Матвеев, Василий Васильевич

Василий Васильевич Матвеев
Василий Васильевич Матвеев
Шочмо кече	22 теле 1911
Шочмо вер	Кугу Пызак, Чӱксола ял шотан илем[d], У Торъял кундем, Марий автоном область;
Колымо кече	1 вӱдшор 1997 (85 ий)
Колымо вер	Моско, Россий;
Гражданлык	Россий империй → СССР → Россий
Паша сомыл	кугыжаныш пашаеҥ, партий пашаҥ, депутат
Награде да премий	; Эстон ССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чаптаныкше (1948); Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чаптаныкше (1961)

Васи́лий Васи́льевич Матвéев (22 теле 1911, Кугу Пызак, У Торъял кундем — 1 вӱдшор 1997, Моско) — совет партий да кугыжаныш пашаеҥ. Эстон ССР сланц да химий йӧнозанлык министр (1945―1948), РСФСР чодыран Тӱҥ начальникше (1951―1953), РСФСР шем кӱртньӧ шотышто Тӱҥ озанлыкын (Главросчерметын) начальникше (1953―1957), РСФСР Госснаб председательын алмаштышыже (1963―1986). Марий АССР Министр-влак Каҥашын Председательже (1948—1951). ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корно

1911 ий 22 декабрьыште кызытсе Марий Эл Республик У Торъял кундем Кугу Пызак ялеш^[1] шуко шочшан марий кресаньык картын (онаеҥ) ешыштыже шочын, тудым кулак манын титакленыт да шочмо ялже гыч поктен колтеныт^[2]^[3].

1934 ийыште Н. Э. Бауман лӱмеш Москосо механик-машиначоҥыш институтым (руш.) (мар. тунем лектын. Москошто Г. М. Маленков лӱмеш заводышто инженер-технологлан пашам ыштен, 1941―1944 ийлаште РСФСР-ын верысе йӧнозанлык Наркоматын пӧлка начальникше лийын. 1944 ий гыч ВКП(б) РК-н Эстон ССР шотышто Бюрон пашаеҥже, 1945―1948 ийлаште ― Эстон ССР сланц да химий йӧнозанлык министр. 1948―1951 ийлаште Марий АССР Министр-влак Каҥашын Председательже лийын^[2]^[3]^[4].

1951 ий гыч ― Чодыран тӱҥ начальникше, 1953 ий гыч ― РСФСР шем кӱртньӧ Тӱҥ озанлыкын начальникше^[4]. 1957 ийыште КПСС РК пеленысе Кӱшыл партийный школым заочно тунем лектын. 1957―1963 ийлаште ― Марий Совнархоз председательын икымше алмаштышыже. 1963―1986 ийлаште РСФСР Госснаб председательын алмаштышыже лийын^[2]^[3].

1951―1955 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥаш (руш.) (мар. депутатлан сайлалтын^[2]^[3].

1920-шо ийлаште Марий автоном областьыште публицист да кусарыше семын палыме лийын. 1930 ийыште Рӱдӧ савыктыш тудын кусарыме марла икмыняр брошюрым луктын (мутлан, М. Калинин «16-шо партийный конференцийыште доклад» да молат). Савыкталтме годым «Вачи» шолыплӱмым кучылтын^[5].

Пашан Йошкар Тистыже, «Чап Тамга» орден, медаль-влак, тыгак Эстон АССР да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш-влак Президиумын Чаптаныкышт дене суапландаралтын^[2]^[3].

1997 ий 1 апрельыште Москошто колен, Ваганьковский шӱгарлаште тойымо^[2]^[3].

Суаптар-влак

Паша Йошкар Тисте орден^[2]^[3];
«Чап Тамга» орден^[2]^[3];
II степенян Ачамланде сар орден (1945)^[2]^[3];
Йошкар Шӱдыр орден (1944)^[2]^[3];
«Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль;
Эстон ССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1948)^[2]^[3];
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1961)^[2]^[3].

Палемдымаш

↑ Большое Пызаково (Кугу Пызак) Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 23 сорла 2025.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² Мочаев, 2007, с. 214.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 529.
↑ ¹ ² 10154 (неопр.). www.knowbysight.info. Тергыме кече: 23 сорла 2025. Архивлыме 3 сӱрем 2017 ий.
↑ Кто скрывается под псевдонимом?.. Вачи Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл (неопр.). nbmariel.ru. Тергыме кече: 23 сорла 2025.

Литератур

Васин К. К. Псевдонимы марийских литераторов: краткий историко-литературный справочник. ― Йошкар-Ола, 1965. ― С. 17.
Матвеев Василий Васильевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 214. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Матвеев Василий Васильевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 529. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Матвеева Л. В., Мочаев В. А. Матвеев Василий Васильевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 274. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

Национальная библиотека имени С. Г. Чавайна Республики Марий Эл. Кто скрывается под псевдонимом?.. Вачи

[1] Большое Пызаково (Кугу Пызак) Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 23 сорла 2025.

[_594f1d2b566bd4b4-2] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² Мочаев, 2007, с. 214.

[_a0e0a0b7b8a887aa-3] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 529.

[:0-4] ¹ ² 10154 (неопр.). www.knowbysight.info. Тергыме кече: 23 сорла 2025. Архивлыме 3 сӱрем 2017 ий.

[5] Кто скрывается под псевдонимом?.. Вачи Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл (неопр.). nbmariel.ru. Тергыме кече: 23 сорла 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]