Колпиков, Михаил Васильевич

Михаил Васильевич Колпиков
Михаил Васильевич Колпиков
Шочмо кече	1897 ий 21 ага
Шочмо вер	Тошто Мачим ял, Кузнецк уезд, Саратов губерний, Россий империй
Колымо кече	1964 ий 10 теле (67 ий)
Колымо вер	Ленинград, РСФСР, СССР
Эл	Россий империй; СССР
Шанче алан	чодырам ончен куштымаш
Паша вер	Марий политехнике институт; Урал чодыра технике институт; Санкт-Петербургысо чодыра технике университет
Шанче степень	ялозанлык шанче доктор
Шанче званий	профессор

Михаил Васильевич Колпиков (1897 ий 21 май, Тошто Мачим ял, Кузнецк уезд, Саратов губерний, Россий империй — 1964 ий 10 декабрь, Ленинград, РСФСР, СССР) — совет шанче пашаеҥ, шанчызе-чодыразе, ялозанлык шанче доктор, профессор. Урал чодыратехнике институтын туныктышыжо (1949—1952), М. Горький лӱмеш Юл кундемысе чодыратехнике институтын (руш.) (мар. туныктышыжо, чодыра озанлык факультетын деканже, чодыра да дендрологий кафедрын вуйлатышыже (1932—1949). РСФСР шанчын сулло пашаеҥже (1946). Ленин орденын кавалерже.

Илыш корныжо

1897 ий 21 майыште кызытсе Пенза кундемысе Шемышейка район Тошто Мачим ялыште священникын ешыштыже шочын^[1]^[2].

1924 ийыште Озаҥысе ялозанлык да чодыра институтым (руш.) (мар. да Озаҥ университетын физике-математике факультетшым тунем лектын, 1932 ий марте — Озаҥысе ялозанлык да чодыра институтын туныктышыжо^[1]^[2].

1932 ийыште вуз дене пырля Йошкар-Олаш куснен: туныктышо, 1934—1935 ийлаште — чодыра озанлык факультетын деканже, 1936 ий гыч — М. Горький лӱмеш Юл кундемысе чодыратехнике институтын чодыра да дендрологий кафедрын вуйлатышыже. Ялозанлык шанче доктор (1937), профессор (1938). Тунамак 1937 ий гыч — Татар чодыра опыт станцийын кугурак шанче пашаеҥже^[3].

1939 ийыште Йошкар-Олаште дендрологий (ботанике) садым (1939) почаш темлен да тудым ыштымаште чолган тыршен. Чодыра ден йыр улшо кумдык кылым, чодыра озанлыкын пашажлан кӧра, кумдыкысо вашталтышым рашемдыме нерген шымлымаш-влакым эртарен. Чодыра экологийым шымлыме пашан, чодыра техникум-влаклан чодырам ончымо нерген учебник-влакын авторжо, тудын 1936 ийыште Москошто лекше «Лесоводство» учебникше 4 изданийым чытен, 5 йылмышке кусареныт^[1]^[2]^[4]^[5].

СССР Шанче академийын темлымыже да Марий АССР-ысе Совнаркомын йодмыжо почеш 1942—1944 ийлаште тудын вуйлатымыж дене «Марий АССР-ын чодыраже да чодыра озанлыкше» тичмаш шанче-шымлыше паша шукталтын. МАССР-ысе Кугыжаныш план да Чодыра кушкылым аралыше управлений пелен эре улшо ойпуышо лийын^[6].

1949 ий гыч — Урал чодыратехнике институтын туныктышыжо^[7], 1952—1964 ийлаште — Ленинградысе чодыратехнике академийын чодыра кафедрын вуйлатышыже^[1]^[2].

1946 ийыште чодыра озанлыкым вияҥдымаште ойыртемалтше суаплан «РСФСР-ын сулло шанче пашаеҥже» чаплӱмым пуэныт. Ленин да Пашан Йошкар Тисте орденже, медаль-влак да Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше дене палемдалтын^[3]^[6].

1964 ий 10 декабрьыште Санкт-Петербургышто колен, туштак тойымо^[1]^[2].

Тӱҥ шанче паша-влак

М. В. Колпиковын тӱҥ шанче пашаже-влак списке^[3]^[8]:

Марий автоном областьысе Элнет да тудын Ӱшӱт йогын кокла да ӱлыл йоген пурымаште чодыран типологий очеркше / Асист. М. Колпиков. — Озаҥ: тип. Т.О.О.Г.П.У., 1927. — 17 л.
Чодырасе мланде рок леведыш. 1-ше выпуск. Споран кушкыл-влак. — Озаҥ, 1933 (соавтор).
Чодыра урлыкым возыман чодыра озанлыкым тунеммаш. — Моско, 1944.
Чодыра озанлык дендрологий дене. — Моско-Ленинград, 1954.
Тайгасе чодыра-влакын лектышыштым нӧлтымӧ йодышлан. — Ленинград, 1956.

Чаплӱм да суаптар-влак

РСФСР шанчын сулло пашаеҥже (1946)^[1]^[2];
Марий АССР шанчын сулло пашаеҥже (1944)^[1]^[2];
Ленин орден^[1]^[2];
Паша Йошкар Тисте орден (1946)^[1]^[2];
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медаль;
Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1943)^[1]^[2].

Шарнымаш

Чодыразе-шанчызе М. В. Колпиков нерген материал-влак Юл кундемысе кугыжаныш технологий университетын тоштер экспозицийыштыже аралалтыт^[6].

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ Мочаев, 2007, с. 178.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 440.
↑ ¹ ² ³ Колпиков Михаил Васильевич (руш.). tatarica.org. Тергыме кече: 4 шыжа 2023.
↑ Лесоводство - Колпиков Михаил Васильевич. — 1936.
↑ Библиотека ИНститута леса им. В.Н.Сукачёва СО РАН (неопр.). irbiscorp.spsl.nsc.ru. Тергыме кече: 4 шыжа 2023.
↑ ¹ ² ³ Колпиков Михаил Васильевич (неопр.). www.volgatech.net. Тергыме кече: 4 шыжа 2023.
↑ Уральский следопыт – Уральский следопыт (неопр.). Тергыме кече: 4 шыжа 2023.
↑ Михаил Васильевич Колпиков. Типологический очерк лесов района среднего и нижнего течения рек Илети и притока ее Юшута Марийской автономной области. — Казань: тип. Т.О.О.Г.П.У, 1927. — 17 с.

Литератур

Анучина Л. А. Колпиков Михаил Васильевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 178. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Колпиков Михаил Васильевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 440. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Анучина Л. А. Колпиков Михаил Васильевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 230. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

[_5945332b5663a565-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ Мочаев, 2007, с. 178.

[_a0dd20b7b8a5780c-2] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 440.

[:0-3] ¹ ² ³ Колпиков Михаил Васильевич (руш.). tatarica.org. Тергыме кече: 4 шыжа 2023.

[4] Лесоводство - Колпиков Михаил Васильевич. — 1936.

[5] Библиотека ИНститута леса им. В.Н.Сукачёва СО РАН (неопр.). irbiscorp.spsl.nsc.ru. Тергыме кече: 4 шыжа 2023.

[:1-6] ¹ ² ³ Колпиков Михаил Васильевич (неопр.). www.volgatech.net. Тергыме кече: 4 шыжа 2023.

[7] Уральский следопыт – Уральский следопыт (неопр.). Тергыме кече: 4 шыжа 2023.

[8] Михаил Васильевич Колпиков. Типологический очерк лесов района среднего и нижнего течения рек Илети и притока ее Юшута Марийской автономной области. — Казань: тип. Т.О.О.Г.П.У, 1927. — 17 с.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]