Никитин, Иван Семёнович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Иван Семёнович Никитин
Никитин Иван Семёнович (Марий Эл).jpg
Шочмо кече 12 сӱрем 1930(1930-07-12)
Шочмо вер
Колымо кече 10 идым 2009(2009-09-10) (79 ий)
Колымо вер
Гражданстве  СССР Россий
Профессий актёр
Усталык жап 1952—1990
Амплуа трагик, комик
Театр М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театр
Суаптар SU Medal For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg
Марий АССР-ын калык артистше (1980)
Марий АССР-ын сулло артистше (1972)

Ивáн Семёнович Ники́тин (12 сӱрем 1930, Йӱледӱр (У Роҥго кундем), Советский район10 идым 2009, Йошкар-Ола) — марий совет театр актёр. М. Шкетан лӱмеш марий театрын актёржо (1952—1955, 1956—1990). Марий АССР-ын калык артистше (1980). Марий АССР-ын сулло артистше (1972).

Илыш корныжо

1930 ий 12 июльышто Марий Элын кызытсе Советский район Йӱледӱр ялыште[1] служитлыше-влакын ешыштышт шочын[2][3][4].

1945 ийыште шочмо кундемысе Кужмарий шымияш школым тунем пытарен, колхозышто пашам ыштен[5].

1952 ийыште И. С. Палантай лӱмеш марий музык-театр училищын театр пӧлкажым тунем пытарен[3][5].

1952—1955 ийлаште — М. Шкетан лӱмеш марий театрын актёржо[2][3][5].

1955—1956 ийлаште «Марилес» трестыште пашам ыштен[5].

1956 ий сентябрьыште уэш М. Шкетан лӱмеш марий театрыш пӧртылын, тушто 1990 ий марте актёрлан пашам ыштен[2][3][5].

2009 ий 10 сентябрьыште Йошкар-Олаште колен[2][3].

Актёр пашаже

40 ий жапыште М. Шкетан лӱмеш марий театрын сценыштыже 150 утла рольым модын[2][3][5].

Икымше шке семын чоҥымо пашаже М. Шкетанын «Ачийжат-авийжат!..» (1952) драмыштыже Санун рольжо лийын, партнёржо — А. Тихонова. Кугурак йолташ да туныктышылан кумдан палыме марий артистым, РСФСР-ын сулло артистшым Г. М. Пушкиным шотлен[5].

Типажан актёр семын палыме, амплуаже — проста чонан еҥым модмаште. Шуко уда койышан персонажым модын: карьерист, руалткалыше, очком погышо-влакым да т. м., нуным модмыжо социал да сылнысымыктыш келгыт дене палемдалтыныт[5].

Эн чот калыкле классике репертуарын спектакльлаштыже почылтын (М. Шкетанын, С. Николаевын, А. Волковын да молын пьесыштышт). Шкем кучен моштымо усталык койышыж дене геройын кӧргӧ тӱняжым ӱшанлын почын[5].

Классике репертуарын спектакльлаштыжат модын (А. Островскийын, Вс. Вишневскийын, У. Шекспирын, Б. Брехтын да молын пьесыштышт)[5].

Морко калык театрыште шеф пашам вӱден[5].

Медаль-влак да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын да МАССР тӱвыра министерствын Чаптаныкышт дене палемдалтын. 1980 ийыште тудлан «Марий АССР-ын калык артистше» чаплӱмым пуымо[2][3][5].

Тӱҥ роль-влак

И. С. Никитинын модмо тӱҥ роль-влак списке[2][3][5]:

  • Сану (М. Шкетан «Ачийжат-авийжат!..», 1952)
  • Элексе, Йыван (М. Рыбаков «Кок эрге», 1960; «Керемет корем воктене», 1962)
  • Валера (А. Волков «Оръеҥ мелна», 1962)
  • Вӧдыр (Н. Айзман «Кай, кай Йыванлан», 1957)
  • Ванька-комиссар, Осып (М. Шкетан «Эреҥер», 1967; «Эх, родители!..», 1970)
  • Полатов, Терей (С. Николаев «Салика»)
  • Атавай да Якай (С. Николаев «Айвика»)
  • Коммунист Онтон (М. Рыбаков «Салтак вате», «Кинде», «Онтон», 1972)
  • Пигелде (А. Волков «Алдиар» 1969)
  • Виктор (Н. Терентьев «Ӱшан», 1972)
  • Миловидов (А. Островский «Кугорно валне», 1973)
  • Ондржей (К. Чапек «Ава», 1973)
  • Главнокомандующий (Б. Брехт «Вуянче ава ден шочшыжо-влак», 1975)
  • Корабль командир (В. Вишневский «Оптимистическая трагедия», 1980)
  • Граф Корнуэл (У. Шекспир «Лир кугыжа», 1984)
  • Прокоп (М. Рыбаков «Морко сем», 1995)
  • Жеронтт (Мольер «Чоя Скапен», 1995)
  • Священник Филипп Лазаревич (К. Коршунов «Пӱрыдымӧ пӱрымаш», 1997)
  • Чемеков (А. Филиппов «Шоҥго ӱдырын мурыжо», 1998)[2][3][5].

Пагалымаш

Шарнымаш

Марий АССР-ын калык артистше И. С. Никитинлан шарныктыш оҥа (Йошкар-Ола, Первомайский ур., 181)

2010 ий августышто Йошкар-Олаште Первомайский уремысе 181 №-ан пӧрт пырдыжыште, кушто 1970—1998 ийлаште Марий АССР-ын калык артистше И. С. Никитин илен, шарныктыш оҥа вераҥдалтын[2][3][6].

Палемдымаш

Литератур

  • Георгина М. В трудном поиске // Георгина М. Марийский драматический театр: Страницы истории (1917—1978). — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1979. — С. 99—171.
  • Кульбаева Н. Артисты Марийского театра: биобиблиографический справочник. — Йошкар-Ола, 2005.
  • Кульбаева Н. И., Мочаев В. А. Никитин Иван Семёнович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 254. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Никитин Иван Семёнович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 576. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Кульбаева Н. И., Мочаев В. А. Никитин Иван Семёнович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 305. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Никитин Иван Семёнович // Энциклопедия театров Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание. ― Йошкар-Ола, 2019. — С. 45. — ISBN 978-5-6043759-4-5.

Кылвер-влак