Спиридонов, Анатолий Яковлевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Анатолий Яковлевич Спиридонов
Анатолий Спиридонов
Спиридонов.jpg
Шочмо годсо лӱм Анатолий Яковлевич Спиридонов
Шочмо кече 8 пеледыш 1950(1950-06-08) (76 ий)
Шочмо вер
Гражданлык  СССР
 Россий
Паша сомыл серызе, кусарыше
Награде да премий

Анатолий Яковлевич Спиридонов (шоч. 8 пеледыш 1950, Краснооктябрьский, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — серызе, редактор, кусарыше, «Югорно» марий калык эпосым чоҥышо. Марий Эл Республикын калык писательже (2015). Марий Эл Республик тӱвыран сулло пашаеҥже (2005).

Илыш корныжо

Армий деч вара Йошкар-Оласе заводлаште шлифоватлыше, бетоным ыштышылан тыршен. 1972 ий гыч Медведево вел «Путь к коммунизму» газет редакцийыште сылнымут пашаеҥлан, пӧлка вуйлатышылан, муткучышо секретарьлан пашам ыштен.

1983 ийыште А. М. Горький лӱмеш Сылнымут институтым тунем пытарен. Коло вич ий утла Марий книга савыктышыште редакторлан тыршен[1].

Усталык пашаже

Сылнымут пашалан эше школышто тунеммыж годымак шӱмаҥын. 1976 ийыште икымше гана шке ойлымашыжым «Сылнымут шыже» семинар-совещанийыш луктын. Сылнымут институтышто тунеммыж годым «Литературная учёба», «Лепта» рӱдӧ журналлаште, самырык автор-влакын тӱшка сборниклаште савыкталтын.

Серызе сылнымутын тӱрлӧ жанрыштыже пашам ышта. 1984 ийыште Марий книга савыктышыште тудын «Запах родного дома» (мар. «Шочмо пӧртын тамже») икымше ойлымаш сборникше лектын, 1992 ийыште — «Золотое дно» (мар. «Шӧртньӧ пундаш»). Марий сылнымутым мастарын кусарыше. Пытартыш кумло ий жапыште марий серызе-влакын лу наре повестьым, романым, шӱдӧ наре ойлымашым, ятыр почеламутым, мурым, марла йомакым кусарен. Тудын кусарыме мастарлыкшылан кӧра, руш лудшо-влак В. Юксернын, Ю. Артамоновын, М. Азмекейын, А. Александровын прозышт дене, З. Дудинан поэзийже дене палыме лийыныт.

А. Спиридонов — «Югорно» (2002) марий эпосын авторжо. Эпосын шочмыжо марий тӱвыраште кугу ошкыл семын палемдалтын. Марлашке эпосым А. Мокеев кусарен. 2015 ийыште эпосым эстон йылмыш кусарен савыктыме. Кусарыше — Арво Валтон.

Мый (тиде книгам) марий ойпогын сылнылыкше, поянлыкше да тыглай огыл поэзий шӱлышыжлан куанен серенам. Ӱшанем, иктаж-кунам тӱнясе калык-влак тиде чон шерым ужын шуктат да кӱлеш семын аклат, тудо тӱнямбал тӱвыра коронышто шке волгыдыж дене йолгышаш.

А. Спиридонов

2019 ийыште М. Шкетан лӱмеш марий калыкле драме театрыште «Югорно» эпос почеш тыгаяк лӱман спектакль шындалтын (режиссёр В. Пектеев).

Серызын 60 ияш лӱмгечыжлан лукмо «Меморики усопших времён» (мар. «Эртыше жапын меморикыже») (2010) лӱман ойырен налме сылнымут сборникыш тудын возымыж гыч эн ойыртемалтше ойлымаш-влакым, тунемме программе почеш «Югорно» поэмын кӱчык содержанийжым, тыгак марий фольклор негызеш возымо йомак-влакым чумырымо[2].

2014 ий 10 декабрьыште, Марий тиште кечын, увертаралтын: А. Я. Спиридоновын «Югорно. Ойлымо корно нерген муро» эпос «Марий Эл Республикысе идалыкын книгаже» конкурсышто «Марий Элын эн сай книгаже» номинацийыште сеҥышылан увертаралтын[2]. Книга сай полиграфий йӧн дене савыкталтын, Российысе АСКИ-н «Эн сай книга-влак — 2014» конкурсыштыжо Марий книга савыктыш «Югорно. Песнь о вещем пути. Эпос мари» книгам ямдылымылан да лукмылан М. Горький лӱмеш Сылнымут институтын дипломжо дене палемдалтын[2].

Чаплӱм ден суаптарже

  • Самырыктукымын Олык Ипай лӱмеш премийжын лауреатше (1992);
  • Марий Эл Республик Виктерын чаптаныкше (1995);
  • Марий Эл Республикын С. Чавайн лӱмеш кугыжаныш премийжын лауреатше (2001);
  • Марий Эл Республик тӱвыран сулло пашаеҥже (2005);
  • Марий Эл Республикын калык серызыже (2015).

Библиографий

Палемдымаш

Литератур

  • Спиридонов А. Я. Югорно: Песнь о вещем пути: Эпос мари: Опыт синтеза. — Йошкар-Ола: Марево, 2002. — 237 с. ISBN 978-5-94827-005-0.
  • Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 838. — 872 с. — 3505 экз. ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Глушкова З. М., Зайниев Г. З. Спиридонов Анатолий Яковлевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 419. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Спиридонов Анатолий Яковлевич // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. Г. Сабанцев, Ю. Соловьёв и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2020. — С. 336—338. — 423 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-7590-1285-6.