызыже (1935—1936). Кремльын эмлыме-санитар виктемын да Н. А. Семашко лӱмеш рӱдӧ клинике эмлымверын хирургшо (1936—1938), Н. Н. Бурденко лӱмеш Тӱҥ сарзе госпитальын хирург-ординаторжо (1938—1947). Хасан ер воктене кредалмаште (1938), совет-финн да Кугу Ачамланде сарлаште лийын. 1928 ий гыч ВКП(б) йыжъеҥ.

Илыш корно

1902 ий 3 августышто кызытсе Марий Эл Республик Курыкмарий районысо Паратмар ялысе икмарда кресаньык ешеш шочын[1][2][3][4].

1914 ийыште черке-приходской школым, 1917 ийыште — 2 классан училищым, 1921 ийыште — Чыкмасе кӱшыл тӱҥалтыш училищым тунем пытарен[1].

1927 ийыште М. В. Ломоносов лӱмеш Москосо кугыжаныш университетын  (руш.) (мар. медицине факультетшым тунем пытарен[1].

Университетым пытарымеке — Арде эмлымверын, Марий АССР Оршанке кантон эмлымверын вуйлатышыже. 1928 ийыште ВКП(б)-ш налыныт[4].

1930—1931 ийлаште — Марий кундемысе эмлымверын вуйлатышыже, тыгодымак — Йошкар-Оласе медицине техникумын директоржо[1][5].

1931 ийыште 1-ше Моско медицин институтын 2-шо хирургий клиникышкыже ординатурыш колтеныт. 1933 ийыште Марий автоном область вуйлатыше-влакын темлымышт почеш Йошкар-Олаш пӧртылын да кундемысе тазалыкаралтыш пӧлкан вуйлатышыжлан шогалын[1].

1935 ий гыч — Моско область Щёлково больницын тӱҥ эмлызыже. 1936—1938 ийлаште — Кремльын эмлыме-санитар виктемын да Н. А. Семашко лӱмеш рӱдӧ клинике больницын хирургшо. 1938 ийыште, репрессий лӱдыкшылан кӧра, паша гыч каен[1].

1938 ий сентябрьыште Моско оласе Йошкар Пресненский район военкомат тудым Йошкар Армийыш колтен[6]. 1938—1947 ийлаште — Н. Н. Бурденко лӱмеш Тӱҥ сарзе госпитальын  (руш.) (мар. хирург-ординаторжо. 1938 ийыште Хасан ер воктене вашпижмаште да совет-финн сарыште лийын. Кугу Ачамланде сарыште лийын: 1943—1945 ийлаште — Брянск фронтын куснылшо госпитальын (ППГ) вӱдышӧ хирургшо, 3-шо Белорус фронтын 1078-ше №-ан эвакогоспитальын начальникше, медицине службо майор. 1947 ий мартыште демобилизоватлалтын. II степенян Ачамланде сар да Йошкар Шӱдыр орден-влак дене суапландаралтын[1].

1947—1948 ийлаште Моско областьысе онкологий больницын хирургий пӧлкажым вуйлатен[1].

1948—1953 ийлаште — Марий АССР тазалыкаралтыш министр. Марий АССР Республикысе эмлымверым эмлымверым чоҥаш шонымашым лукшо да чоҥымо пашам виктарыше лийын. 1951—1955 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын  (руш.) (мар. 3-шо созывысе депутатшылан сайлалтын[7]. «Почёт Тамга» орден да медаль-влак дене суапландаралтын[1][6].

1953—1965 ийлаште — Моско область Фрязино оласе эмлымверын хирургшо[1].

1965 ий 21 январьыште Моско пеленысе Щёлково олаште илыш дене чеверласен[1]. Моско областьысе Щёлково муниципал районын Гребенск шӱгарлаште тоеныт.

Суаптар-влак

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Мочаев, 2017, с. 15.
  2. ↑ Паратмары (Изи Паратмар, Малые Паратмары) | Родная Вятка (руш.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 3 пургыж 2026.
  3. ↑ Легенда к карте Населенные пункты – родина известных земляков – Эколого-географический атлас Республики Марий Эл (руш.). xn--12-glci9b.xn--p1ai. Тергыме кече: 3 пургыж 2026.
  4. ↑ 1 2 Виловатовский ЦМДК, 2022-02-22, <https://raycultura.wixsite.com/raycultura/post/%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D1%86%D0%BC%D0%B4%D0%BA-28>. Тергыме: 3 пургыж 2026. 
  5. ↑ Учить лечить: 80 лет востребованности — Медицинская практика (неопр.). mfvt.ru. Тергыме кече: 4 пургыж 2026.
  6. ↑ 1 2 Аказеев Лев Анисимович, <http://marihistory.ru/2011-01-01-19-55-37-115/2-/25779-akazeev-lev-anisimovich.html>. Тергыме: 3 пургыж 2026. 
  7. ↑ Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл. old.gsmari.ru. Тергыме кече: 3 пургыж 2026.

Литератур

  • Они защищали Родину: вспомним их поимённо: Горномар. р-н, г. Козьмодемьянск / Респ. Марий Эл, Администрация Горномар. р-на, Администрация г. Козьмодемьянска; [редкол.: Кудряшов М. Г., Поздеева Н. А. (руководители) и др.]. — Чебоксары: ИПК «Чувашия», 2005 (ГУП ИПК Чувашия). — 607 с., [32] л. ил., портр.; 24 см.
  • Александров Н. А. Аказеев Лев Анисимович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 17. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Александров Н. А. Аказеев Лев Анисимович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 15. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Аказеев,_Лев_Анисимович&oldid=1233496" гыч налме