Ишалёв, Валентин Петрович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Ишалёв.
Валентин Петрович Ишалёв
Ишалёв Валентин Петрович.jpg
Флаг
8 Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥашын председательже
Флаг
1983 ий 14 апрель — 1985 ий 25 март
Ончычсо пашаеҥ Пётр Коротков
Алмаштыше Николай Рыбаков
Шочын 25 пеледыш 1940(1940-06-25)
Колен 16 вӱдшор 2006(2006-04-16) (65 ий)
Паша туныктышо, мер-политик пашаеҥ, депутат
Награде Honored School Teacher of the RSFSR.png
Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥаш прездиумын чапкагазше (1990)

Валентин Петрович Ишалёв (1940 ий 25 июнь, Йылйӓл, Курыкмарий кундем, Марий АССР, РСФСР, СССР — 2006 ий 16 апрель, Йошкар-Ола, Марий Эл, Россий) — марий совет мер-политик да туныктыш пашаеҥ. Марий АССР Кӱшыл Каҥашын  (руш.) (мар. X созывысе председательже (1983—1985). Марий АССР / Марий ССР / Марий Эл Республикын Йошкар-Оласе 14 №-ан школын директоржо (1973—1997). РСФСР школын сулло туныктышыжо (1984). I Пӱтынь ушемысе туныктышо-влак погынын делегатше (1988). КПСС йыжыҥъеҥ.

Илыш корныжо

1940 ий 25 июньышто кызытсе Марий Элысе Курыкмарий кундем Йылйӓлыште МТС пашаеҥын, вара — колхоз председательын ешыштыже шочын[1]. Йылйӓл тӱҥалтыш школым, Курыкмарий вел Изи Шындыр шымияш школым, а 1957 ийыште — Йошкар-Оласе педагогике училищым тунем пытарен. 1957—1959 ийлаште Килемар посёлкысо да Курыкмарий кундем Пӹзӹкныр школлаште труд, черчений да физкультур туныктышылан тыршен[2][3][4].

1964 ийыште Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтын физике-математике факультетшым тунем пытарен. Институтым тунем пытарымек, ик ий СССР Сарзе Вийыште служиен. Вара Йошкар-Олашке туныктымо пашаш куснен: 1965—1972 ийлаште — 2 №-ан школышто физикым туныктышо[2][3][4].

24 ий жапыште (1973 ий гыч 1997 ий марте) Йошкар-Оласе 14 №-ан школын директоржо лийын[5]. Тудын годым 1975 ийыште 14 №-ан кандашияш школ кыдалаш школыш, а 1993 ийыште — калыкле гимназийыш савырнен. 1986 ийыште школын тӱҥ оралтыж деке кок вел гыч ешартыш кумдыкым чоҥымо паша мучашлалтын, тушто школ кабинет-влак, актовый да спорт зал-влак, кочмывер, мастерской-влак верланеныт. Нине ийлаште В. П. Ишалёв гимназийым шочыкташлан, тудын погыжым улаҥдашлан, пашаче педагогике ешым ышташлан шуко вийым пыштен. Тунемме да йочам куштымо пашан чыла йодышыжым тӱшкан лукмо пунчал дене тӧрлен, кугу тӱткышым школын методике каҥашлан, класс вуйлатыше да ача-ава-влак дене пашалан ойырен. Тыгак тудо шке предметшым да тудым туныктымо методикым сайын пален, тунемше-влакын шинчымашыштым келгемдашлан физике урокыштыжо тӱрлӧ сынан йӧнын кучылтын, предметын практике пашажлан посна кугу тӱткышым ойырен, тидын годым йӱлаш пурыдымо сынан урок-влакымат эртарен, тыге тунемше-шамычым предмет деке утларак шӱмаҥден. Тудын выпускникше-влак пураш экзаменым сайын кученыт да Совет Ушемын ончыл вузлаштыже тунемыныт[2][4].

1988 ий декабрьыште I Пӱтыньушемысе туныктышо-влакын погынышкышт делегатлан сайлалтын[2][4].

Мер-политик пашам шуктен: 1980—1985, 1990—1993 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын депутатше лийын, 1983—1985 ийлаште — Марий АССР Кӱшыл Каҥашын председательже[6][7]. Тыгак ик гана огыл Йошкар-Оласе ола Каҥашын депутатшылан сайлалтын, Йошкар-Оласе туныктышо пашаеҥ-влак профушемысе Президиумын йыжыҥъеҥже лийын, тушто илыме кумдык да йӧнлык комиссийым вуйлатен. Тудын полшымыж дене Йошкар-Оласе школлаште тыршыше ятыр туныктышо шке илыме йӧныштым саемденыт[2][4][8].

Калыкым туныктымо шотышто суапшылан 1984 ийыште тудлан «РСФСР школын сулло туныктышыжо» чаплӱмым пуымо[2][3][4].

2006 ий 16 апрельыште Йошкар-Ола олаште колен[2][3][4].

Шарнымаш

Йошкар-Оласе 14 №-ан гимназийын оралте пырдыжыште туныктышо да мер-политик пашаеҥ Валентин Петрович Ишалёв лӱмеш мемориал оҥа

2020 ий 2 декабрьыште Йошкар-Оласе 14 №-ан гимназийын оралте пырдыжеш РСФСР школын сулло туныктышыжо, Марий АССР Кӱшыл Каҥашын Х созывысе Председательже В. П. Ишалёвлан шарнымаш оҥам вераҥдыме[4][8][9][10].

Чаплӱм да суаптар-влак

  • РСФСР школын сулло туныктышыжо (1984)[2][3]
  • Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумжын Чапкагазше (1990)[2][3]

Литератур

  • Анисимов Э. Пагалат, колыштыт // Марий коммуна. — 1980. — 27 января.
  • Муравьёв А. В. Учителями жива Россия: Учителя Республики Марий Эл — заслуженные учителя Российской Федерации. — Йошкар-Ола, 2004. — С. 43—44.
  • Ишалёв Валентин Петрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 155. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Ишалёв Валентин Петрович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 403. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Муравьёв Ан. В. Ишалёв Валентин Петрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 182. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Палемдымаш

  1. ↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Горномарийский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022. Архивлыме 11 шорыкйол 2020 ий.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ИШАЛЕВ Валентин Петрович (неопр.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 ИШАЛЁВ Валентин Петрович | Музей (неопр.). Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Надежда ПАВЛОВА. Талантливый педагог, прекрасный человек и мудрый наставник (неопр.) (10 шорыкйол 2021). Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022. Архивлыме 19 вӱдшор 2022 ий.
  5. ↑ Муниципальное общеобразовательное учреждение "Гимназия №14 города Йошкар-Олы". gimnschool14.narod.ru. Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022. Архивлыме 18 пургыж 2020 ий.
  6. ↑ Республика Марий Эл. wwhp.ru (11 ӱярня 2021). Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022. Архивлыме 3 теле 2010 ий.
  7. ↑ Доклад " законодательная власть марийской асср – республики марий эл история в 70 лет" - Доклад. textarchive.ru. Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022. Архивлыме 17 теле 2021 ий.
  8. ↑ 1 2 Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл. old.gsmari.ru. Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022. Архивлыме 19 вӱдшор 2022 ий.
  9. ↑ В Йошкар-Оле открыли мемориальную доску бывшему директору гимназии №14 Валентину Ишалёву (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022.
  10. ↑ В Йошкар-Оле увековечат память двух соотечественников (руш.). МЭТР - Марий Эл Телерадио. Тергыме кече: 19 вӱдшор 2022.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Ишалёв,_Валентин_Петрович&oldid=1232869" гыч налме