Чеботкин, Валерий Александрович

Валерий Александрович Чеботкин
Шочмо кече	18 идым 1960(1960-09-18) (65 ий)
Шочмо вер	Йошкар-Ола, РСФСР, СССР
Эл	СССР  Россий
Тунеммаш	Йошкар-Оласе художественный училище Илья Репин лӱмеш Санкт-Петербургысо сылнысӱрет академий[d] Российысе сылнысавыш академий[d]
Стиль	тӱссерышын реалистический школжо
Награде	Марий Эл Республикын кугыжаныш премийже (2001) Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже[d] (2011) «Марий Эл Республикын тӱвыражым вияҥдыме надырлан» оҥпале (2025)

Валерий Александрович Чеботкин (шоч. 18 идым 1960, Йошкар-Ола) — совет да россий сӱретче, туныктышо. Россий сӱретче-влак ушемын йыжъеҥже (1995). Марий Эл Республикысе А. В. Григорьев лӱмеш Кугыжаныш премийжын лауреатше (2001). Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (2011). «У эра» Тӱнямбал сылнысавыш академийын чынле йыжъеҥже (2009).

Илыш корныжо

1960 ий 18 идымыште Йошкар-Олаште шочын.

Шинчымаш

1972 ий гыч 1976 ий марте — Йошкар-Оласе 1-ше номеран сылнысавыш школышто тунемын.

1977 ий гыч 1981 ий марте — Йошкар-Оласе сылнысавыш училищыште тунемын, тудым 1981 ийыште визытан дене тунем пытарен.

1982 ий гыч 1990 ий марте — Пашан Йошкар Тистыже орденан И. Е. Репин лӱмеш живопись, скульптур да архитектур институтын, Ленин орденан СССР ХА-ысе тӱссерыш факультетын студентше, 8 ий гыч — кок ийжым СССР Сарзе Вийыште срочный службым эртен. И. Е. Репин лӱмеш живопись, скульптур да архитектур институтым 1990 ийыште визытан дене тунем пытарен.

1990 ий гыч 1993 ий марте — СССР-ын калык сӱретчыже, Российысе сымыктыш академийын чын йыжъеҥже, академик Харис Якуповын вуйлатымыж почеш, Озаҥыште Российысе сымыктыш академийын живопись мастаргудыштыжо. 1995 ийыште Российысе сымыктыш академийын аспирантурыжым тунем пытарен.

Паша корныжо

Паша корныжым 1981 ийыште М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрын сӱретче-декораторжо семын тӱҥалын.

Туныктымо пашам 1993 ийыште Йошкар-Оласе сӱретсымыктыш училищыште тӱҥалын.

1994 ий гыч 1999 ий марте — Йошкар-Оласе сӱретсымыктыш училищын директоржо.

2005 ий гыч кызытсе жап марте — И. Я. Яковлев лӱмеш чуваш кугыжаныш педагогике университетын сӱретсымыктыш да сем шинчымаш факультетысе живопись кафедрын доцентше. Туныктымо дисциплина-влак: Живопись. Сӱретлымаш. Композиций. Цветоведений. Сымыктыш произведений-влакым реставрацийлыме технике ден технологий. Сымыктыш произведений-влакым копироватлымаш. Станысе живописьын техник ден технологийже.

Сӱретчын тӱҥ пашаже-влак: «Декабрист-влак» (1989), «Декабрист-влакын ватыштлан пӧлеклалтеш» (1990) — Валерий Чеботкинын диплом пашаже, СССР тӱвыра министерствын шӧртньӧ медальже дене палемдалтын, «Кӱзымаш» (1991), «Йӧратымаш да кучем» триптих (1993); «Сибирьысе кӱртньын келгытыштыже…» (2004), «Патриарх Гермогенын ӱшан да ачамланде верч шогымыжо» (2007); «Руш салтакын корныжо» (2015); «Ирина Алфёрова» (1991), «Генералиссимус А. Суворов» (2000) портрет-влак; «Ачан, балетмейстер А. А. Чеботкинын портретше» (1999), «Тудын йоча жапысе пеледыш-влак (сӱретче Пётр Малинин)» (2001); «Мыйын йолташем-влак» (2000); «Октябрь. Шыжысе муро» (1999).

Тудын пашаже-влак Марий Элын Республикысе сӱрет сымыктыш тоштерыште, Чыкмасе тӱвыра-эртымгорно тоштер-комплексыште, Чуваш кугыжаныш сӱретсымыктыш тоштерыште, Российысе сымыктыш академий пелен Шанче-шымлыше тоштерыште да моло тоштерлаште, Российысе да йотэлласе еҥ-влакын погыштышт аралалтыт.

Живопись да график дене тунемме пособий-влакын авторжо улеш (2009, 2013, 2019):

• Русская живописная школа: традиции и метод: учебное пособие, курс лекций / В. А. Чеботкин. — М.: Элит, 2009.
• Школа академического рисунка: учебное пособие, курс лекций / В. А. Чеботкин. — Йошкар-Ола: Вертикаль, 2013.
• Композиция и академическая школа: учебное пособие / В. А. Чеботкин. — Йошкар-Ола: Стринг, 2019.

Калык-влак кокласе да персон ончер-влакын сӱретчыже, тыгак Йошкар-Олаште (1994, 2001, 2010, 2025), Москошто (2003), Чебоксарыште (2011), Озаҥыште (2015).

Еш

• Ачаже: Александр Акимович Чеботкин (28 идым 1929, Шапкилӓ ял, Курыкмарий вел — 5 март 2017, Йошкар-Ола), балетмейстер. Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1973). Марий, чуваш, пошкырт ойпого негызеш палыме куштымаш-влакым шынден. Озаҥыште, Чебоксарыште, Ижевскыште, Челябинскыште калык куштымаш семинар-влакым эртарен. «Марий калык куштымаш-влак» (1975), «Марий куштымаш-влак» (1991), «Курыкмарий куштымаш-влак» (1994), «Йоча-влаклан марий куштымаш-влак» (2009) книга-влакын авторжо.

Суаптар ден чаплӱм-влак

• Марий Эл Республикын А. В. Григорьев лӱмеш кугыжаныш премийже (2001) — «Мыйын жапысе еҥ» портрет серийлан;
• Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (2011);
• «У эра» тӱнямбал сылнысавыш академийын чын йыжъеҥже (2009);
• «Марий Эл Республикын тӱвыражым вияҥдыме надырлан» оҥпале;
• Россий Федераций Президентын таумутшо (2025) — тӱвыра да сымыктыш аланыште суапшылан, шуко ияш лектышан пашажлан'.

Палемдымаш

Литератур

• Конакова Н. Н., Прокушев Г. И., Колесников А.Ю., Мочаев В. А. Чеботкин Валерий Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 479. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.