Веткина, Александра Михайловна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Веткин.
Александра Михайловна Веткина
Веткина, Александра Михайловна.jpg
Шочмо кече 6 (18) ага 1888
Шочмо вер
Колымо кече 19 сорла 1969(1969-08-19) (81 ий)
Колымо вер
Гражданлык  Россий империй →  СССР
Паша сомыл педагог
Награде да премий

Ленин орден — 1949 SU Medal For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg
Honored School Teacher of the RSFSR.png

Алекса́ндра Миха́йловна Ве́ткина (ӱдыр фамилийже — Нарсе́ева; 6 [18] ага 1888, Вӱрзым, Виче губерний — 19 сорла 1969, Кужэҥер, Марий Автоном Совет Социализм Республик) ― руш совет педагог. Кызытсе Марий Элын Кужэҥер районысо Визымйыр ялысе земский ик классан училищын / Визымйыр тӱҥалтыш школын туныктышыжо да вуйлатышыже (1909—1953). РСФСР школын сулло туныктышыжо (1941). Ленин орденын кавалерже (1949).

Илыш корно

1888 ий 6 майыште Виче губернийысе Вӱрзым олаште кресаньык ешеш шочын. 1909 ийыште тӱҥалтыш класс туныктышо-влакым ямдылыше Вӱрзым ӱдырамаш гимназийым тунем пытарен[1][2][3]. Тудын йолташ ӱдыржӧ-влак Сергей Миронович Кировын ака-шӱжарже-влак лийыныт: Анна Мироновна варажым Памашъялыште туныктышылан, Елизавета Мироновна Йӱледӱрыштӧ книгагудо вуйлатышылан пашам ыштеныт[3].

Ӱмыржӧ мучко педагогике пашам шуктен: 1909—1953 ийлаште кызытсе Марий республикын Кужэҥер районысо Визымйыр ялысе земский ик классан училищын Визымйыр тӱҥалтыш школын туныктышыжо да вуйлатышыже лийын[1][2][3][4].

1920—1930 ийлаште Марий кундемыште кугу ийготан калык коклаште грамотыдымылыкым пытараш (ликвидацийыште) тыршыше семын палыме лийын[1][2][3].

1918 ий гыч тулык вате лийын (марийже Икымше тӱнямбал сар  (руш.) (мар. фронтышто колен), шкетын вич икшывым ончен-куштен да йол ӱмбаке шогалтен[1][2][3].

Марий кундемыште туныктымашым да просвещенийым вияҥдымашке пыштыме надыржылан 1941 ийыште тудлан «РСФСР школын сулло туныктышыжо» чаплӱмым пуымо. 1949 ийыште тудо Ленин орден дене суапландаралтын[1][2][3].

1969 ий 19 августышто Кужэҥер посёлкышто колен, Марий Элын Кужэҥер районысо Руш Шой шӱгарлаште тоеныт[1][2][3].

Тудын кок ӱдыржӧ — Ираида Петровна ден Елена Петровна — тыгак педагоглан пашам ыштеныт[3].

Суаптар-влак

Шарнымаш

А. М. Веткинан тунемшыже, марий поэт В. Чалай 1949 ийыште тудлан почеламут-влакым пӧлеклен[1][2][3].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Мочаев, 2007, с. 72.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 275.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Веткина Александра Михайловна (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 27 ӱярня 2026. Архивлыме 26 пеледыш 2022 ий.
  4. ↑ Визимбирь. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 27 ӱярня 2026. Архивлыме 14 пеледыш 2021 ий.

Литератур

  • Макарова М. Учительница из Визимбири: История. Люди // Заря. — 1993. — 29 апреля.
  • Муравьёв А. В. Учителями жива Россия: Учителя Республики Марий Эл — заслуженные учителя Российской Федерации. — Йошкар-Ола, 2004. — С. 26—27.
  • Алметева И. В. История начального школьного образования в Марийском крае во второй половине ХIХ ― начале ХХ веков: монография. — Йошкар-Ола: Марийский государственный университет, 2006. ― 313 с.
  • Веткина Александра Михайловна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 72. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Веткина Александра Михайловна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 275. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Макарова М., Муравьёв Ан. В., Зайниев Г. З., Колесников А. Ю. Веткина Александра Михайловна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 81. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Веткина,_Александра_Михайловна&oldid=1220809" гыч налме