Мокеев, Анатолий Иванович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Анатолий Иванович Мокеев
Мокеев, Анатолий Иванович.jpg
Шочмо годсо лӱм Анатолий Иванович Мокеев
Шочмо кече 1949 ий 28 теле(1949-12-28) (76 ий)
Шочмо вер РСФСР, Марий АССР, Кужэҥер кундем, Чашкаял ял
Гражданлык  СССР
 Россий
Паша сомыл серызе, почеламутчо, кусарыше
Награде да премий

Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже
Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын Чапкагазше

Анатолий Иванович Мокеев (шоч. 28 теле 1949, Чашкаял (Кужэҥер кундем), Марий Автоном Совет Социализм Республик) — марий серызе, почеламутчо, кусарыше, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1998), Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (2019)[1].

Илыш корныжо

Анатолий Иванович Мокеев 1949 ий 28 теле тылзын Марий Эл Республикын кызытсе Кужэҥер район Чашкаялысе кресаньык ешеш шочын. 1964 ийыште Йывансола школын кандаш классшым тунем пытарымеке, Оршанке педагогике училищыш тунемаш пурен. 1968—1970 ийлаште Параньга вел Элпанур кандашияш школышто туныктышылан пашам ыштен. Совет Армийыште служитлыме деч вара кок ий ты школыштак пашам ыштен. 1975 ий гыч сулен налме канышыш лекмешке, Шернур ДРСГУП-ышто пашам ыштен, тыште корным чоҥымо да ачалыме пашам шуктен[2].

Почеламутым эше шымше классыштак возаш тӱҥалын. Икымше почеламутшо 1964 ийыште Медведево район газетыште савыкталтын. Варарак тудын сылнымут кумылжым Оршанке педучилищыште марий йылме ден сылнымутым туныктышо П. Е. Емельянов аклен. Тыште Анатолий Мокеев сылнымут кружокыш коштын, прозым, изи пьесе-влакым возен. «Поро сескем» икымше почеламут книгаже 1986 ийыште поэт С. Вишневскийын темлымыж почеш савыкталтын, тудо тунам «Сылнымут шыже» творческий семинар-каҥашын секцийжым вуйлатен. 1990 ийыште Марий книга савыктышыште поэтын «Ӱшан тул» кокымшо сборникше лектын. Шуко шке произведенийжым тудо самырык лудшо-влаклан пӧлеклен. Тудым чынжымак йочалан серыме, шотлымо, мыскара, моктымо да воштылмо почеламут, сценке-влакын уста мастарже манаш лиеш. Нуно утларакшым «Ямде лий» газетыште, «Пионер йӱк» журналыште савыкталтыныт. 1993 ийыште йоча-влаклан «Эн мотор пӧлек» почеламут книга савыкталтын. «Авай дене пырля» (1998) тӱшка сборникыште тудын «Икыт, кокыт…» тичмаш ужаш савыкталтын, тиде тыгак изи ийготан йоча-влаклан пӧлеклалтын. Анатолий Мокеевын шуко йоча сылнымутшо школ ден йоча садлан тунемме пособий да хрестоматийлашке пурталтыныт. Тудын поэзийже ден прозыжо сылне мутым арален кучылтмо, поян йылме сӱрет дене ойыртемалтеш[3].

2002 ийыште «Марево» савыктыш руш писатель А. Спиридоновын «Югорно» марий эпосым луктын. Анатолий Мокеев тудым марлашке чынжымак устан кусарен. Тудо тыгак Е. Исаевын «Убил охотник журавля» поэмыжым кусарен. Пародий да йолташ нерген шарж-влакым поэт Сонар З. псевдоним дене подписатла[2].

Анатолий Мокеев 1998 ийыште Марий Эл Республикын Чап грамотыж дене палемдалтын. Тудо ийыштак Российысе писатель-влак ушемыш налме. Марий калыкле сылнымутым вияҥдымашке кугу надыржылан «Марий Эл Республик тӱвыран сулло пашаеҥже» чаплӱмым сулен[2][1].

Библиографий

Книга-влак
  • Поро сескем: почеламут, поэме. Йошкар-Ола, 1986. 120 с.
  • Ӱшан тул: почеламут, поэме. Йошкар-Ола, 1990. 148 с.
  • Эн мотор пӧлек: почеламут-влак. Йошкар-Ола, 1993. 32 с.
  • Ийгот: поэме, почеламут-влак. Йошкар-Ола: Марий кн. савыктыш, 2009. 108 с.
  • Лӱддымӧ агытан: почеламут, лудыш-модыш, йомак. Йошкар-Ола, 2015. 56 с.
Моло вере савыкталтше произведенийже-влак
  • Анкет: поэме // Ончыко. 1999. № 8. С. 3-24.
  • Волойын токмак окмакше: изи ойлымаш-влак // Ончыко. 2004. № 11. С. 155—160.
  • Вот тиде нерупш; Налаш мыняр погынен? Шкенжым шке «ужален»; Спортлото билет; Совлам лиеш гын… Карме муйлан кержалтын… Чапле коя; Иктыжат пален огыл; Чотрак кучен колтен; Теве тыланда! Яра толшо окса: кӱчык ойлымаш-влак // Ончыко. 1999. № 11. С. 137—142.
  • Вуйчара; Озадыме шемеч: басне-влак // Ончыко. 1998. № 4. С. 143—144.
  • Ече: почеламут. // Ямде лий. 1980. 1 февр.
  • Илашыже — тыланда: кок кыдежан, шым сӱретан драме // Ончыко. 2006. № 3. С. 99-140.
  • Илыше шӱм: поэме // Марий коммуна. 1981. 22 нояб.
  • Йӧрата, огеш… Шонан шӧр; Волгыдо йӱдым: почеламут-влак // Марий коммуна. 1980. 23 авг.
  • Йӱр, лум да таҥем; Утарем ыле; Ер воктене; Монолог-влак; Тага: басня; Кӱчыкын: почеламут-влак // Ончыко. 1995. № 7. С. 50-52.
  • Канде-кандалге: почеламут // Марий коммуна. 1979. 20 июнь.
  • Кая армийыш каче: почеламут // Шернур вел. 2006. 24 февр.
  • Кеҥеж: почеламут // Марий коммуна. 1979. 12 июль.
  • Кок ава: почеламут // Марий Эл. 1995. 11 февр.
  • Кок тулык тул пырля ушна гын… Волгалт кая ыле тӱня!… Почеламут-влак // Ончыко. 2005. № 3. С. 70-77.
  • Комбайнерын мутшо: почеламут // Марий коммуна. 1983. 10 авг.
  • Корно: поэме // Ончыко. 1982. № 2. С. 8-13.
  • Куван кеҥеж: почеламут // Марий коммуна. 1980. 17 окт.
  • Кузе «Окмак» лӱм деч утлаш? Шекланыза: чер! Почеламут-влак // Марий Эл. 1994. 17 дек.
  • Кунам шӱр кочештеш: почеламут // Марий коммуна. 1983. 25 сент.
  • Кышамлын корно… Почеламут-влак // Ончыко. 2009. № 11-12. С. 137—140.
  • Лаж ден Немда: легенде // Ончыко. 1980. № 4. С. 106—111.
  • Лиеш гын… Ӱдыр вашлиеш: почеламут-влак // Марий коммуна. 1979. 21 дек.
  • Лӧдӧ: басня // Марий Эл. 1994. 14 май.
  • Лӱддымӧ агытан: йомак // Ончыко. 2003. № 3. С. 185—189.
  • Мотор куэ: почеламут ден возымо йомак // Ончыко. 2003. № 8. С. 86-92.
  • Ом титакле нигӧмат; Куэр: почеламут-влак // Шернур вел. 2004. 24 дек.
  • Омыдымо: почеламут // Ончыко. 1999. № 5. С.123.
  • Ош маска: почеламут // Ямде лий. 1983. 5 февр.
  • Ояр ноябрь: почеламут // Марий коммуна. 1980. 6 нояб.
  • Пагален ӱжам: почеламут // Марий коммуна. 1981. 10 окт.
  • Первый кечын школыш: почеламут // Ямде лий. 1982. 4 сент.
  • Пиалдыме кече: ойлымаш // Марий Эл. 1997. 30 авг.
  • Салам, У ий! Пошкудо ӱдыр; Тӱтыра, тӱтыра: почеламут-влак // Шернур вел. 1996. 27 дек.
  • Саламлыме мутем: почеламут // Марий коммуна. 1984. 6 окт.
  • Теве тиде каныш: почеламут // Ямде лий. 1980. 5 янв.
  • Теле йомак: почеламут // Ямде лий. 1981. 7 февр.
  • Тиде лийын, лийын… Повесть-шарнымаш // Ончыко. 1997. № 7. С. 18-70.
  • Тошто шӱгарла: поэме // Ончыко. 2000. № 8. С. 102—111.
  • Тулото воктене: ойлымаш // Ончыко. 1997. № 4. С. 85-93.
  • У ий дене, шӱмбел калыкем!: почеламут // Шернур вел. 2005. 30 дек.
  • Улам курымын эргыже: почеламут // Ончыко. 2000. № 1. С. 86-87.
  • Усталык памаш: поэме // Ончыко. 1994. № 10. С. 83-93.
  • Чылалан почам чонемым… Почеламут-влак // Ончыко. 2007. № 2. С. 120—125.
  • Шокталте, шӱвыр! Почеламут // Ӱжара. 1993. 2 сент.
  • Шошым: почеламут // Ямде лий. 1983. 19 март.
  • Шып сонар: повесть // Ончыко. 2002. № 9. С. 134—158; № 10. С. 115—133.
  • Шӧртньӧ эр: почеламут // Ямде лий. 1981. 3 окт.
  • Эрге: почеламут // Марий коммуна. 1987. 27 май.
  • Ял урем // Ончыко. 1987. № 6. С. 62-63.
Вес йылмылаш кусарыме произведенийже-влак
  • Стихи / пер. С. Дмитриева // Середина земли родной: стихи молодых поэтов. М., 1987. С. 338—342.
  • Стихи / пер. Герм. Пирогова // Пирогов Герм. Сомнения. Йошкар-Ола, 1993. С. 96-101.
  • Стихи / пер. Герм. Пирогова // Антология марийской поэзии в переводах Германа Пирогова. Т. 2. Йошкар-Ола. 2011. С. 211—226.
Кусарыме произведенийже-влак
  • Заболоцкий Н. Почеламут-влак // Ончыко. 1993. № 2. С. 151—153.
  • Исаев Е. Турням лӱен сонарзе: поэме // Ончыко. 2012. № 7. С. 129—137.
  • Пирогов Г. Тӱрлӧ йодыш чонемым туржеш: почеламут-влак // Кугарня. 1998. 17 апр.
  • Спиридонов А. Югорно. Песнь о вещем пути: эпос мари / пер. с рус. А. И. Мокеева. Йошкар-Ола, 2014. 248 с.
Илышыже да творчествыже нерген литератур
  • А шочмо жап тек паспортлан кодеш… Поэт Анатолий Мокеевлан — 60 ий // Ончыко. 2009. № 11-12. С. 136.
  • Анатолий Мокеев // Писатели Республики Марий Эл: автобиобиблиогр. сборник. Йошкар-Ола, 2004. С. 44.
  • Анатолий Мокеев // Писатели Марий Эл: биобиблиогр. справочник. Йошкар-Ола: Мар. кн. изд-во, 2008. С. 418—420.
  • Дмитриев В. Чынже денак сескем // Марий коммуна. 1986. 9 апр.
  • Иванов И. Илыш поэзий куатым йодеш // Марий коммуна. 1986. 29 июль.
  • Йылме сылнылыкым пала, поэзий йоҥгыдылыкым шижын мошта // Шернур вел. 2009. 25 дек. С. 8.
  • Малинина Н. Лӱмлӧ поэтым чапландарыме // Шернур вел. 2005. 1 апр.
  • Манаева-Чеснокова С. П. Философские мотивы и формы их выражения в творчестве Анатолия Мокеева // Манаева-Чеснокова С. П. Художественный мир современной марийской поэзии: монография. Йошкар-Ола, 2004. С. 149—161.
  • Мокеев Анатолий Иванович // Марийская биографическая энциклопедия. Йошкар-Ола. 2007. С. 240.
  • Мокеев Анатолий Иванович // Ончыко. 1994. № 10. С. 159.

Суаптар

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 Анатолию Мокееву присвоено почётное звание (руш.). МариМедиа. Тергыме кече: 6 кылме 2025.
  2. ↑ 1 2 3 4 Анатолий Мокеев (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 6 кылме 2025.
  3. ↑ "Марийская правда" посвятила выпуск «Беседки» 70-летию выдающегося марийского поэта Анатолия Мокеева, <https://www.marpravda.ru/news/religiya/mokeevu-70/>. Тергыме: 6 кылме 2025. 

Литератур

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Мокеев,_Анатолий_Иванович&oldid=1234123" гыч налме