Крысов, Василий Иванович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Василий Иванович Крысов
Крысов, Василий Иванович.jpg
Шочмо кече 1928 ий 14 ӱярня(1928-03-14)
Шочмо вер Симоновск, Марий Турек район, Марий автоном область, РСФСР, СССР
Колымо кече 2017 ий 17 пеледыш(2017-06-17) (89 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Россий
Гражданлык  СССР,
 Россий
Паша сомыл скотник, сӧсна ончышо
Награде да премий
Герой Социалистического Труда — 1976
Ленин орден — 1973 Ленин орден — 1976 Орден Трудового Красного Знамени — 1965
Серебряная медаль на синей ленте.png Бронзовая медаль на красной ленте.png «Чапле пашалан (Сарзе патырлыклан) лӱмгече медаль. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий лӱмеш палемдалтын»
Почётная грамота Президиума Верховного Совета РСФСР — 1960

Василий Иванович Крысов (1928, 14 март Симоновск, Марий Турек район, Марий АССР, РСФСР, СССР — 2017, 17 июнь Йошкар-Ола, Россий) — Марий АССР-ысе Марий Турек вел С. Киров лӱмеш колхозын сӧснам ончышыжо (1958—1988). Социалист Пашан Талешкыже (1976). Кок гана Ленин орденын кавалерже (1973, 1976).

Илыш корныжо

1928 ий 14 мартыште Симоновск ялыште, кызыт Марий Элысе Марий Турек вел[1], марий кресаньык ешеш шочын[2][3][4].

Шинчымашыже — 6 класс[2][3][4].

1947–1959 ийлаште ― «Павловский» совхозын вольык ончышыжо, 1958–1988 ийлаште, совхозым пужен ыштымаш деч вара, Марий АССР Марий Турек вел С. Киров лӱмеш колхозын сӧснам ончышыжо[5]. Сӧснам ӧрдыктарымаште интенсив йӧным кучылтмо дене эллан шылым ыштен лукмаште да кугыжанышлан пуымаште кӱкшӧ лектышыш шуын[2][3]. 1960 ийыште 1070 вуй сӧснам пукшен, 11 тылзыште 115 тонн яндар шылым налын. Тидын нерген 1961 ийыште Йошкар-Оласе Марий книга савыктышыште лекше «Кузе мый 2000 вуй сӧснам пукшен луктынам» книгаште каласкален[6]. 1962 ийыште пелашыже Лидия Петровна дене пырля 2076 вуйым пукшен луктын да 793 центнер привесым налын. 1963 ий 22 январьыште «РСФСР ялозанлык социалист таҥасымашын отличникше» лийын. 1962 ийыште сӧсна ферме пашаеҥ-влакын социалист таҥасымашыштын лектышыжым ончен лекмек, КПСС Марий обком бюро да Республикын министр-влак каҥашышт тудлан «Марий АССР-ын эн сай сӧсна ончышыжо» чаплӱмым пуэныт. 1966 ийыште тудо 422 центнер привесым налын, кече еда кокла привесше 444 грамм лийын, кугыжанышлан пуымо ик вуй сӧснан нелытше 82 килограмм лийын. 1967 ий январьыште идалык лектышым иктешлымеке, тудлан социалист таҥасымаште кӱкшӧ лектышыжым палемден, «Вольыкым писын куштышо мастар» чаплӱмым пуэныт[7]. 1988 ийыште ушемысе ыҥан (значениян) сулен налме канышыш лектын[4].

1985–1990 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥаш депутатлан (XI созыв) сайлалтын[2][3][4].

1976 ийыште тудлан «Социалист Пашан Талешкыже» кугу чаплӱмым пуымо[2][3][4].

Ленин, Пашасе Йошкар Тисте орден, ВДНХ медальже-влак дене, РСФСР ден Марий АССР-ын Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазышт дене суапландаралтын[2][3][4].

2017 ий 17 июньышто Йошкар-Олаште колен[2][3][4].

Чаплӱм ден суаптарже-влак

  • Социалистический Паша Герой (1976 ий 23 декабрь)[2][3] — Ушемгӧргысӧ социалист таҥасымаште шумо кӱкшӧ сеҥымашлан, эллан пырчым да моло ялозанлык сатум ыштен лукмо да ужалыме шотышто планым да социалист сӧрыкым шуктымаште паша патырлыкым ончыктымылан[4]
  • Ленин орден (6.09.1973, 23.12.1976)[2][3][4]
  • Паша Йошкар Тисте орден (26.11.1965)[2][3][4]
  • ВДНХ-ан ший медальже (1962)[2][3][4]
  • ВДНХ-ан той медальже (1969)[2][3][4]
  • «Чапле пашалан. В. И. Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» (1970)[4]
  • РСФСР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1960)[2][3]
  • Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапгкагазше (1960, 1978)[2][3]

Шарныктыш

Социалист Пашан Талешкыже В. И. Крысов нерген материал-влак В. П. Мосолов лӱмеш Краеведений тоштерыште да Марий Турек рӱдӧ книгагудын фондлаштыже аралалтыт[4].

Палемдымаш

  1. ↑ Симоновск (Немытый, Красный Ключ) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 14 вӱдшор 2024. Архивлыме 30 вӱдшор 2023 ий.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Мочаев, 2017, с. 229.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 462.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Крысов Василий Иванович. warheroes.ru. Тергыме кече: 14 вӱдшор 2024. Архивлыме 29 шыжа 2023 ий.
  5. ↑ Мари-Турекский район, Республика Марий Эл, Сайт газеты Знамя, Герой десятой пятилетки. moyaokruga.ru. Тергыме кече: 14 вӱдшор 2024.
  6. ↑ Как я откормил 2000 свиней : Совхоз им. Кирова - книга 1961 года.
  7. ↑ КРЫСОВ Василий Иванович (неопр.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 14 вӱдшор 2024. Архивлыме 15 идым 2019 ий.

Литератур

  • Опарина Т. Т. Крысов Василий Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 194. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Крысов Василий Иванович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 462. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Опарина Т. Т., Мочаев В. А. Крысов Василий Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 229. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Меркушева Л. Герой десятой пятилетки // Знамя. ― 2022. ― 7 октября.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Крысов,_Василий_Иванович&oldid=1172114" гыч налме