Деревяшкин, Анатолий Карпович
| Анатолий Карпович Деревяшкин | |
|---|---|
| Анатолий Айзенворт, А.Зет, А. К., А. Д. | |
 | |
| Шочмо годсо лӱм | Анатолий Карпович Деревяшкин |
| Шочмо кече | 6 ӱярня 1910 |
| Шочмо вер | |
| Колымо кече | 25 теле 1942 (32 ий) |
| Колымо вер |
|
| Гражданлык |
 Россий империй СССР |
| Паша сомыл | серызе, журналист, туныктышо, кусарыше |
Анато́лий Ка́рпович Айзенво́рт (паспорт почеш Деревяшкин; 6 ӱярня 1910, Шуарсола, Яраҥ уезд, Виче губерний, Россий империй — 25 теле 1942, Волгоград область) — марий совет серызе, кусарыше, журналист, туныктышо. СССР писатель-влак ушемын йыжъеҥже.
Илыш корно
К. А. Деревяшкин школ директорын ешыштыже шочын[1]. II ступенян Оршанкысе школышто тунемын, 1931 ийыште Озаҥысе Эрвел-педагогик институтым тунем пытарен.
МарНИИ-н шанче сотрудникше, Марий АССР-ысе совет серызе-влак ушемым ыштыме шотышто оргкомитетын йыжъеҥже, Ушем правленийын йыжъеҥже лийын. Журналист пашаштат тыршен: «У вий» журналын, «Марийская правда» да «Марий коммуна» газет-влак редакцийыштын сотрудникше лийын.
1937 ий гыч Н. К. Крупская лӱмеш марий кугыжаныш педагогик институтышто марий литературым туныктышо лийын.
1942 ий гыч фронтышто. 1942 ий 25 декабрьыште Сталинград фронтышто вуйжым пыштен, Волгоград область Клычково ял воктене тоеныт.
Сылнымут паша
1926 ий гыч возаш тӱҥалын. Тӱҥалтыште рушла возен. Чолга публицист лийын (литератур шымлымаш, книга да театр постановко-влаклан рецензий-влак). Туге гынат, палемдыман: шке литератур-критик пашалаштыже тудо южгунам вульгар-социологий критикын влиянийже почеш йоҥылыш-влакым ыштеден. Нунын кокла гыч южыжо «кӱштымо» (заказной) лийыныт да сталин репрессий ийлаште марий писатель-влакын пӱрымашыштышт пеш неле кышам коденыт[2].
А. Айзенворт «Вич полмезе» повестьым возен, М. Горькийын, Л. Толстойын, А. Чеховын, В. Маяковскийын да молынат произведенийыштым марий йылмыш кусарен, руш йылмыш — М. Шкетанын «Эреҥер» романжым, С. Чавайнын «Октябрь» поэмыжым, Ш. Осыпын, О. Ипайын, Г. Ефрушын да молынат произведенийыштым.
Тудо тыгак тунемме пособий-влакым чумырышо лийын: 1939 ийыште Учпедгиз тудын чумырымо 3 «Лудшаш книгажым» луктын.
А. Зет, А. К., А. Д. псевдоним-влак дене савыкталтын[3].
1939 ий гыч СССР писатель-влак ушемын йыжъеҥже.
Тӱҥ произведенийже-влак
Марий йылме дене
- Илыш мура: ойырен налме произведений-влак (Жизнь поёт: избранные произведения). Йошкар-Ола, 1950.
- Вич полмезе: повесть (Пятеро смелых). Йошкар-Ола, 1954. 106 с.
- Вич полмезе: повесть (Пятеро смелых). Йошкар-Ола, 1987. 94 с.
Руш йылмыш кусарыме
- Пятеро смелых: повесть/ пер. М. А. Шамбадала. Йошкар-Ола, 1955. 56 с.
Кусарыме произведений-влак
- Али-Баба да нылле разбойник: араб йомак. М., 1938. 32 с.
- Андерсен Г. Дюймовочка: йомак. М., 1938. 32 с.
- Гауф В. Халиф-аист нерген йомак. М., 1938. 16 с.
- Чуковский К. Маска ден Тылзе: йомак. Йошкар-Ола, 1946. 16 с.
- Андерсен Г. Чинче ӱдыр: йомак. Йошкар-Ола, 1953. 20 с.
Палемдымаш
- ↑ Мочаев, 2007, с. 16.
- ↑ Писатели МЭ, 2008, с. 37.
- ↑ Писатели МЭ, 2008, с. 36.
Литератур
- Александров А. М., Беспалова Г. Е., Васин К. К. А. Айзенворт // Писатели Марийской АССР: биобиблиографический справочник. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1976. — С. 15—16. — 368 с. — 5000 экз.
- Беспалова Г. Е., Васин К. К., Зайниев Г. З. А. Айзенворт // Писатели Марийской АССР: биобиблиографический справочник / Отв. А. В. Селин. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1988. — С. 9—11. — 376 с. — 5000 экз.
- Зайниев Г. З. Айзенворт (Деревяшкин) Анатолий Карпович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 16. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Анатолий Айзенворт // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. А. Васинкин, В. Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — С. 35—36. — 752 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7590-0966-5.
- Зайниев Г. З., Мочаев В. А. Айзенворт (Деревяшкин) Анатолий Карпович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 14. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
- Анатолий Айзенворт (Деревяшкин Анатолий Карпович) // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. Г. Сабанцев, Ю. Соловьёв и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2020. — С. 10—11. — 423 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-7590-1285-6.