Вениамин (Пуцек-Григорович)

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Митрополит Вениамин
Митрополит Вениамин
Митрополит Вениаминын портретше, 1775 ий деч вара
25 Озаҥын да Свияжскын митрополит
(1775 ий 26 шорыкйол марте — архиепископ)
1762 ий 25 июль — 1782 ий 17 март
Черке Руш православий черке
Ончыч лийше Гавриил (Кременецкий)
Алмаштыше Антоний (Герасимов-Зыбелин)
Санкт-Петербургысо да Шлиссельбургысо архиепископ
1761 ий 15 сентябрь — 1762 ий 25 июль
Ончыч лийше Сильвестр (Кулябка)
Алмаштыше Гавриил (Кременецкий)
Псковын, Нарвын да Изборскын епископшо
1758 ий 2 апрель — 1761 ий 15 сентябрь
Ончыч лийше Симон (Тодорский)
Алмаштыше Гедеон (Криновский)
Тверьысе да Старицкысе епископ
1753 ий 28 февраль — 1758 ий 2 апрель
Ончыч лийше Митрофан (Слотвинский)
Алмаштыше Афанасий (Вольховский)
Угарманысе да Алатырьысе епископ
1748 ий 14 сорла — 1753 ий 28 пургыж
Ончыч лийше Димитрий (Сеченов)
Алмаштыше Феофан (Чарнуцкий)
Образований Киевысе духовный академий
Шочмо годым лӱм Василий Григорьевич Пуцек-Григорович
Шочмаш 1706
Колымаш 21 пеледыш 1785(1785-06-21)
Монашествыш пурымаш 1740 ий
Епископ хиротоний 1748 ий 14 сорла
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Митрополи́т Вениами́н (тыглай илышыште Васи́лий Григо́рьевич Пу́цек-Григоро́вич; 1706, Лохвица[d], Руш кугыжаныш[d] — 21 пеледыш 1785, Шолер монастырь, Озаҥ провинций[d], Озаҥ наместничестве[d], Россий империй) — Руш православий черкын епископшо, Озаҥын да Свияжскын митрополитше.

Илыш корныжо

Дворян тукым гыч. 1706 ийыште Полтава губернийысе Лохвица селаште изи руш казак Лубенский полкын значковый йолташыжын (казак войскаште унтер-офицер чин) ешыштыже шочын.

Киевысе духовный академийым  (руш.) (мар. тунем пытарен. 1733-шо ийыште Озаҥысе духовный семинарийын туныктышыжлан шогалтеныт.

1740 ийыште монахлан тӱредыныт да Д. Сеченовын Свияжскысе новокрещенский конторыжым виктарышын полышкалышыжлан шогалтеныт.

1741 ий гыч — семинарийын префектше.

1744 ий 6 декабрьыште Озаҥысе Утарышын Волгалт вашталтмыже лӱмеш монастырьын архимандрит санышкыже нӧлталыныт да Озаҥысе духовный семинарийын ректоржылан шогалтеныт. Эше туныктымо жапыштыжак Вениамин ача проповедник улмыж дене ойыртемалтын да ик гана веле огыл епархий виктерын сомылжо почеш мусульман ден язычник-инородец-влак деке миссионер семын коштын да кӱчык жапыште кугу чот марий, мордва, одо да татар-влакым сотемдарен, нуным православийыш савырен.

1746 ийыште посна службо радамым эртараш ӱжыныт да кок ий Санкт-Петербургышто илен.

1748 ий 14 августышто Угарман да Алатырь епископлан хиротонисатленыт.

1753 ий 2 мартыште Тверьыш епископлан кусареныт да Святейший Синодын еҥжылан шогалтеныт.

1758 ий 2 апрель гыч — Псковын, Нарвын да Изборскын епископшо.

1761 ий 15 сентябрь гыч — Санкт-Петербург архиепископ да Александро-Невский лаврын архимандритше.

1762 ий 26 июль гыч — Озаҥын да Свияжскын архиепископшо.

Архиерей кафедрыште преосвященный Вениаминын пашаже малороссий духовенствын Российыште иерархий кучемын монополийже лийме пагытыште тӱҥалын. Но Екатерина II императрицын кугыжаланаш тӱҥалмыж годсекак кӱшыл иерархий постыш Моско духовный академийын воспитанникше-влакым шогалташ тӱҥалыныт, а малоросс-влак ончычсо значенийыштым йомдареныт.

Архиепископ Вениаминын портретше, 1761—1775-ше ийла.

Екатерина II императрицын кугыжаланаш тӱҥалмыж дене архиепископ Вениамин ик тылзе гына Петербургышто чытен. Тиде кӱчык жапыште, императрице ончылно, Никольский теҥыз соборын кӱшыл (Богоявленский) храмжым юмаҥден (1762 ий 20 июль).

1762 ий 25 июльышто тудым Озаҥыш «черкасский» архиерей семын кусареныт. Екатерина II-лан келшен огыл, кеч кӱштыкыштӧ кусараш шке йодын манын ойлалтын.

1771 ийыште моровый йора деч аралалташ тудын кӱштымыж почеш Озаҥыш Седмиезерный пустынь гыч чудым ыштыше Смоленский Юмын Аван иконыжым конденыт. Тудо олам колымаш чер деч утарен.

Озаҥ кафедрыште лиймыж годым шоя чогымо почеш Емельян Пугачёв дене кыл кучымылан титакленыт. Пугачёвын пашаже шотышто следственный комиссий тудлан ӱшанен огыл, да тудым мӧҥгыштӧ петырымаште кучен. Но, палена, пугачёв восстаний жапыште архиепископ Вениамин епархий мучко Пугачёв ваштареш посланий-влакым колтылын да эсогыл торжественный богослужений годым тудым анафемыш пуэн.

Варарак архиепископ Вениамин деч титаклымашым кораҥденыт, тудым петырымаш гыч луктыныт да 1775 ий 26 январьыште митрополит саныш нӧлталыныт.

1782 ий 17 мартыште Озаҥысе Седмиезерный Вознесенский пустыньым виктараш праважым коден, канышыш колтеныт.

Спасский монастырьын архимандритше Платонын (Любарскийын) мутшо почеш (тудо митрополит Вениаминым чак пален), «койыш-шоктышыж дене яндар чонан, шыде огыл, чыным йӧратыше, пеҥгыде чонан, юмым пагалыше, шке пашажлан кумылзак, чаманыше, шанчыеҥ да шымлызе-влакым йӧратыше, шке пашазыжым да моло нужна-влакым аралымаште тыршыше, тыматле, унам вашлийын моштышо, чыла пашаштат шакшым чытен кертдыме — икманаш, санлан келшыше чыла койыш-шоктышыж дене уста».

1785 ий 21 июньышто (Строев почеш — 1783 ийыште) Озаҥысе Седмиезерный Вознесенский пустыньыште (кызыт Татарстан Республикын Высокогорский район Семиозёрка села) колен.

Седмиезерный пустыньын соборный храмыштыже (кечывалвел могырым нишыште) тоеныт. 1917 ий деч вара храмым сӱмыреныт, тойымо вер йомын.

Йылмышанчышке надырже

Вениамин икмыняр пашам савыктен[1][2] (очыни, вӱдышӧ автор да редактор семын). Тушто икымше гана Юл кундемысе икмыняр калыкын — одо (вотяк), марий (черемис) ден чувашын йылме грамматикышт нерген палемден кодымо да нунын кызытсе возыктышыштлан негызым пыштыме[3]. Тудын вуйлатымыж почеш Озаҥысе семинарийыште Юл кундемысе калык-влакын йылмышт дене икымше оригинальный почеламут-влак возалтыныт — нуно Озаҥыш Екатерина II-н толмыжлан пӧлеклалтыныт[4]. Тунам, 1775 ий 10 декабрьыште, Санкт-Петербургысо книга кевытлаште «Сочинения, принадлежащие к грамматике черемисского языка» лӱман икымше марий грамматикым ужалымашке луктыныт. Кызыт 10 декабрь — Марий тиште кече — Марий Эл Республикыште кугыжаныш пайрем семын палемдалтеш[5].

Паша-влак

  • Сочинения, принадлежащие к грамматике чувашского языка. СПб.: Императорская Академия наук, 1769. 268 с. Тир. 608 экз. Репринт: Чебоксары, 2011[6].
  • Сочинения, принадлежащие к вотской грамматике. СПб.: Императорская Академия наук, 1775.
  • Сочинения, принадлежащие к грамматике черемисского языка. СПб.: Императорская Академия наук, 1775.

Палемдымаш

  1. ↑ Егоров В. Г. Первая печатная грамматика чувашского языка 1769 г. // Тюркологический сборник. I. М.-Л., 1951.
  2. ↑ Димитриев В. Д. Документы об издании книги «Сочинения, принадлежащие к грамматике чувашского языка» // Уч. зап. ЧНИИ. Вып. XXXIV. Ч., 1967.
  3. ↑ Вестник архивиста - Из истории марийской письменности. К 235-летию знаменательного события в жизни марийского народа (руш.). www.vestarchive.ru. Тергыме кече: 18 теле 2025.
  4. ↑ Салмин А. К. Первые грамматики языков народов Урало-Поволжья // Ежегодник финно-угорских исследований. — 2020. — Т. 14, вып. 1. — С. 124—130. — doi:10.35634/2224-9443-2020-14-1-124-130.
  5. ↑ Государственный праздник Республики Марий Эл «Марий тиште кече» День марийской письменности 10 декабря | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл (руш.). nbmariel.ru. Тергыме кече: 18 теле 2025.
  6. ↑ Энциклопедия | «Сочинения, принадлежащие к грамматике чувашского языка». web.archive.org. Тергыме кече: 18 теле 2025.

Литератур

  • При написании этой статьи использовался материал из Русского биографического словаря А. А. Половцова (1896—1918).
  • С. З. Байкулова, Я. Ю. Матвеева. Руководители Санкт-Петербурга
  • ВЕНИАМИН // Православная энциклопедия. — М., 2004. — Т. VII : «Варшавская епархия — Веротерпимость». — С. 644-645. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-010-2.
  • Гусаров Ю. В. Вениамин / Чувашская энциклопедия.
  • Кононов А. Н. Биобиблиографический словарь отечественных тюркологов: Дооктябрьский период. — М., 1989. — 2-е изд. — С. 193—194.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Вениамин_(Пуцек-Григорович)&oldid=1232230" гыч налме