Бутяков, Сергей Николаевич

Сергей Николаевич Бутяков
Сергей Николаевич Бутяков
Шочмо кече	28 идым 1916
Шочмо вер	Ӱлыл Анчиково[d], Чебоксар уезд, Озаҥ губерний, Россий империй;
Колымо кече	11 пургыж 1940 (23 ий)
Колымо вер	Муолаа[d], Выборг губерний[d], Суоми;
Пурымаш	СССР
Войскан родшо	танк войска
Службо жап	1937—1940
Званий
Кредалмаш/сар	РККА-н Польшыш пурымаш (1939)[d]; Совет-финн сар (1939—1940)[d];
	РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Сергей Николаевич Бутяков (28 идым 1916, Ӱлыл Анчиково^[d], Чебоксар уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 11 пургыж 1940, Муолаа^[d], Выборг губерний^[d]) — совет офицер-танкист, Совет-финн сарын салтакше, Совет Ушемын Талешкыже лӱмым сулышо икымше чуваш.

Илыш корныжо

1916 ий 28 сентябрьыште Ӱлыл Анчиково ялеш (кызыт Чуваш Республикысе Козловко вел) йорло кресаньык ешеш шочын. Калыклык шот дене чуваш.

Бутяковын йоча жапше Марий АО Звенигово посёлкышто (1974 ий гыч — ола) эртен. ВЛКСМ йыжъеҥ. Звенигово кыдалаш школын кудымшо классшым тунем пытарымек, ФЗУ школыш тунемаш пурен, тыште апшат пашалан тунем лектын.

1937 ийыште Бутяков Йошкар Армийыш каен да танк школыш логалын. Школым тунем пытарымек, 50-ше стрелковый дивизийысе 398-ше танк батальонын танк командиржылан шогалтеныт. 1939 ийыште Касвел Белоруссийым утарымаште лийын.

1939–1940-ше ийласе совет-финн сар жапыште танк батальон-влак дене пырля Карелийысе перешейке кредалмаште лийын. «Маннергеймын линийжым» кӱрылын кертме годым поснак ойыртемалтын.

Талыштышыже (Подвигше)

1940 ий 11 февральыште танк Бутяковын эн ончычак кӱкшытыш 48,5 керылте. Механик-водительын сусыргымыж деч вара, Бутяков тудым алмаштен да атаке дене ончыко эртен. Кунам финн салтак-шамыч танкым кырен шалатеныт, экипаж сусыргымым да пудештарыме танкым ончыде, талешке пулемёт ден пушко гыч тушманым лӱйкален. Тушман пытартыш снарядше деч танк танк ылыжын, пӱтынь экипаж колен.

СССР Кӱшыл Совет Президиумын 1940 ий 7 апрельысе кӱштыкшӧ почеш «финн ошгвардий дене кучедалме фронтышто командованийын сарзе кӱштымыжым сайын шуктымыжлан да тидын годым шке чапым, патырлыкым ончыктымылан» изирак сарзе техниклан (кызыт — изирак лейтенант) Бутяковлан Сергей Николаевичлан колымекыже, Совет Ушемын Талешкыже лӱмым пуымо.

Сергей Николаевич Бутяковым Ленинград кундемысе Саркола ял воктенысе Йошкар ер серыште тойымо. Варарак капшым тудо районысо Красноозёр шӱгарлаш уэш тойымо^[1].

Суаптарже-влак

Совет Ушемын Талешкыже (1940 ий 7 апрель; колымекыже)
Ленин Орден (1940 ий 7 апрель; колымекыже)

Шарныктыш

Сергей Бутяковын лӱмжым Чебоксар оласе «Волгыдо алан» («Ясная поляна») у микрорайонысо уремлан пуымо.
Сергей Бутяковын лӱмжӧ дене Звенигово олан ик уремжым лӱмдымӧ.
Сергей Бутяковын лӱмжым Звенигово оласе судным олмыктышо заводлан пуымо, тыште тудо армийыш кайымыж деч ончыч апшатлан пашам ыштен.
Заводын полат ончылныжо да скверысе Тӱвыра Полат пелен Талешкын бюстшым шогалтыме.
Звенигово олаште Совет Союзын вич Талешкыже-влаклан, тудын сынжым ончыктыман, стела шога.
Тудын илыме пӧртыштӧ мемориал оҥам вераҥдыме.
2005 ий майыште, Бутяковын шочмо ялысе пӧртыштыжӧ, тыгак мемориал оҥам ыштыме.
Талешкын шочмо кундемыштыже» «Салтак, тыйын талыштышет курымашлык» мемориал комплекс почылтын (28.11.2011)

Палемдымаш

↑ Воинское захоронение № 14 п. Краснозерное (Четверяково) Приозерского района (неопр.). Комитет по местному самоуправлению, межнациональным и межконфессиональным отношениям Ленинградской области. Тергыме кече: 25 идым 2015. Архивлыме 25 идым 2015 ий.

Литератур

Наши земляки — Герои Советского Союза. — 3-е изд. — Чебоксары, 1980.
Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — С. 226. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
Бутяков Сергей Николаевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 262. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Мочаев В. А. Бутяков Сергей Николаевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 67. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

Сергей Николаевич Бутяков (руш.). Сайт «Герои страны».

[1] Воинское захоронение № 14 п. Краснозерное (Четверяково) Приозерского района (неопр.). Комитет по местному самоуправлению, межнациональным и межконфессиональным отношениям Ленинградской области. Тергыме кече: 25 идым 2015. Архивлыме 25 идым 2015 ий.

[1]