Тугаринова, Софья Георгиевна

Тугаринова, Софья Георгиевна
Шочмо лӱм	руш. Дружинина
Шочмо кече	18 сорла 1925(1925-08-18)
Шочмо вер	Краснококшайск, РСФСР, СССР
Колымо кече	2 шыжа 2017(2017-10-02) (92 ий)
Колымо вер	Моско, Россий
Эл	СССР  Россий
Пелаш	Тугаринов Никита Иванович
Жанр	Портрет[d], быт жанр[d] да Пейзаж[d]
Тунеммаш	В. И. Суриков лӱмеш Москосо кугыжаныш академический художественный институт[d]

Со́фья Гео́ргиевна Тугари́нова (Дружинина) (18 сорла 1925, Краснококшайск — 2 шыжа 2017, Моско) — российысе скульптор да керамист, СССР Сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1925 ий 18 августышто Краснококшайскыште шочын. Чарла олаште палыме, Вараксино ял гыч лекше Дружининмыт тукым гыч лийын. 1932 ийыште еш Москош илаш куснен.

В. И. Суриков лӱмеш Москосо кугыжаныш художественный институтым тунем пытарен (1945—1950). Туныктышыжо-влак А. Т. Матвеев, Г. А. Шульц, А. Л. Малахин лийыныт. Институтым пытарымеке, изи пластике дене пашам ышташ тӱҥалын, тӱҥ материаллан фарфорым ойырен налын.

СССР Сӱретче-влак ушемын (1955) да Москосо сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже.

Шуко жап Вербилки посёлкышто Дмитров фарфор заводышто тыршен, тушто изи пластике дене шуко палыме пашам ямдылен.

2017 ий 2 октябрьыште Москошто 93 ийыш тошкалмеке колен.

Еш

Ӱдыр фамилийже — Дружинина.

• Ачаже — Георгий Иванович Тугаринов, инженер;
• Пелашыже — Никита Иванович Тугаринов, инженер, технике шанче кандидат;
• Эргыже — Дмитрий Никитович Тугаринов, РФ-ын калык сӱретчыже.

Усталык паша

Той, мрамор, фарфор да моло тӱрлӧ керамике дене пашам ыштен. Изи кугытан скульптур деч посна Йошкар-Олаште да ончычсо СССР-ын моло олалаштыже шындыме икмыняр монументальный пашам ыштен.

Софья Тугаринован творчествыштыже тӱҥ верым марий шӱлыш налын шоген. Тудо марий вургеман ятыр фарфор фигуым, тыгак марий легендысе сюжет да Марий Элысе пӱртӱс дене сӧрастарыме декоративный тарелке, кӱмыж да вазе-влакым ыштен.

Скульптур да изи пластике

• «Шошо» («Авалык») декоративный скульптур (1956);
• «Марий куштымаш» кок фигуран композиций (1958);
• «Сандалыкыш» («Модшо йоча-влак») шуко фигуран скульптур композиций (1963);
• «Калык келшымаш» серий гыч «Фестиваль» скульптур (ныл фигур гыч) (1966);
• «Йошкарармеец-уверзе» скульптур композиций (1977);
• декоративный кӱмыж-влак: «Чодыра йомак» (1978), «Пайрем» (1978), «Марла каласкалыш-влак» (1978) да молат;
• «Легенде» вазе (1978);
• янлык-влакын изирак фигурышт, мутлан, «Маймыл» (1980) да «Маска».

Монументальный паша-влак

• Йошкар-Олаште шарныктыш-влак:

• М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр воктенысе скверыште верланыше писатель да драматург Яков Павлович Шкетанын бюстшо;
• Марий кугыжаныш университетын «А» корпусшын тӱҥ омсаж ончылно марий шанчызе, академик, ВАСХНИЛ-ын вице-президентше Василий Петрович Мосоловын бюстшо.

• 

  Латвийысе актрисе В. Скульмен портретше.

• 

  Анна В. Дурова мӧҥгысӧ янлык-влак дене (скульптур)

• 

  Кугыжан у вургемже (скульптур)

• 

  «Акпатыр» кӱмыж

• 

  «Йошкар-Ола» вазе

• 

  Писатель да драматург Яков Павлович Шкетанын бюстшо

• 

  Василий Петрович Мосоловын бюстшо

Ончер-влак

• 1950 — СССР-ысе художественный институт-влакын диплом пашаштын Пӱтынь ушемысе ончерышт;
• 1954 — Пӱтынь ушемысе художественный ончер;
• 1954 — Москосо самырык сӱретче-влакын пашашт ончер;
• 1956 — Моско да Моско областьысе самырык сӱретче-влакын пашаштын 2-шо ончерышт;
• 1957 — Моско да Моско областьысе самырык сӱретче-влакын пашаштын 3-шо ончерышт. СССР сӱретче-влакын икымше пӱтынь ушемысе погыныштлан пӧлеклалтше ончер;
• 1958 — «ВЛКСМ-лан 40 ий» Пӱтынь ушемысе художественный ончер;
• 1958 — Москосо да Моско областьысе самырык сӱретче-влакын пашаштын 4-ше ончерышт;
• 1959 — Москосо да Моско областьысе самырык сӱретче-влакын 5-ше ончерышт;
• 1960 — «Совет Россий» Республикысе художественный ончер;
• 1965 — «Тыныслыкым аралымаште» Пӱтынь ушемысе художественный ончер;
• 1966 — Москосо сӱретче-влакын Шыже ончерышт;
• 1967 — Москосо сӱретче-влакын Октябрьлан 50 ий темме лӱмеш «Изи кугытан скульптур» ончерышт;
• 1967 — Кечывалвел-Касвел мастаргудылаште ыштыше скульптор-влакын пашашт ончер;
• 1968 — Москосо сӱретче-влакын Шыже ончерышт;
• 1969 — Москосо ӱдырамаш сӱретче-влакын пашашт ончер;
• 1970 — В. И. Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш Москосо сӱретче-влакын пашашт ончер;
• 1971 — Москосо сӱретче-влакын Шыже ончерышт;
• 1972 — Москосо сӱретче-влакын Шошо ончерышт;
• 1973 — Москосо сӱретче-влакын Шошо ончерышт;
• 1974 — Москосо сӱретче-влакын Шошо ончерышт;
• 1975 — Кугу Сеҥымашлан 50 ий темме лӱмеш художественный ончер;
• 1975 — «КПСС-ын XXV погынжылан пӧлеклалтеш»;
• 1975 — Москосо сӱретче-влакын пашашт ончер;
• 1975 — Ӱдырамаш-влакын тӱнямбал конгрессыштлан пӧлеклалтше ончер;
• 1976 — «Моско воктене немыч-фашист войскам шалатымылан 35 ий» Москосо сӱретче-влакын Шошо ончерышт;
• 1977 — «Совет портрет» Пӱтынь ушемысе ончер;
• 1977 — Паша-влак ончер;
• 2014 — «Шун гыч шедевр марте» экспресс-ончер;
• 2025 — «Теле омо» ончер (Зураб Церетелин сымыктыш галерейже, Моско);
• 2025—2026 — «Скульптор еш» ончер (Белгородысо кугыжаныш художественный тоштер).

Югыпого

Софья Тугаринован пашаже-влакым Российысе тоштер коллекцийлаште ужаш лиеш:

• Краснодар крайысе Ф. А. Коваленко лӱмеш художественный тоштер;
• Приморьесе кугыжаныш сӱрет галерей;;
• Республикысе сӱрет сымыктыш тоштер (Йошкар-Ола);
• Ярославльысе художественный тоштер;
• Дарвин кугыжаныш тоштер;
• Тошто Осколысо художественный тоштер;
• Кугыжаныш художественный тоштер;
• Российын кызытсе историйжын кугыжаныш рӱдӧ тоштерже;
• 1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын рӱдӧ тоштерже;
• Смоленскысе кугыжаныш тоштер-заповедник]];
• Оренбург областьысе сӱрет сымыктыш тоштер;
• «РОСИЗО» кугыжаныш тоштер-ончер рӱдер;
• Марий Эл Республикысе Т. Евсеев лӱмеш калыкле тоштер;
• Новокузнецкысе художественный тоштер;
• Ӱлыл Тагилысе сӱрет сымыктыш тоштер;
• Магнитогорскысо сӱрет галерей;
• Тесьысе художественный тоштер;
• Сахалин областьысе художественный тоштер;
• Татарстан Республикын сӱрет сымыктыш кугыжаныш тоштерже;
• Владимирысе-Суздальысе кугыжаныш историй-архитектур да художественный тоштер-заповедник.

Библиографий

• Тугаринова Софья= Тугаринова Софья Георгиевна: каталог / Московская организация Союза художников РСФСР; [сост. Шостакович Е. С.]. — Москва: [б. и.], 1977. — 8 с., [6] л. ил.: 22 см.
• Кныш-Ковешникова Г. Дом на набережной // Марийская правда. — 2006. — 15 мая.
• Мочаев В. А., Колесников А. Ю. Тугаринова (Дружинина) Софья Георгиевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 449. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
• Тугаринов Д. Н. Керамика и фарфор в работе скульптора // Искусство Евразии. — 2019. — № 2 (13). — С. 198—210. DOI: 10.25712/ASTU.2518-7767.2019.02.018.

Палемдымаш