Сафонов, Гавриил Васильевич

Гавриил Васильевич Сафонов
Шочмо кече	1898 ий 25 ӱярня(1898-03-25)
Шочмо вер	Татарстан
Колымо кече	1976 ий 11 сӱрем(1976-07-11) (78 ий)
Колымо вер	Марий Эл
Пурымаш	СССР
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар
Награде да премий

Гавриил Васильевич Сафонов (25 ӱярня 1898, Изи Фролово^[d], Тетюши кундем — 12 сӱрем 1976, Красногорский, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — 465-ше стрелок полкысо сапер взводын командирже, 1-ше степенян Чап орден дене суапландарыме татлан — сержант.

Илыш корныжо

1898 ий 25 мартыште Татарстан Республикысе Тетюш вел Фролово ялеш шочын. Черке-приход школын 4 классшым тунем пытарен. 1917 ий январьыште армийыш мобилизацийлыме.

1917 ий октябрьыште Сафоновын служымо Киев оласе дивизион революцийым ыштыше салтак-влак могырыш вончен. Граждан сарыште, Петроград воктене Юденич дене кредалмаште лийын, 1921 ийыште Польшо походыш коштын. 1922 ийыште демобилизацийлалтын. Шочмо ялышкыже пӧртылмек, мӱкш ончышылан пашам ыштен, вара икмыняр ий Надежинысе металлургий заводышто (горновойлан) пашам ыштен. Сар деч ончыч шочмо кундемышкыже пӧртылын, колхозышто тыршен.

1942 ий февральыште Тетюшысо райвоенкомат Йошкар Армийыш налын. Сар корно мучко гаяк 167-ше стрелок дивизийын 465-ше стрелок полкын сапёр взводысо тыглай сапёржо, пӧлка командир лийын. 1944 ийыште ВКП/КПСС-ыш пурен. 1943 ий августышто ончык эртыме вашпижмаште лӱйкалыше рота-шамычлан проволко авыртыш гоч эрташ корным почын, 50 наре танклан ямдылыме миным кораҥден. 1943 ий 18 августышто тушманын тулан пулемётшым трофейысе автоматше дене пытарен. «За отвагу» медаль да Йошкар Шӱдыр орден дене суапландаралтын.

1944 ий 10 февральыште Виноград илем верч кучедалмаште йошкарармеец Сафонов шке пӧлкаж дене пырля танк лӱдыкшӧ улман верыште ончыл корныш миным вераҥдылын. 1944 ий 11 февральыште пӧлкан наступатлымыж годым шаланыше кӱварым ачаленыт, ты кӱвар гоч пехото дене пырля танк-влак эртеныт да Толстые Роги илемым утареныт.

167-ше стрелок-влак дивизийын 1944 ий 19 мартысе 167-ше №-ан приказше дене йошкарармеец Сафонович Гавриил Васильевич 3-шо степенян Чап орден дене суапландаралтын.

1944 ий 19 июльышто Стрыпа эҥерым вончымо годым сержант Сафоновын вуйлатыме пӧлка штурмовый кӱварым шарен да батальонлан пурла серышкыже вончаш йӧным ыштен. Глинна илем кумдыкышто пӧлкаже 12 миным кораҥден. Батальонын Злота Липа эҥер дек лекмыж годым вӱд авыртыш гоч вончаш корным почын да стрелок-влак ротым вончыктарен, кӱртньыгорно кӱварыште мине-влакым кораҥдылын. Днестр эҥерым вончымо годым Сафоновын боецше-влак батальоным вончыктараш куакш корным муыныт, эҥерын пурла серыштыже 185 танклан шындылме миным кораҥденыт.

1-ше гвардий армийын войскасе 1944 ий 17 июльысо кӱштыкшӧ почеш сержант Сафонов Гавриил Васильевич 2-шо степенян Чап орден дене суапландаралтын.

1944 ий 23 ноябрьыште Сафоновын вуйлатыме сапёр-влак тӱшка Собранце ял илем верч кредалмаште авыртышан кумдыкышто корным почыныт да пехото ваштареш шындылме 81 миным кораҥденыт, тыге стрелок-шамычлан ончык эрташ полшеныт. Сафонов ик эн ончычак илемыш керылт пурен да 5 тушманым автомат дене лӱйкален пытарен. 1944 ий 29 ноябрьыште Лесное-Рыковце илем верч кредалмаште тушманын мине пасуж гоч самоход артиллерийлан эрташ, Сафоновын сапёржо-влак танк ваштареш шындыме 96 миным да пехото ваштареш 188 миным кораҥденыт, тиде артиллерийлан авыртышым йомдартыш деч посна эрташ полшен. Йошкар Тисте орден дене суапландаралташ темлалтын, но 107-ше стрелок-влак корпусын командирже суаптарын статусшым 1-ше степенян Чап орденлан вашталтен да документ-влак Москош каеныт.

СССР Кӱшыл Совет Президиумын кӱштыкшӧ дене немыч захватчик-влак дене кучедалмаште кӱштымым сайын шуктымылан да тидын годым лӱддымылыкым да патырлыкым ончыктышо сержант Сафонов Гавриил Васильевич 1-ше степенян Чап орден дене суапландаралтын. Чап орденын тичмаш кавалерже лийын.

Варажым, 1945 ий март гыч 9 май марте сержант Сафонов шке пӧлкаж дене мине пасулаште да авыртышлаште ончык эртыше подразделений-влаклан йӧным ыштен шоген. Висла эҥерым вончымо годым вончаш йӧнан верым кычал муын, кӱчык жапыште ий вӱдыштӧ 30 метр кутышан штурмлан йӧнан кӱварым шарен, батальонлан эрташ корным почын. 1945 ий 22 апрельыште Одер эҥерым вончымо годым эн ончыч эҥерым шымлен налын, тудым вончен, тросым шупшын да батальоным вончыктараш йӧным ыштен. Йошкар Тисте орден дене суапландаралтын.

Сар ийлаште тушманын авырен налме кумдыкышто 5 тӱжем утла миным кораҥден, 30 наре кӱвар ден вончакым чоҥен, тӱжем утла тушманын авырен налме корным мемнан салтак-влаклан эрташ йӧндарен.

1945 ийыште старшина Сафонов демобилизацийлалтын.

Красногорский посёлкышто илен. Исправитель-пашаче колонийыште тыршен. 1976 ий 11 июльышто колен. Красногорский посёлкысо шӱгарлаште тойымо.

Йошкар Тисте, Йошкар Шӱдыр орден-влак дене, 1-ше, 2-шо да 3-шо степенян Чап орден-влак дене, тидын шотыштак «За отвагу» медаль дене суапландарыме.

Палемдымаш

Литератур

• Андреев Г. И., Вакуров И. Д. Солдатская слава. М., 1981. Кн. 5.
• Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.
• Сафонов Гаврил Васильевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 694. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
• Полные кавалеры ордена Славы. Биографический словарь. Т. 2. М.: Воениздат, 2010
• Сафонов Гаврил Васильевич // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 212—216. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
• Мочаев В. А., Смирнова Л. В. Сафонов Гаврил Васильевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 384. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

• Гавриил Васильевич Сафонов (руш.). Сайт «Герои страны». Тергыме кече: 4 идым 2014.