Таныгин, Гавриил Фёдорович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Таныгин.
Гавриил Фёдорович Таныгин
Таныгин, Гавриил Фёдорович.jpg
Шочмо кече 26 шорыкйол 1931(1931-01-26)
Шочмо вер
Колымо кече 30 пеледыш 2015(2015-06-30) (84 ий)
Колымо вер
Гражданлык  СССР →  Россий
Паша сомыл дирижёр, хормейстер
Награде да премий

Заслуженный деятель искусств РСФСР — 1970
«Чапле пашалан (Сарзе патырлыклан) лӱмгече медаль. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий лӱмеш палемдалтын»

Гаври́ил Фёдорович Таны́гин (26 шорыкйол 1931, Татарэҥер, Горький край — 30 пеледыш 2015, Йошкар-Ола) — марий совет да российысе тӱвыра пашаеҥ, дирижёр, туныктышо. Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын тӱҥ дирижёржо, тӱҥ хормейстерже. «Акпатыр» икымше марий оперым шындыше тӱҥ дирижёр (1963). РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже (1970).

Илыш корныжо

1931-ше ий 26-шо январьыште Горький кундем Татарэҥер ялеш шочын. Изиж годым ача-аваж деч посна кодын[1][2][3][4].

1947-ше ийыште шочмо районысо Немда кыдалаш школым тунем лектын[5]. 1951-ше ийыште Йошкар-Ола И. С. Палантай лӱмеш музык училищын оркестр пӧлкажым (валторна класс дене), 1957-ше ийыште Моско кугыжаныш консерваторийым  (руш.) (мар. (валторнист, дирижёр) тунем лектын[1][2][3][4].

1957-ше ийыште Якутийыш колтеныт: радио да телевидений хорын вуйлатышыже, Якут музык-драме театрын дирижёржо. 1962-шо ийыште «Якут АССР-ын сулло артистше» чаплӱмым пуымо[1][2][3][4].

1963-шо ийыште Йошкар-Олаш пӧртылын: Марий музык театрыште икымше марий оперым — Э. Сапаевын «Акпатыр» лӱман опержым — шындыше тӱҥ дирижёр. 1964-ше ийыште Озаҥ консерваторий пелен аспирантурын симфоний дирижёр классышкыже тунемаш пурен. Вара «Марий Эл» мурышо да куштышо ансамбльын художественный вуйлатышыже, 1966—1967 ийлаште М. Шкетан лӱмеш Марий сем-драме театрын тӱҥ дирижёржо лийын. Тиде ийлаште тудын репертуарыштыже тыгай произведений-влак лийыныт: Дж. Вердин «Травиата» да П. Чайковскийын «Евгений Онегин» оперышт, И. Штраусын «Летучая мышь» да Ф. Легарын «Цыганская любовь» опереттышт, А. Аданын «Жизель» да Д. Шостаковичын «Барышня и хулиган» балет-влак. 1968 ийыште тудлан Р. Розенберг дене пырля у Марий сем-драме театрын усталык труппыжым чумыраш кӱштымӧ. Кокымшо марий оперым, И. Молотовын «Элнетшым», шындымаште тыршен (1971)[3][4].

1974 ий гыч Марий кугыжаныш филармонийын художественный вуйлатышыжлан, а 1981 ий гыч И. С. Палантай лӱмеш Йошкар-Оласе музык училищын туныктышыжлан да директоржылан пашам ыштен[1][2][3][4].

1983 ий гыч — Э. Сапаев лӱмеш марий опер да балет театрын тӱҥ хормейстерже. 2001-ше ийыште Э. Архипован «Алдиар» оперыжым шындыше дирижёр лийын[1][2][3][4].

1963-шо ийыште тудо Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже лийын. 1970-ше ийыште Марий АССР Кугыжаныш премий дене палемдалтын, а сем сымыктыш аланыште суаплан «РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже» чаплӱмым пуымо[1][2][3][4].

2015-ше ий 30-шо июньышто Йошкар-Олаште колен[6].

Чаплӱм ден суаптар-влак

Шарнымаш

2019-ше ий 26-шо январьыште Марий Эл У Торъял вел Немда-Обалыш ялыште, 1944—1947 ийлаште дирижёр Г. Таныгинын тунемме школ оралте пырдыжыш, тудым шарныме лӱмеш мемориал оҥам вераҥдыме[7][8][9][10].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Мочаев, 2007, с. 355.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 745.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Марийский государственный академический театр оперы и балета им. Эрика Сапаева. operaballet.net. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 31 ага 2023 ий.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Таныгин Гавриил Федорович – Театральные архивы России и русского зарубежья. theatre-museum.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 31 ага 2023 ий.
  5. ↑ История немдинской средней школы - Документ (руш.). textarchive.ru. Тергыме кече: 2 теле 2025.
  6. ↑ В Йошкар-Оле ушел из жизни человек, стоявший у истоков Марийского театра оперы и балета » Информационное агентство Мангазея. www.mngz.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 31 ага 2023 ий.
  7. ↑ Открытие мемориала в деревне Немда-Обалыш (руш.). Единая Россия. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 31 ага 2023 ий.
  8. ↑ В Марий Эл увековечили память известного дирижера. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 31 ага 2023 ий.
  9. ↑ В Марий Эл увековечили память известного дирижера | Газета нашего города (руш.) (27 шорыкйол 2019). Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 16 шорыкйол 2022 ий.
  10. ↑ Дирижеру «Акпатыра» открыли мемориальную доску (руш.). МариМедиа. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 31 ага 2023 ий.

Литератур

  • Артищева Р. В. Таныгин Гавриил Фёдорович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 355. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Таныгин Гавриил Фёдорович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 745. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Артищева Р. В., Мочаев В. А. Таныгин Гавриил Фёдорович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 432. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — 259 с.: ил., портр.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Таныгин,_Гавриил_Фёдорович&oldid=1232551" гыч налме