Ивайков, Пётр Иванович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Ивайков.
Пётр Иванович Ивайков
Ивайков, Пётр Иванович.jpg
Шочмо кече 1906 ий 8 теле(1906-12-08)
Шочмо вер Кукшыгорем ял, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече 1976 ий 16 теле(1976-12-16) (70 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Марий ССР, РСФСР, СССР
Эл  Россий империй →  СССР
Профессий тӱҥ врач, тазалыкаралтыш министрын алмаштышыже
Шанче алан психоневрологий
Паша вер Пенза оласе психоневрологий эмлымвер, Марий АССР-ын Республикысе психоневрологий диспансерже
Званий
Майор Медицинской службы Красной Армии
Награде да премий
РСФСР-ын сулло врачше

Пётр Иванович Ивайков (1906 ий 8 декабрьыште, Кукшыгорем (Чихайдарово), Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй ― 1976 ий 16 декабрь, Йошкар-Ола, Марий АССР, РСФСР, СССР) ― совет врач-психоневролог да тазалыкаралтыш пашам негызлен вияҥдыше. Пенза оласе психоневрологий эмлымверын тӱҥ врачше (1950―1963). Марий Элыште психоневрологий службым негызлыше: Марий АССР-ысе тазалыкаралтыш министрын алмаштышыже (1948―1950), МАССР Республикысе психоневрологий диспансерын тӱҥ врачше (1963―1976). РСФСР-ын сулло врачше. Кугу Ачамланде сарын да совет-япон сарын участникше. 1943 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1906 ий 8 декабрьыште Озаҥ губернийысе Чарла уездын Кукшыгорем ялыштыже (кызыт — Марий Элысе Йошкар-Ола) милиционер лийше, нужна марий кресаньык ешыште шочын[1][2].

1914—1918 ийлаште Чарла уездысе Шойбулак селасе тӱҥалтыш школышто тунемын, 1918 ийыште Чарла оласе иктеш пашам ыштыше школышко (кызыт — Йошкар-Оласе 2-шо №-ан кыдалаш школ), 1920 ийыште — туныктышо-влакым ямдылыше курсын пӧлкашкыже тунемаш пурен, вара — Краснококшайск педагогике техникумышто шинчымашым поген. 1926 ийыште педтехникумым тунем пытарымек, Краснококшайскысе ик школышто туныктышылан пашам ыштен[3].

1932 ийыште экстерн дене Озаҥысе медицине институтым тунем пытарен[1][2]. Вара тудым эмлызе-влакын шинчымашыштым нӧлтышӧ Москосо Рӱдӧ институтыш тунемаш колтеныт. 1932―1935 ийлаште ― Марий автоном областьын тазалыкаралтыш пӧлкам вуйлатышын алмаштышыже. 1935―1938 ийлаште ― Йошкар-Оласе фельдшер-акушер школын директоржо. 1938 ийыште репрессийыш логалын: 15 июльышто арестоватленыт, судын пунчалже 5 тылзе да 24 кечылан ончылгочын петырен кучымаш лийын[4].

1938―1941 ийлаште ― Йошкар-Оласе эмлымверын тӱҥ врачше[1][2].

1941 ий августышто Йошкар армийыш налыныт. Кугу Ачамланде сарын участникше: Тораэрвел фронтышто НКВД-н кӱртньыгорным оролышо 107-ше полкшын санитар службын начальникше; 1943 ий гыч ― полкым виктарымашын парторгшо, офицер чап судын председательже, медицине службын майоржо[5]. 1943 ийыште ВКП(б)-ш пурен. Сарзе-медицине службо гыч 1947 ий январьыште демобилизоватлыме[1][2][6].

1947―1948 ийлаште ― уэш Йошкар-Оласе фельдшер-акушер школын директоржо. 1948 ий гыч ― Марий АССР-ысе тазалыкаралтыш министрын алмаштышыже[1][2], тунамак МАССР Кугыжаныш лӱдыкшыдымылык министерствын санчастьыштыже психоневролог-ойпуышо.

1950 ийыште Пензыш илаш куснен: кундемысе тазалыкаралтыш пӧлкан вуйлатышыже, оласе психоневрологий эмлымверын тӱҥ врачше[1][2].

1963―1976 ийлаште ― Республикысе психоневрологий диспансерын тӱҥ врачше. Марий Элыште психоневрологий службым негызлышылан шотлалтеш. 50 утла статьян, 10 книга ден брошюрын авторжо[1][2][7][8].

Тазалыкаралтыш пашаште суапшылан «РСФСР-ын сулло врачше» чаплӱмым пуымо. Пашан Йошкар Тисте орденже, медаль-влак дене да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумжын Чапкагазше дене суапландаралтын[1][2].

1976 ий 16 декабрьыште Йошкар-Олаште колен, туштак тоеныт[1][2].

Чаплӱм да суаптар-влак

Пашалан

  • РСФСР-ын сулло врачше[1][2]
  • Паша Йошкар Тисте орден (1965)[1][2]
  • «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль (1970)
  • Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1976)[1][2]

Сарысе

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Мочаев, 2017, с. 163.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 388.
  3. ↑ 1 2 3 4 ИВАЙКОВ Петр Иванович (неопр.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 17 ага 2024. Архивлыме 17 ага 2024 ий.
  4. ↑ Ивайков Петр Иванович (неопр.). Бессмертный барак. Тергыме кече: 17 ага 2024. Архивлыме 17 ага 2024 ий.
  5. ↑ Бессмертный полк. Йошкар-Ола. Ивайков Петр Иванович (руш.). www.moypolk.ru (9 ага 2021). Тергыме кече: 17 ага 2024. Архивлыме 17 ага 2024 ий.
  6. ↑ 1 2 3 4 Медики на фронте и в тылу. mari-el.gov.ru. Тергыме кече: 17 ага 2024. Архивлыме 17 ага 2024 ий.
  7. ↑ Петр Иванович Ивайков. Профилактика нервно-психических расстройств у детей и подростков. — Йошкар-Ола: Маркнигоиздат, 1969. — 23 с.
  8. ↑ Электронный каталог РНБ - Ивайков, П.И (неопр.). primo.nlr.ru. Тергыме кече: 17 ага 2024. Архивлыме 17 ага 2024 ий.

Литератур

  • Александров Н. А., Мочалов С. Г. Развитие здравоохранения в Марийской АССР. ― Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1980. ― 216 с.: ил.
  • Александров Н. А., Двинянинов А. В., Мочаев В. А. Ивайков Пётр Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 141. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Ивайков Пётр Иванович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 388. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Александров Н. А., Двинянинов А. В., Мочаев В. А. Ивайков Пётр Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 163. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Ивайков,_Пётр_Иванович&oldid=1234207" гыч налме