Косоротов, Валентин Николаевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Валентин Николаевич Косоротов
Косоротов, Валентин Николаевич.jpg
Шочмо кече 1930 ий 15 шорыкйол(1930-01-15)
Шочмо вер РСФСР, Марий автоном область, У Торъял кундем, Тошто Торъял ял
Колымо кече 1974 ий 4 ага(1974-05-04) (44 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола ола
Гражданлык  СССР
Паша сомыл серызе, туныктышо, кусарыше
Награде да премий

Валентин Николаевич Косоротов (15 шорыкйол 1930, Тошто Торъял, Горький край — 4 ага 1974, Йошкар-Ола) — марий совет серызе, кусарыше, журналист, редактор, туныктышо, 1965 ий гыч СССР-ысе серызе-влак ушемын йыжъеҥже. Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1972).

Илыш корныжо

Валентин Косоротов 1930 ийын шорыкйол тылзын 15-ше кечынже Марий автоном область У Торъял кундем Тошто Торъял ялыште кресаньык ешеш шочын[1]. 1946 ийыште Тошто Торъял школым тунем пытарен, район газет редакцийыште пашам ыштен[2][3][4].

1951 ийыште Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтым тунем пытарен. Марий АССР-ысе да Краснодар крайысе школлаште туныктышылан пашам ыштен[2][3][4].

1954 ий гыч Марий книга савыктышыште сылнымут редакторлан пашам ыштен, вара — «Пачемыш» сатирик журналын пашаеҥже, Марий радион корреспондентше, район газетын пашаеҥже. 1966 ийыште В. Колумбын ӱжмыж почеш Марий книга савыктышыш пашаш пӧртылын, вара «Ончыко» журналын редакцийыштыже сылнымут пашаеҥлан пашам ыштен[2][3][4].

Йошкар-Оласе Туруново шӱгарлаште марий писатель Косоротов Валентин Николаевичын шӱгарже

1974 ий 4 агаште Йошкар-Олаште кенета колен. Туруново шӱгарлаштыже тойымо[2][3][4].

Сылнымут пашаже

Йоча пагытыштак возаш тӱҥалын, икымше публикацийже 1957 ийыште Марий АССР «Марий коммуна» республикысе газетыште лектын. Вара тудын ойлымашыже, повестьше-влак газетлаште, «Ончыко» журналыште савыкталтыныт[2][3][4].

Марла да рушла 8 книган авторжо. «Тура кугорно» повестьше 1970-ше ийла тӱҥалтыште марий сылнымутышто кугу сеҥымаш лийын[5]. Валентин Косоротовын пытартыш произведенийже «Кӱртньым шокшынек таптат» Марий республикын пашазе классшын пашажлан пӧлеклалтын. Писательын коллегыже да изажын Геннадий Пироговын ойлымышт почеш, тиде кок повесть кугу эпический романын икымше ужашыже семын шоналтыныт[2][3][4].

Валентин Косоротов шочмо йылмыш Л. Толстойын, М. Горькийын, А. Гайдарын, С. Антоновын, В. Тендряковын, А. Краснопёровын да моло-влакын произведенийыштым кусарен. Тунамак тудын ойлымашыже да повестьше-влак шуко йылмылаш кусаралтыныт: руш, белорус, пошкырт, татар, чуваш, мордва, коми[2][3][4].

1965 ийыште СССР-ысе серызе-влак ушемыш пурен. «Тура кугорно» повестьлан 1972 ийыште Марий комсомолын Олык Ипай лӱмеш премийжым пуымо[2][3][4].

Тӱҥ произведений-влак

Умбакыже В. Н. Косоротовын марла да рушла лекше тӱҥ сылнымутшо-влакын лӱмерже ончыкталтеш[2][3][4]:

Марла

  • Чевер кеҥеж: ойлымаш-влак [Славное лето: рассказы]. ― Йошкар-Ола, 1961. 28 с.
  • Шыже муро: ойлымаш-влак [Осенняя песня: рассказы]. ― Йошкар-Ола, 1961. 76 с.
  • Уржа кинде: ойлымаш-влак да повесть [Ржаной хлеб: рассказы и повесть]. ― Йошкар-Ола, 1962. ― 104 с.
  • Памаш вӱд: ойлымаш-влак [Ключевая вода: рассказы]. ― Йошкар-Ола, 1964. ― 100 с.
  • Канде шинчан шошо: ойлымаш-влак [Синеглазая весна: рассказы]. Йошкар-Ола, 1968. ― 188 с.
  • Пу кидетым: повесть гыч ужаш // Марий коммуна. 1972. 18—21, 23 май.
  • Тура кугорно: повесть [Крутые перевалы]. ― Йошкар-Ола, 1973. ― 320 с.
  • Тулшыже чия: очерк // Ончыко. 1974. № 1. С. 56—67.
  • Илыш ӱшан: ойлымаш-влак да повесть [Надежда: рассказы, повесть]. ― Йошкар-Ола, 1980. ― 320 с.
  • Тура кугорно: повесть да ойлымаш-влак. ― Йошкар-Ола, 1990. ― 320 с.

Рушла

  • Осенняя песня; Чёрная кровь: рассказы / пер. В. Муравьёва // Рассказы марийских писателей. ― Йошкар-Ола. 1961. ― С. 12—18, 104—113.
  • Ключевая вода: рассказы / пер. В. Муравьёва, С. Макарова и автора. ― Йошкар-Ола, 1967. ― 152 с.
  • Верук; Чёрная кровь: рассказы / пер. В. Муравьёва // Солнце над лесами. ― Йошкар-Ола. 1970. ― С. 377—398.
  • Синеглазая весна: рассказы / пер. Л. И. Ятманова. Йошкар-Ола, 1972. ― 200 с.
  • Крутые перевалы: повесть и рассказы / пер. В. Муравьёва, С. Макарова и авт. ― М., 1981. ― 208 с.

Чаплӱм

  • Марий комсомолын Олык Ипай лӱмеш премийже (1972)[2][3][4];
  • «Владимир Ильич Ленинлан 100 ий темме лӱмеш пашаште чолгалыклан» медаль.

Шарнымаш

Писательын сылнымут поянлыкшым шымлымаште тудын изаже — серызе Г. Пирогов — тыршен. Тудын нерген икмыняр статьям возен, тудлан «Сорла» роман-шарнымашым пӧлеклен[2][3][4].

Палемдымаш

  1. ↑ Старый Торъял (Староторъяльское, Тошто Торъял) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2022. Архивлыме 1 шорыкйол 2020 ий.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Валентин Косоротов — Mari-Lab. mari-lab.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2022. Архивлыме 13 сорла 2020 ий.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Электрон книгагудо |. yolva.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2022.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Валентин Косоротов (1930—1974). www.somb.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2022.
  5. ↑ Валентин Николаевич Косоротов. Крутые перевалы: Повесть и рассказы. — Йошкар-Ола: Марийское кн. изд-во, 1990. — 314 с. — ISBN 978-5-7590-0068-6. Архивировано 4 сорла 2022 года.

Литератур

  • Столяров В. Куанле тӱҥалтыш // Марий коммуна. 1961. 29 ноябрь.
  • Косоротов В. Писательын верже — ончыл линийыште, калык коклаште // Ончыко. 1966. № 6. С. 90—93.
  • Иванов И. Нелылыкат перна // Марий коммуна. 1971. 16 апрель.
  • Дмитриев А. Чыла корнат тура мо? // Марий коммуна. 1971. 16 апрель.
  • Черных С. Марий прозын корныжо // Ончыко. 1973. № 5. С. 96—102.
  • Александров А. М., Беспалова Г. Е., Васин К. К. В. Косоротов // Писатели Марийской АССР: биобиблиографический справочник. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1976. — С. 162—165. — 368 с. — 5000 экз.
  • Васин К. Уста прозаик // Косоротов В. Илыш ӱшан. ― Йошкар-Ола, 1980. ― С. 5—22.
  • Ятманов Л. Память сердца // Лауреаты премии имени Олыка Ипая. ― Йошкар-Ола, 1982. ― С. 34—38.
  • Беспалова Г. Е., Васин К. К., Зайниев Г. З. В. Косоротов // Писатели Марийской АССР: биобиблиографический справочник / Отв. А. В. Селин. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1988. — С. 146—148. — 376 с. — 5000 экз.
  • Иванов И. Илышыже сылнымут лийын // Ончыко. 1995. № 1. С. 152—157.
  • Валтон А. «Канде шинчан шошын» вараксимже // Марий Эл. 2000. 14 январь.
  • Пирогов Г. Могай ыле, тугаяк кодын… // Ончыко. 2000. № 1. С. 105—111.
  • Пирогов Г. Ӱмыр пасу // Кугарня. 2000. 14 январь.
  • Пирогов Г. Сорла: шарнымаш-роман // Ончыко. 2005. № 3. С. 112—147; № 4. С. 96—133.
  • Мурзашев А. Мый тудын деч шукылан тунемынам // Марий Эл. 2005. 12 январь.
  • Косоротов Валентин Николаевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 185. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Пирогов Г. Чын лӱмжӧ Ивук // Ончыко. 2007. № 11. С. 191.
  • В. Косоротов // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. А. Васинкин, В. Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — С. 346—349. — 752 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7590-0966-5.
  • Зайниев Г. З., Мочаев В. А. Косоротов Валентин Николаевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 219. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Косоротов Валентин Николаевич // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. Г. Сабанцев, Ю. Соловьёв и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2020. — С. 191—193. — 423 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-7590-1285-6.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Косоротов,_Валентин_Николаевич&oldid=1233943" гыч налме