Эрмитаж

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Gerb-icon.png

РФ-ын тӱвыра министерствыже

Arrow-Right.png
Gerb-big.png
Россий Федерацийын тӱвыра министерствыже

Б. Н. Ельцин лӱмеш книгагудын материалже

Library.png
Тиде статьяште Б. Н. Ельцин лӱмеш Президент книгагудын фондшо гыч материалым кучылтмо
Материал деке
Learning.svg

Б. Н. Ельцин лӱмеш книгагудын материалже

Arrow-Right.png
Library.png
Тиде статьяште Б. Н. Ельцин лӱмеш Президент книгагудын фондшо гыч материалым кучылтмо
Материал деке
У этого термина существуют и другие значения, см. Эрмитаж (значения).
Кугыжаныш Эрмитаж
(«Кугыжаныш Эрмитаж» ФГБУК)
Изображение логотипа
Телымсе полат, Нева эҥер акваторий гыч сӱрет.
Телымсе полат, Нева эҥер акваторий гыч сӱрет.
Негызлалтын 1764 ий 7 декабрь
Почмо кече 1764 ий
Негызлыше Екатерина II[d][1]
Верланымаш
Адрес  Россий,
190000,
г. Санкт-Петербург,
Полатысе эҥерӱмбал, 34-ше пӧрт.
Идалыкыште толын кайыше-влак 1 649 443 еҥ (2021)
Директор Михаил Пиотровский
Сайт hermitagemuseum.org
Награде-влак: Ленин орден
Объект культурного наследия народов РФ - федерал кӱкшытанРоссийын тӱвыра югыпого объектше - федерал кӱкшытан
рег. № 781520390340006 (ЕГРОКН)
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Эрмитаж (фр. ermitage гыч — шкет лийме вер, келье, шкетын илышын ӱшыкшӧ, петыралтмаш), Кугыжаныш Эрмитаж[2][3] (кӱчыкын КЭ; 1917 ий марте — Императорлык Эрмитаж) — Санкт-Петербургышто верланыше Российысе кугыжаныш сӱретсымыктыш да тӱвыра-историй тоштер, тыгай тӧнеж-влак кокла гыч тӱняште ик эн кугу[4][5].

Эрмитажын тӱҥ тоштер комплексше Санкт-Петербургын историй рӱдыштыжӧ верлана, тушко икте-весышт дене ушалтше куд пӧрт пура — Телымсе полат, Телымсе полатын Шапаш пӧртшӧ, Изи Эрмитаж, Кугу (Тошто) Эрмитаж, У Эрмитаж да Эрмитаж театр. Тыште чылаже 365 залым ончаш почмо.

Тыгак тоштер вуйлатымаште Тӱҥ штаб, Императорлык фарфор заводын тоштерже, «Тошто Ял» тӧрлымӧ-саклыме рӱдер да Меншиковын полатше улыт. Эрмитажын пӧлемже-влакын (пӧртшӧ-влакын) чумыр кумдыкышт 233 345 м² лиеш, экспозиций-ончер кумдык — 100 000 м² [6][⇨].

Тоштерын кызытсе коллекцийышкыже кум миллион наре сӱретсымыктыш произведений да тӱнямбал культур памятник пура[6], нуным кӱ курым гыч тӱҥалын мемнан курым марте чумырымо. Коллекцийыште живопись, графике, скульптур да прикладной сымыктыш арвер-влак, археологий мумаш да нумизматике материал улыт[6].

Эрмитаж сӱретсымыктыш произведенийлам посна еҥын погымыжо семын шочын, нуным шке семынже Россий императрице Екатерина II кугыжа лиймыж годсек наледен[7]. Тӱҥалтыште тиде погымаш императорлык тӱҥ резиденцийыште полатын лӱмын чоҥымо флигельыштыже — Эрмитажыште (кызытсе комплексыште — Изи Эрмитаж) — верланен, тышечынак ончыкылык тоштерын чумыр лӱмжӧ лектын[8]. 1852 ийыште пеш чот чумыргышо коллекций гыч калыклан пурен кошташ да ончаш тоштерым ыштыме, тудо лач тидланак чоҥымо У Эрмитаж пӧртыштӧ верланен.

Кугыжаныш Эрмитаж тӱняште эн шуко ончаш толмо лу сӱретсымыктыш тоштер радамыш пура[9]. 2018 ийысе шотлымаш почеш тудо тӱняште эн шуко ончаш толмо шот дене тоштер коклаште 9-ше верыш лектын (2018 ийыште тушто 4,2 миллион еҥ лийын)[10]. 2019 ийыште Эрмитаж 4 956 524 ончышым пуртен, тӱняште эн шуко ончаш толмо сӱретсымыктыш тоштер коклаште 8-ше верым налын[11]. 2021 ийысе данный почеш тоштер ончаш толшо 1 649 443 еҥ дене тӱняште 6-шо верым налын[12]. 2023 ийыште Эрмитажыш 2 миллион 800 тӱжем еҥ ончаш толын[13].

Историй

Екатерина Великаян коллекцийже

Кандавл корольын колымыжо (итал. La morte di re Candaule), 1757, ди Джамбаттиста Питтони (Giovanni Battista Pittoni), 161×210 см
Палыдыме итальян (?) сӱретче, М. И. Махаевын сӱретше почеш. Телымсе полатын тӱсшӧ. 1750-ше ийла
«Донна Нуда» — латкок леонардеско гыч иктыже, нуным XVIII—XIX курымлаште Эрмитажлан Леонардо да Винчин произведенийже семын налме

Императорлык Эрмитажын сӱрет галерейже 1764 ийыште Екатерина II-ын шкенжын погымыжо семын шочын, тудлан Берлин гыч живописец Иоганн Эрнест Гоцковскийын (Johann Ernst Gotzkowsky, 1710—1775) коллекцийже гыч чумыржо 183 теҥгеаш талер акан 317 шергакан сӱретым конденыт (шарлыше ой почеш 225 гына лийын), тидыже тудын парымже шотеш лийын, а парымже руш армийлан пырчым пуымаште йӧнысыр лекмылан кӧра лийын, тыште князь Владимир Сергеевич Долгоруков участвоватлен[14]. Сӱрет коклаште Дирк ван Бабюрен, Хендрик ван Бален, Рембрандт ван Рейн, Питер Пауль Рубенс, Якоб Йорданс, Антонис ван Дейк, Хендрик Гольциус, Франс Хальс, Ян Стен, Геррит ван Хонтхорст гай мастар-влакын радынашт да моло произведенийышт, тӱҥ шотышто XVII курымын икымше пелыже годсо голландско-фламандский школын, радынашт лийыныт. Нине радына-влак тоштерым чумыраш негыз лийыныт. 1764 ийыште Российыш пуымо 317 сӱрет гыч кызыт Эрмитажыште эн шагалже 96 радына аралалтеш[15]. Тӱҥалтыште шуко сӱретше полатын ӱшык апартаментлаштыже (кызыт Изи Эрмитаж  (руш.) (мар.) верланен. Варарак апартамент-влак «Эрмитаж» лӱмым налыныт.

1769 ийыште Андрей Михайлович Белосельский-Белозерский князьын полшымыж дене Дрезденыште Эрмитажлан 90 000 теҥгелан колышо граф Генрих фон Брюльын польский корольын да саксон курфюрст Август III-ын ончычсо икымше министржын — коллекцийжым налме. Коллекцийыште 600 наре голланд, фламанд, француз да итальян сӱретче-влакын сӱретышт лийыныт, нунын коклаште Тицианын «Египетыш куржмаш» пейзажше, Беллоттон сӱретлыме Дрезден ден Пирнан тӱсышт да молат лийыныт[16].

Эрмитажлан кугу полышым 1772 ийыште Екатеринан Д. А. Голицын князьын полшымыж дене Парижыште Пьер Крозы баронын живопись коллекцийжым — тунамсе Парижыште Орлеанысе герцог-влакын галерейышт деч вара эн ойыртемлтшым — налмаш ыштен. Тиде погымашке 400 наре чапле радына пурен, шуко шотышто нуно сӱрет галерейын «чурийжым» ыштеныт. Утларакше XVI—XVIII курымласе итальян, француз, фламанд да голланд мастар-влакын сӱретышт лийыныт. Нунын коклаште — Рафаэльын «Шнуй Еш», Джорджонен «Юдифь», Тицианын «Даная», Рембрандтын сӱретше-влак, Рубенсын, Ван Дейкын, Джамбаттиста Питтонин, Пуссенын произведенийышт, Клод Лорренын пейзажше-влак да Ваттон пашаже-влак.

Британ премьер-министр Уолполын 1779 ийыште налме живопись коллекций Рембрандтын икмыняр шедевржым (нунын коклаште «Авраамын надырым пуымыжо» да «Аманын осаллыкше») да Ван Дейкын сӱретлыме портрет тӱшкам ешарен. 1768 ийыште Брюссельыште Кобенцльын коллекцийже гыч 5 тӱжем утла сӱретым налмаш Графикым погымым вияҥдаш шӱкалтышым ыштен, тушто Жан Фукен «Палыдыме еҥын портретше» пашаже лийын. 1781 ийыште Парижыште Бодуэн графын коллекцийжым налме, тушто 119 сӱрет лийын, нунын коклаште Рембрандтын индеш радынаже да Антонис ван Дейкын ыштыме куд портретше лийыныт.

Эше ик кугу поянлыклан англичан банкир Лайд-Браунын коллекцийжым налмаш лийын, тушко антик статуй ден бюст-влак пуреныт, нунын коклаште Микеланджелон «Сугыргышо рвезе» скульптуржо лийын.

Эн тӱҥалтышысе пӧлемын ситыдымыжлан (изи улмыжлан) кӧра архитектор Фельтен 1771—1787 ийлаште Кугу Эрмитажын  (руш.) (мар. пӧртшым чоҥен.

1787 ийыште Парижыште Орлеанысе герцогын пӱчкедыме кӱ коллекцийжым налме. Тылеч посна, Екатерина Шарденлан, Гудонлан, Рёнтгенлан да моло мастарланат пашам пуэн. Тудак Вольтерын да Дидрон книгагудыштым налын. Екатеринан 1796 ийыште колымыж деч вара погыжым шотлен возымаште 3996 сӱрет почела каласалтын[17]. Тыге, Екатерина II-ын кугыжа лийме жапыште гына Российыште моткоч шкешотан галерей шочын, тылеч ончыч тыште живописьым мыняр-гынат кӱлеш семын погымаш иктат лийын огыл.

Эрмитаж XIX курымын икымше пелыштыже

Александр I ден Николай I вуйлатымышт годым коллекций-влак веле огыл, тыгак сӱретче-влакын Эрмитажыште лийдыме посна произведенийыштат налалтыныт. Римыште Джустинианин коллекцийжым ужалыме годым Виван-Денон гоч Караваджон «Лютнист» да П. де Хохын «Госпожа служанкыж дене» сӱретыштым налме[18]. 1819 ийыште «Мадонна пейзажыште» налалтын, тудым Джорджоне сӱретлен манын шотлат. Жозефина Богарне Александр I-лан Гонзагын камейжым пӧлеклен, а тудын колымыж деч вара Мальмезон полатын чыла галерейжым налме, тудо тӱҥ шотышто Кассель гыч лийын. Эше ик йыжыҥ семын тоштерлан Кузвельтын испан живописьым погымыжым налмаш лийын (1814).

Эрмитажым калыклан пурен ончен кошташ йӧрышӧ тоштерыш савырыме шонымашым илышыш Николай I шыҥдарен, тудак Эрмитажын сӱрет галерейжым пойдарымашке кугу надырым пыштен (кеч совет власть годым тудын налме эн кӱлешан радына-влак США-ш ужалыме лийыныт). Кузвельтын коллекцийжым кокымшо гана ужалыме годым Рафаэлын «Мадонна Альба» шедевржым да Аннибале Карраччин «Кум Мария Христосын шӱгарже воктен» пашажым налме. 1845 ийыште Татищевын сугыньжо почеш погымашке Робер Кампенын «Кумытын. Юмынава коҥга воктен» диптихше, ван Эйкын «Ыресеш кырымаш. Шучко суд» ондакысе диптихше да тошто мастар-влакын моло пашашт ешаралтыныт. Тунамракак Нидерланд король Виллем II-ын коллекцийжын аукционыштыжо ван Эйкын «Благовещений», Себастьяно дель Пьомбон «Пьета» да Госсартын «Ырес гыч волтымаш» налалтыныт. Венецийыште итальян Ренессанс мастар-влакын пашаштым, нунын коклаште Тицианын шедевржым (мутлан, «Ыресым нумалмаш») да Пальма Веккьон шедевржым налыныт.

Коллекций-влакым XIX да XX курымлаште аралыше-влак

Кугу надырым Императорлык Эрмитажын сӱрет галерейжын коллекцийжым шымлымашке да каталогизацийым ыштымашке, чылажге 22 ий радына ден сӱретым аралышылан, варажым Эрмитажын кугырак аралышыжлан ыштымек, Андрей Иванович Сомов пыштен. Тудо XIX курымын кокымшо пелыштыже — XX курым тӱҥалтыште руш искусствознанийын историйыштыже у йыжыҥлан тӱҥалтышым ыштен манын шотлалатеш. Тиде жапысе радына-влак коклаште кӱлешан паша — итальян мастар Винченцо Петрочеллин возымо Николай Юсуповын портретше — уло(1851).

Еҥ-влаклан ончаш тоштерым почмаш

XIX курым кыдал марте Эрмитаж шке лӱмжылан тӱрыснек келшен толын (фр. Ermitage — посна улшо вер, шкетын илышын ӱшыкшӧ), вет тоштерыш ойырымо еҥ-влак гына ончаш толын кертыныт. Тыге, А. С. Пушкин пропускым лач В. А. Жуковскийын темлымыж дене налын кертын, тудо императорын эргыжым туныктышылан служитлен. Эрмитажым калыклан Николай I император годым 1852 ий 17 февральыште лач тидлан чоҥымо У Эрмитаж пӧртыштӧ почмо[19][20]. Тунам тушто акрет эрвел, акрет египет, антик да кокла курымласе культур памятникын, Касвел да Эрвел Европысо сымыктышын, Азийысе археологий да сӱретсымыктыш, VIII—XIX курымласе руш культур шарныктышын моткоч поян коллекцийже-влак лийыныт. 1880 ийлан тоштерыш идалыкыште 50 000 наре еҥ ончаш толын.

XIX курымышто Эрмитажыш кӱрылтде руш живописец-влакын произведенийышт пураш тӱҥалыныт, тидлан курымын кокымшо пелыштыже А. И. Сомовын пашаже полшен, тудын путырак чот тыршымыж дене живопись да сӱрет произведений-влакым шымлыме да каталогизироватлыме, пӧлеклымылан да шке элысе коллекционер-влак ден икмыняр тоштер деч налмылан кӧра фондым ешарен шогымо пашам эртарыме. Сомовын паша лектышыже семын тудын лукмо итальян да испан живописьын «Эрмитажысе Радына галерейын Каталогшо» лийын. Император двор министерствын кӱштыкшӧ дене тудым Императорлык Эрмитажын радына, сӱрет да гравюр пӧлкан кугурак аралышыжлан шогалтеныт. 1895 ийыште руш сӱретче-влакын икмыняр произведенийыштым Руш тоштерлан пуэныт. Тоштерлан археологий кӱнчымашын материалже-влак пуалтыт, нуно тудын пӧлкажым чотак пойдареныт. XX курым тӱҥалтышлан тоштерыште ынде тӱжем дене радына аралалтын, вара тудын коллекцийышкыже сӱретсымыктышын у произведенийже-влак толыныт. Тыге, Эрмитаж руш искусствознанийын рӱдерышкыже савырнен да Эрмитажын илышышкыже у саман толын.

Тиде жапыштак искусствоведенийым шанче могырым шымлаш тӱҥалмеке, император-влакын пеш кугу оксалан Рафаэльын але Леонардо да Винчин пашашт семын налме шагал огыл радынам нунын тунемшыштын пашашт семын уэш атрибутироватлыме лийыныт.

Кӱртньӧ чием, Эрмитаж, рыцарь зал

Император кучемын шаланымыж деч вара Эрмитаж кугу вашталтышым чытен. Тоштер посна еҥ-влак деч национализироватлыме коллекций да Сӱретсымыктыш академийын погымыжо кӱшеш палынак пойдаралтын. Моло-влак коклаште Боттичеллин, Андреа дель Сартон, Корреджон, Ван Дейкын, Рембрандтын, Канован, Энгрын, Делакруан пашашт пуреныт. Телымсе полатын тӱҥ погымыж гыч тоштер шуко интерьерлык арверым, тыгак Надир-Шахын пӧлеклыме Кугу Могол-влакын поянлыкыштым налын. 1932—1933 ийлаште аспирант, вара нумизматике пӧлкам вуйлатыше Н. В. Алабышев китай ший ямб коллекцийым ешарен, 515 экземплярым уэш шулыктарен велыме деч утарен[21].

1948 ийыште У касвел сымыктыш тоштерым петырыме да Ленинград ден Моско тоштер-влак коклаште тӱвыра югыпогым уэш шеледымаш деч вара Эрмитажыш Сергей Щукинын да Иван Морозовын Москосо икмыняр погымышт ешаралтын. Революций марте тоштерыште тошто мастар-влакын XVIII курым деч ончыч ыштыме пашашт гына ончыкталтыныт гын, ынде коллекцийын хронологий карлыкше импрессионист-влакын, Сезаннын, Ван Гогын, Матиссын, Пикассон да у направленийласе сӱретче-влакын пашаштлан кӧра палынак кумдаҥын.

Тидын годымак неле йомдарымашат лийын. Телымсе Полатын Императорлык рентерийжым (але Бриллиант пӧлемым) Москосо Кремльыш кусарыме, тудо Алмазный Фондлан негыз лийын. Тошто мастар-влакын живописьыштын икмыняр погымым (ты шотышто Тицианын, Кранахын, Веронезын, Рубенсын, Рембрандтын, Пуссенын икмыняр пашашт) Москосо Сӱретсымыктыш тоштерлан пуымо.

Погымылан тӧрлаташ лийдыме эҥгекым тоштер экспонат-влакым совет властьын йот эллашке ужалымыже ыштен. 1918–1929 ийлаште, Тоштер шапашым тергыме шотышто комиссийын докладной возымашыже почеш, фонд гыч ӧрдыжыш (Госторглан да регионласе тоштер-влаклан) 3 729 ед. радынам гына пуымо. 1929–1934 ийлаште документ почеш 48 шедеврым ужалыме да нуно Российым эрелан кудалтен коденыт.[22] Эрмитаж Ван Эйкын икте гына лийше произведенийже, Рафаэльын, Боттичеллин, Хальсын да икмыняр моло тошто мастар-влакын эн сай произведенийышт деч посна кодын.

Свердловскыш эвакуаций деч ончыч Эрмитажын коллекцийжым погымаш

Кугу Ачамланде сар годым Эрмитажысе погымын тӱҥ ужашыжым (1,2 миллион утла единицым) кок эшелон дене Уралыш, Свердловск олаш эвакуироватлыме, да тудо Ипатьевын пӧртыштыжӧ аралалтын. Эвакуацийыште коллекцийын вуйын шогышо аралышыжлан Владимир Левинсон-Лессингым шогалтыме[23]. Эрмитаж пӧрт-влакын пӧртйымалышт бомбо деч шылме верыш савырненыт, да тоштер семын тудо пашам ыштен огыл. Туге гынат, Эрмитажын пашаеҥже-влак шанче пашам умбакыже шуеныт да эсогыл искусствоведений дене лекцийымат лудыныт. Эше сар пытыме деч ончычак тоштерын заллаштыже олмыктымо паша тӱҥалын, а сеҥымаш деч вара Ленинградыш эвакуироватлыме чыла тӱвыра поянлык пӧртылын да Эрмитаж ончаш толшо-влаклан уэш почылтын. Сар жапыште ик экспонатат йомын огыл, тудын изи ужашыжым гына тӧрлаташ кӱлын.

Сар пытымек, Эрмитажыш Берлинысе тоштерла гыч трофейлык сымыктыш арвер-влакым конденыт, нунын коклаште Пергамысе алтарь да Египетысе тоштерын икмыняр экспонатше лийыныт. 1954 ийыште тиде арвер-влаклан эреак ыштыше ончерым чумырымо, тылеч вара совет виктер ГДР виктерын йодмыж почеш нуным Берлиныш пӧртылташ келшен, тиде пашам 1958 ийыште шуктымо.[24] 1957 ий тӱҥалтыште ончаш толшо-влаклан Телымсе полатын кумшо пачашыже почылтын, тушко У касвел сымыктыш тоштер гыч произведений-влакым ончаш луктыныт.

Совет Ушем деч варасе пагыт

2002 ийыште кужу жап каҥашымаш деч вара Кугыжаныш думо Эрмитаж гыч Германийыш Франкфуртысо Мариенкирхе черкын кокла курымласе витражше-влакым пӧртылташ келшен

«Кӱртньӧ чарша» волен вочмо деч вара Эрмитаж Российысе тоштер-влак кокла гыч икымше шкенжын запасниклаштыже импрессионист да неоимпрессионист-влакын «трофейлык» произведенийышт аралалтме нерген увертарен, нуно сар пытыме жап гыч йоммылан шотлалтыныт[24][25]. Нунын коклаште ондак Петербургышто шке живопись пашашт дене ончыкталдыме Домье, Мане, Сёра да Тулуз-Лотрек лийыныт. Варарак нине радына-влак (ты шотыштак Ван Гогын «Йӱдым ош пӧрт» да Э. Деган «Кӧнымаш площадь» гай кугу произведений-влак) тоштерын эреак ыштыше экспозицийжым ешареныт.

Совет Ушем деч варасе жапыште Эрмитаж XX курымысо сымыктышын погымаштыже лакун-влакым темаш тыршаш тӱҥалын. Эндаумент-фондын полшымыж дене 1990-ше ийла мучаште Утриллон, Руон, Сутинын да моло автор-влакын ончыч Российысе тоштерлаште ончыкталдыме пашаштым налме[26]. Эрмитажын йолташыже-влакын Тӱнямбал фондшым чумырымо. 2002 ийыште экспозицийыш Малевичын «Шем квадратшын» ик версийже ешаралтын. 2006 ийыште Эрмитаж 20/21 Проект пашам ышташ тӱҥалын, тудо кызытсе сымыктышым ончыкташ да наледаш виктаралтын.

2006 ий июльышто изи кугытан 221 экспонатын йоммыжо тӱжвак лектын (ювелир арвер, православий юмоҥа-влак, ӱстембал ший, эмалироватлыме атышӧр да т. м.). Шолыштмо нерген Эрмитажын директоржо лӱмын чумырымо пресс-конференцийыште увертарен. Шолыштмо шотышто тоштерын ик ӱдырамаш пашаеҥжылан йолам ыштеныт, тудыжо тидын деч ончыч шӱм приступ дене колен. Кычалмаш ончыктымыж почеш шолыштмаште тудо да тудын родыжо-влак лийыныт. 2006—2007 ийлаште шолыштмо икмыняр арверым пӧртылтен кертме.

2016 ийыште Шувалов проезд гоч интернет-билет дене ончаш толшо-влаклан тӱҥ комплексыш пураш ешартыш верым почмо. Пурымо вер имне ашныме ончычсои мператорлык верыште лийын[27].

2020 ий шошым, Российыште COVID-19 пандемийлан кӧра лийше карантин годым, Эрмитаж шке экскурсийже-влакын тӱрлӧ йылме дене онлайн-трансляцийжым колтен. Кок арня жапыште тоштер уло тӱня гыч 10 млн утла виртуал йӧн дене ончышым поген[28]. Эрмитажын директоржо Пиотровскийын мутшо почеш, карантин жапыште тоштер чынжымак шке телевиденийжым ыштен кертын[29].

2022 ий 23 июньышто «Кугыжаныш Эрмитаж» ФГБУК Европышто да США-ште ончерым эртараш идалыкаш мораторийым пуртен[30].

Коллекций

Тӱҥ статья: Эрмитажын экспонатше-влак

Тоштерын экспозицийже кӱ курым гыч XX курым мучаш марте тӱнямбал сымыктышын вияҥмыжым ончыкта. СССР-ын кумдыкшо гыч акрет сымыктышым да археологий тӱвырам погымаш, поснак тӱняште эн поян скиф шӧртньӧ манме коллекций, Пазырык шӱгарла гыч моткоч шкешотан мумаш, Кугу Степьын моло тӱвыра шарныктышыже-влак чот кӱлешан улыт. Костёнка села гыч «палеолит Венера-влак» манме, керамикын моткоч шуко образецше, той гыч велымаш, петроглифан кӱ плита-влак ончыкталтыныт.

«Ончычсо мастар-влакын» радына галерейже погышо-влакын — Россий император-влакын — академический шижмашыштым ончыкта. Погым чумырымо ийлаште поснак Кӱкшӧ Уэш Шочмашысе флорентиец-влак, болон школ, «изи голландец-влак», Рубенс ден Тьеполо йыр улшо-влак, француз классицизм да рококо аклалтыныт. Итальян да тошто нидерланд «примитив-влак», испан да англичан живопись школ тидын годым ӧрдыжтӧ кодыныт. Тидын дене коллекцийын палыме тичмаш огылжо кылдалтын — тушто живописьлан вияҥашыже рӱдӧ улшо Дуччо, Джотто, Мазаччо, Пьеро делла Франческа, Мантенья, Беллини[31], Ван Эйк, Мемлинг, Босх, Грюневальд, Дюрер, Гольбейн, Брейгель, Вермеер гай пеш кугу мастар-влакын произведенийышт уке улыт.

Тошто Европысо живописьын погыжын чинчыже коклаште: Робер Кампенын Татищев деч диптихше, Леонардо да Винчин «Мадонна Бенуаже», Джорджонен «Юдифьше», Корреджон «Ӱдырамаш портретше», Тицианын «Шнуй Себастьянже», Караваджоын «Лютнистше», Рембрандтын «Йомын коштшо эргын пӧртылмыжӧ», Гейнсборон «Канде вургеман ӱдырамашыже». Тоштерыште Рубенсын, Рембрандтын, Ван Дейкын, Пуссенын, Тицианын, Веронезын, Клод Лорренын да молынат поян радына-влак погышт уло.

  • Робер Кампенын диптихшын почылтмыжо, Эрмитажыш тудо Татищевын погымашыж гыч пурен (Ван Эйкын манын шотленыт)

    Робер Кампенын диптихшын почылтмыжо, Эрмитажыш тудо Татищевын погымашыж гыч пурен (Ван Эйкын манын шотленыт)

  • Леонардо да Винчи «Мадонна Бенуа»

    Леонардо да Винчи
    «Мадонна Бенуа»

  • Джорджоне «Юдифь»

    Джорджоне
    «Юдифь»

  • Корреджо «Ӱдырамаш портрет»

    Корреджо
    «Ӱдырамаш портрет»

  • Рембрандт «Йомын коштшо эргын пӧртылмыжӧ»

    Рембрандт
    «Йомын коштшо эргын пӧртылмыжӧ»

Оралте-влак

Икте весе дене кылдалтше Дворцовый эҥерӱмбалсе вич пӧрт Эрмитажын Тӱҥ тоштер комплексшым ыштат:

Телымсе полат(1754—1762, архитектор Бартоломео Франческо Растрелли)
Зимний дворецМалый ЭрмитажБольшой ЭрмитажНовый ЭрмитажЭрмитажный театрBuildings of the State Hermitage Museum.svg
Описание изображения
 Изи Эрмитаж (1764—1775, архитектор-влак Жан Батист Мишель Валлен-Деламот, Юрий Фельтен, Василий Стасов). Изи Эрмитажын комплексышкыже Йӱдвел ден Касвел павильон-влак, тыгак палыме Висячий манме сад пурат.
Кугу Эрмитаж, тыгак Тошто Эрмитаж, (1771—1787, архитектор Юрий Фельтен)
У Эрмитаж (1842—1851, архитектор-влак Лео фон Кленце, Василий Стасов, Николай Ефимов)
Эрмитаж театр (1783—1787, архитектор Джакомо Кваренги), тудым Петр I-ын верын-верын аралалт кодшо Телымсе полат ӱмбалне почыныт.

Тыгак Кугыжаныш Эрмитаж оралте комплексыш пашалык пӧрт-влак пурат:

  • Телымсе полатын Шапаш пӧртшӧ (1726—1742, 1830, 1878)
  • Эрмитажын гаражше (1911, архитектор Николай Крамской)
Нева гыч Кугыжаныш Эрмитаж оралте комплекс тыге коеш: шола гыч пурлашке Эрмитажын театрже — Кугу Эрмитаж — Изи Эрмитаж — Телымсе полат; (У Эрмитаж Кугу Эрмитаж шеҥгелан верланен))
Нева гыч Кугыжаныш Эрмитаж оралте комплекс тыге коеш: шола гыч пурлашке Эрмитажын театрже — Кугу Эрмитаж — Изи Эрмитаж — Телымсе полат; (У Эрмитаж Кугу Эрмитаж шеҥгелан верланен))
Полат площадь гыч Телымсе полатын аркылаж гоч тӱҥ пурымо вер. Кастене тыге коеш

Полат эҥерӱмбалнысе оралте комплекс деч посна, Кугыжаныш Эрмитажын пашалан кучылтмаштыже тыгай объект-влак улыт:

  • Меншиковын полатше (1710—1720, архитектор-влак Джованни Мария Фонтана, Готфрид Иоганн Шедель)
  • Тӱҥ штабын эрвел могыржо (1819—1829, архитектор Карл Росси). Тушто тыгай экспозиций-влак верланеныт: «XX курымысо француз сымыктыш», «Арслан тамга дене. Ампир сымыктыш», «Модерн сымыктыш» да Гвардий тоштер. 2011 ий 17 декабрьыште пӧртыштӧ «Геркуланумын акретлык» ончер почылтын — тиде Тӱҥ штабын олмыктымо пӧлемлаштыже икымше кугу ончер[32].
  • Императорлык фарфор заводын тоштерже
  • «Тошто Ял» олмыктымо-аралыме рӱдер — Тошто Ялыште фондым аралыме вер
  • Васильевский отрошто бирже пӧрт — руш гвардийын да геральдикын тоштерже; олмыкташ петырыме, 2021 ийыште мучашлаш палемдыме лийын[33].

Эрмитажыште мом ончаш

Эрмитажын экспозицийышкыже шым пӧрт пура. Нунын кокла гыч тӱҥжӧ — Телымсе полат.

Телымсе полат

Ончаш толшо-влаклан чыла зал почмо, но ончен кошташ лӱмын ямдылыме маршрут дене гына лиеш[34].

  • Тӱҥ вестибюль. Тушто Растреллин тӱҥ шедеврже — шӧртняҥдыме ненчымаш да мрамор скульптур-влак дене сӧрастарыме Иорданысе тошкалтыш — верланен.
  • 1812 ийысе галерей. Россий полководец-влакын портретышт дене.
  • Кугу черке. Кугыжа династийын шӧртняҥдыме колоннан ош лум тӱсан сурт храмышт.
  • Романовмытын галерейышт. Тушто, Пётр I гыч тӱҥалын, чыла руш кугыжан портретше кеча.
  • Павильон зал. Зал ош-шӧртньӧ тӱс дене ышталтын. Тыште Потёмкинын императрице Екатерина Великаялан пӧлеклыме павлинан шагат верланен. Нуным расписаний почеш заводитлат, тунам шагатын чыла фигуржат тарванылаш тӱҥалеш.
  • Георгиевский але Кугу трон зал. Ончыч тудо приёмым эртараш палемдалтын. Тудын тӱҥ экспонатше — кугыжан тронжо.
  • Герб зал. Пайремле мероприятий-влакым эртараш ышталтын, пӧртыштӧ тудо ик эн йоҥгыдо зал улеш.
  • Александровский зал. Ош-кандалше тӱс дене ышталтын. Тудым Александр I лӱмеш манме. Тудым сӧрастарымаште готике ден классицизм ужашышт ушалтыныт.
  • Малахитан унагудо. Уралысе малахит да шерган кӱ-влак дене сӧрастарыме. Тидлан кӧра уна пӧлем пӧртыштӧ эн шерге пӧлемлан шотлалтеш.
  • Ош зал. Ош-шӧртньӧ тӱс дене ышталтын, тудо Александр II-ын сӱанжым эртараш палемдалтын.
  • Концерт зал. Тушто музык да театрлык мероприятий-влак эртаралтыныт. Тыште Санкт-Петербургын пыдалшыже Александр Невскийын ший ракыже уло[34].
  • Рыцарь зал. Неогрек стильысе сӱрет-влак дене чаплын сӧрастарыме, эн тӱҥалтыште окса ончерым эртараш ышталтын. Кызыт тыште Эрмитажысе сургурал коллекцийын ужашыже верланен, 15 тӱжем наре арвер шотлалтеш[34].
  • Египет зал. Сымыктыш ден религий культын акрет годсо поянлыкыштым аралыме вер, мумий, саркофаг, фараон-влакын статуйышт, атышӧр, окса, папирус колекций-влак да акретле цивилизацийын моло артефактышт улыт.
  • Шӧртньӧ клат. Вич залым айла. Тиде шӧртньӧ да шерге металл гыч ыштыме акретле сымыктыш произведений-влакын моткоч шкешотан погымашышт. Тыште скиф шӧртньӧ, акрет грек ювелир-влакын ыштымышт да эрвел кугыжа-влакын пӧлекышт — шергакан кӱ-влак дене сӧрастарыме саргурал да атышӧр аралалтыт[35][36].
  • Рафаэльын лоджийже-влак. Римысе Ватикан полатысе Рафаэльын эскизше-влак почеш тӱрлӧ тӱсан фреске дене сӧрастарыме галерейын копийже улеш.
  • Рафаэльын залже. Тыште тудын кок шедеврже ончыкталтын — «Мадонна Конестабиле» ден «Мадонна пондашдыме Иосиф дене», тыгак мастарын тунемшыже-влакын пашашт ончыкталтыт.
  • Рубенсын залже. Тушто фламанд сӱретчын чапланыше пашаже-влак верланеныт — «Мланде ден вӱдын ушемышт», «Вакх», «Ырес гыч налмаш» да молат.
  • Рембрандтын залже. Тыште тудын «Даная» ден «Йомын коштшо эргын пӧртылмыжӧ» сӱретше-влакым ужаш лиеш.

Паша жап да режим

Эрмитаж посна правил почеш пашам ышта[37]:

  • Тоштерыш сеанс почеш гына пураш лиеш
  • Кажне сеансыш ончаш толшо-влак изин-изин гына пурен кертыт
  • Тоштертыш билетым онлайн йӧн дене налаш темлалтеш. Билетым ойырымо годым календарьыште ончаш толаш яра кече да жаплык слот койыт
  • Ончаш пураш QR-код огеш кӱл

Тӱҥ тоштер комплексын (Телымсе полатын) да Тӱҥ штабын паша режимышт[37]:

  • вӱргече, изарня, рушарня 11:00 — 18:00 (пытартыш сеанс 16:00)
  • кушкыжмо, кугарня, шуматкече 11:00 — 20:00 (пытартыш сеанс 18:00)

Каныш кече:

  • Кажне шочмо,
  • 1 январь
  • 9 май

Тоштерыш сеанс почеш гына пураш лиеш: 11.00, 11.30, 12.00, 12.30, 13.00, 13.30, 14.00, 14.30, 15.00, 16.00.

Кас сеанс-влак — кушкыжмо, кугарня, шуматкече 16:30, 17:00, 17.30 да 18.00.

Ончен коштмо жап 2 шагат.

Ончышо-влаклан тоштерыш сеанс тӱҥалме деч 15 минут ончыч толман.

Сеансыш 30 минут утла жаплан вараш кодмаш билетым автоматически кораҥда, тудым пӧртылташ огеш лий[37].

Билет-влак

Телымсе полатыш да Тӱҥ штабыш билетым посна Тӱҥ тоштер комплексын кассыштыже але официал сайтыште налаш лиеш[38].

Пурымо билет эре улшо экспозиций-влакым да жаплан чумырымо ончерым шкевуя ончаш йӧным пуа. Ончен коштмаш сеанс тӱҥалме тат гыч 30 минут жапыште эрта. Билетым тоштерыш ончаш кайыме деч кум кече деч шукырак жап ончыч пӧртылтат.

Электрон билетым лишыл 4 арнялан налаш лиеш, кассыште пурымо билет-влак — тачысе кечылан гына[36].

Фотосъёмкым эртараш лӱмын билет кӱлеш[39].

Ак

  • Кугыеҥ — 1500 теҥге[40]
  • 14 ияш марте йоча-влак — 500 теҥге

Кажне тылзын икымше изарнян пенсионер-влакым яра пуртат.

Вуйлатыше-влак

Михаил Пиотровский
  • 1863 марте — императорын шкенжын вуйлатымыже дене, пӧлка вуйлатыше-влак: Флориан Жиль ден Фёдор Бруни
  • 1863—1878 — Степан Гедеонов
  • 1879—1888 — Александр Васильчиков
  • 1888—1899 — Сергей Трубецкой
  • 1899—1909 — Иван Всеволожский
  • 1909—1918 — Дмитрий Толстой
  • 1918—1927 — Сергей Тройницкий
  • 1927 — 1928 февраль — Оскар Вальдгауэр (с. ш.)
  • 1928 февраль — 1928 ноябрь — Герман Лазарис (с. ш.)
  • 1928 декабрь — 1929 август — Павел Кларк
  • 1929 март — 1930 март — Владимир Забрежнев (с. ш.)
  • 1930 март — 1930 — Леонид Оболенский
  • 1930—1934 — Борис Легран
  • 1934—1951 — Иосиф Орбели
  • 1951—1964 — Михаил Артамонов
  • 1964—1990 — Борис Пиотровский
  • 1990—1992 — Виталий Суслов
  • 1992 гыч — Михаил Пиотровский

2020 ий мартыште Россий Федераций виктерын пунчалже дене тоштер уставыш вашталтышым пуртымо, тудын дене келшышын Кугыжаныш Эрмитажыште генеральный директор должность дене пырля президент должность пурталтеш[41].

Кузе миен шуаш

Кузе миен шуаш: метро дене «Адмиралтейский», «Невский проспект», «Гостиный Двор» ст. марте; 7, 10, 24, 191 №-ан автобус, 1, 7, 10, 11 №-ан троллейбус дене «Дворцовый площадь» чарналтыш марте.

Сылне вер-влак воктенак

  • Дворцовый площадь
  • Александровский колонно
  • Владимирский полат
  • Миллионный урем
  • У-Михайловский полат
  • «Россий — мыйын историем» тоштер

Волонтёр службо

Кугыжаныш Эрмитажыште Волонтёр службо уло, тӱрлӧ аланыште тыршыше еҥ-влакым нунын тоштерлан полшаш кумылан улмышт уша. Службын пашаже тоштерын пӧлкаже-влаклан полшаш да Российын тӱвыра поянлыкшым аралыме шотышто вуйын шогымо шижмашым шуараш пӧлеклалтше шке проект-влакым илышыш пурташ виктаралтын. Кугыжаныш Эрмитажын шанче пӧлкаже-влак, тыгак Школьный да Самырык-влакын рӱдерышт дене пырля пашам ыштен, Волонтёр-влак службо йоча ден самырык-влаклан тематический модмаш ден конкурслам ямдыла да эртара.

Моло олалаште представительстве-влак

Тӱҥ статья: Эрмитажын Ончер рӱдерже-влак

XXI курымышто тоштер йот эллаште представительстве-влакым почедаш тӱҥалын. 2000 ийыште Лондонысо Сомерсет-Хаусышто «Эрмитажлык пӧлем-влак» лектыныт, Великобританий деч вара, 2001 ийыште, тоштер экспонат-влакым Лас-Вегасысе Соломон Гуггенхаймын тоштерышкыже ончаш толшо-влак ужын кертыныт[42]. Но 2007 да 2008 ийлаште нуно петыралтыныт. Нунын олмеш 2007 ийыште Италийысе Феррара олаште «Эрмитаж-Италий» Рӱдер почылтын[43]. 2013 ий гыч «Эрмитаж-Италий» рӱдер Венецийыште верлана: тудын кучылтмашкыже Шнуй Марк площадьысе Тошто Прокураций пӧртыштӧ пӧлем-влак пуалтыныт[44].

Амстелхоф олмыктымаш деч вара.

Амстердам Эрмитаж (нидерл. Hermitage Amsterdam) але Амстелыште Эрмитаж (нидерл. Hermitage aan de Amstel) — Амстердамыште Амстел эҥер воктенысе Эрмитажын ончерлык рӱдерже. 2004 ий февральыште ешартыш оралтыште изирак тоштер семын почылтын, но олмыктымо деч вара тудын экспозицийлык кумдыкшо 4000 м² марте шуын. Тоштерым 2009 ий 19 июньышто королева Беатрикс ден Российын тунамсе президентше Дмитрий Медведев почыныт[45][46]. 20 июнь гыч тоштер калыклан ончаш почылтын.

Амстелхофым олмыкташ оксам (39,5 миллион евро) Нидерландын правительствыже, Амстердамын мэрийже, Йӱдвел Голландий провинцийын правительствыже да Giro Loterij фонд ойыреныт[47].

Озаҥ

Российыште тоштерын икымше ончерлык рӱдержым почмым Озаҥын 1000 ияш лӱмгечыжлан келыштарыме да 2005 ий 28 августышто почмо. Кугыжаныш Эрмитажын директоржо Михаил Пиотровский почмаш годым калык ончылно лекцийым лудын да «Шӧртньӧ Орда. Историй да тӱвыра» икымше ончер дене палдарен[48].

«Эрмитаж-Выборг» тоштер рӱдер

«Эрмитаж-Озаҥ» Рӱдер Озаҥ кремль кумдыкышто ончычсо юнкер училищын пӧртыштыжӧ верланен. У тоштерлык рӱдер тӱжем квадрат метр наре кумдыкым айла, тышке ончерлык да пашалык вер-влакат пурат[49].

2013 ийыште Озаҥысе эрмитаж кумдыкышто «Российын У ий рӱдолаже 2013 — Озаҥ» проект кышкареш мероприятий-влак эртаралтыныт[50].

Выборг

2010 ий июньыште Выборг олан ончычсо сӱретсымыктыш тоштерын модернист пӧртыштыжӧ «Выборг-Эрмитаж» Рӱдер почылтын. Тыште кажне ийын Кугыжаныш Эрмитажын погымыж гыч произведений-влакын 2-3 ончерышт эрта. Икымше ончер Екатерина II-ын вуйлатымыжлан пӧлеклалтше лийын[51].

Омск

Омскышто «Сибирь-Эрмитаж» рӱдер

«Сибирь-Эрмитаж» рӱдерым Омскышто 2016 ийыште олан 300 ияш лӱмгечыже лӱмеш почаш палемденыт. Музей урем, 4 пӧрт адрес дене революций деч ончыч «Саламандра» страховой обществын лийше да архитектур шарныктыш улшо пӧртыштӧ рӱдер М. А. Врубель лӱмеш Тоштерын кумшо корпусшо лийын. Рӱдерым почмо жап 2019 ийыш кусаралтын. 2019 ий 8 ноябрьгыч «Сибирь-Эрмитаж» ончаш толшо-влаклан почылтын. Кугыжаныш Эрмитажын коллекцийже гыч ончер-влак пӧртын нылымше пачашыштыже кок залыште эртат. Черетан ончерым почмылан «Эрмитажын кечыже-влак Омскышто» кажне ийысе мероприятий программе-влак келыштаралтыныт, тушко ончерым почмо деч посна реставрацийлык семинар да туныктымо ужаш-влак пурат[52].

Екатеринбург

2021 ийыште Екатеринбургышто «Урал-Эрмитаж» почылтын. У тӱвыра рӱдерым ыштыме шотышто ойпидышеш 2014 ий сентябрьыште кидпалым пыштыме. Идалыкыште кум-ныл гана тушто Эрмитажын аралыме фондлаж гыч экспонат-влакым ончыктат. Пӧлем Вайнер урем, 11 адресан пӧртыштӧ верланен, тушто олмыктымо деч ончыч оласе Сӱретсымыктыш тоштерын филиалже лийын, тыгодым фондым аралыме пӧрт ешаралтын[53][54].

Оренбург

2024 ий сентябрьыште Оренбургышто, Оренбург областьысе сӱретсымыктыш тоштер негызеш, Правда урем, 8 адрес адрес дене «Евразий-Эрмитаж» почылтын. Эрмитажын спутникше Кугыжаныш Эрмитажын коллекцийже гыч вашталтше экспозиций-влакым вашлияш тӱҥалеш[55].

Эрмитажын кечыже-влак

Ий еда декабрь тӱҥалтыште «Эрмитажын кечыже-влак» фестиваль эртаралтеш. Кечым арам огыл ойырымо: 7 декабрьыште Петербургысо тоштерым негызлыше Екатерина Великая лӱмгечыжым палемден. Эрмитажын кечыже-влак шуко олаште — Российыште гына огыл, йот эллаштат — эртаралтыт. Ала-куштыжо нуно ик кече шуйнат, ала-куштыжо икмыняр тылзе марте. Мероприятий кышкарыште специалист дене вашлиймаш, мастер-класс, лекций-влак да шуко молат эртаралтыт[56].

Документальный фильм-влак

  • «Чурийышке ончалза». — СССР, Реж. Павел Коган, сценарист С. Соловьёв, оператор П. Мостовой, Ленинградысе кинохронике студий, 1966 ий.
  • «Йӱдымсӧ Эрмитаж». Лентелефильм, 1989 ий.
  • «Эрмитаж. Жап да кумдык мучко ужын коштмаш», Россий, 2004 ий, режиссёр Владимир Птащенко
  • «Данаям пушташ тӧчымаш». — Россий, 2006 ий.
  • «Эрмитажым ужалаш. Кузе шедевр-влак каеныт». — Россий, 2008 ий.
  • «Эрмитажын шедеврже-влак», 6 серий, Россий, 2008 ий. Режиссёр Владимир Птащенко
  • «Эрмитаж — 250». Михаил Пиотровскийын авторлык программыже. — Россий, 2013 ий.

Нумизматике

2014 ийыште Россий Банк тоштерлан пӧлеклалтше 3 да 25 теҥге номиналан кок ший оксам луктын[57][58]

  • Кугыжаныш Эрмитажым негызлымылан 250 ий. Россий Банкын оксаже, ший, 3 теҥге, 2014 ий.

    Кугыжаныш Эрмитажым негызлымылан 250 ий. Россий Банкын оксаже, ший, 3 теҥге, 2014 ий.

  • Кугыжаныш Эрмитажым негызлымылан 250 ий. Россий Банкын оксаже, ший, 25 теҥге, 2014 ий

    Кугыжаныш Эрмитажым негызлымылан 250 ий. Россий Банкын оксаже, ший, 25 теҥге, 2014 ий

Палемдымаш

  1. ↑ https://www.britannica.com/topic/Hermitage-museum-Saint-Petersburg-Russia
  2. ↑ Федеральное государственное бюджетное учреждение культуры "Государственный Эрмитаж". Госкаталог. Тергыме кече: 4 ӱярня 2025.
  3. ↑ Полное официальное наименование учреждения — Федеральное государственное бюджетное учреждение культуры «Государственный Эрмитаж» (ФГБУК «Государственный Эрмитаж»). В 1964—1991 годы — от присвоения ордена Ленина и до распада СССР — был известен как Ордена Ленина Государственный Эрмитаж
  4. ↑ Top 10 Museums and Galleries. (англ.) National Geographic Society // nationalgeographic.com
  5. ↑ The Winter Palace and the Hermitage Museum. (англ.) // cityvision2000.com
  6. ↑ 1 2 3 О музее. Эрмитаж в цифрах и фактах. Официальный сайт Государственного Эрмитажа // hermitagemuseum.org. Дата обращения: 2 мая 2021.
  7. ↑ Согласно официальной позиции современного Эрмитажа, история музея отсчитывается от 1764 года, когда состоялось первое крупное приобретение в коллекцию Екатерины II — собрание Гоцковского; ежегодно годовшина основания музея отмечается 7 декабря — день великомученицы Екатерины Александрийской.
  8. ↑ Сомов, 1904, с. 36.
  9. ↑ Visitor Figures 2013. Museum and exhibition attendance numbers compiled and analysed. (англ.). The Art Newspaper // museus.gov.br (вӱдшор 2014). Тергыме кече: 3 идым 2016.
  10. ↑ Эрмитаж вошёл в первую десятку самых посещаемых музеев мира. «Интерфакс-Туризм]» // tourism.interfax.ru (27 ӱярня 2019). Тергыме кече: 27 ӱярня 2019.
  11. ↑ Ежегодный опрос посетителей музея газеты «The Art Newspaper», опубликованный 9 апреля 2020 года.
  12. ↑ Visitor Figures 2021: the 100 most popular art museums in the world—but is Covid still taking its toll? The Art Newspaper - International art news and events (28 ӱярня 2022). Тергыме кече: 3 сорла 2022.
  13. ↑ В 2023 году Эрмитаж посетили уже 2,8 млн человек. tvspb.ru (7 теле 2023). Тергыме кече: 27 пургыж 2024.
  14. ↑ Николай Зыков. НАЧАЛО. Что скрывают тайны Эрмитажа (русский) // Наука и Жизнь : журнал. — 2014. — № 04. — С. 138—144. — ISSN 0028-1263.
  15. ↑ Nina Simone Schepkowski «Johann Ernst Gotzkowsky. Kunstagent und Gemäldesammler im friderizianischen Berlin» © Berlin 2009
  16. ↑ Приобретение коллекции Генриха фон Брюля. 1769 год (англ.). academy.hermitagemuseum.org. Тергыме кече: 15 идым 2022.
  17. ↑ Дергачёва, Л. Д. Очерки русской культуры XIX века. — М. : Издательство Московского университета, 2005. — С. 571.
  18. ↑ Пиотровский Б. Б., 2000, с. 34.
  19. ↑ Эрмитаж — национальное достояние мирового значения // Музей истории Самарского края
  20. ↑ Эрмитаж: второй день рождения // Культура. рф
  21. ↑ Я. В. Васильков, М. Ю. Сорокина. АЛАБЫШЕВ Николай Васильевич (1898-?) // Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов - жертв политического террора в советский период (1917-1991). — СПб.: Петербургское Востоковедение, 2003. — 496 с.
  22. ↑ Н. Серапина. Эрмитаж, который мы потеряли. Документы 1920–1930 годов. — СПб.: Журнал "Нева", 2002. — 416 с. — ISBN 5-87516-003-9.
  23. ↑ Культурная эвакуация: Государственный Эрмитаж. Культура Екатеринбурга. Управление культуры Администрации Екатеринбурга (12 пургыж 2020). Тергыме кече: 14 теле 2020.
  24. ↑ 1 2 Архивированная копия. Тергыме кече: 19 ага 2012. Архивировано из оригинала 8 ага 2012 ий.
  25. ↑ The State Hermitage Museum: Hermitage History. Тергыме кече: 19 ага 2012. Архивировано из оригинала 25 пеледыш 2012 ий.
  26. ↑ Ъ-Газета — Михаил Пиотровский: стоит нам появиться на аукционе — цены сразу взлетают
  27. ↑ Отдельный вход в Главный музейный комплекс через Шуваловский проезд открыт для посетителей с интернет-билетами или подарочными картами, членов творческих союзов художников, архитекторов, дизайнеров РФ, членов ICOM
  28. ↑ Трансляции Эрмитажа на разных языках за две недели посмотрели 10 млн человек по всему миру. ТАСС. Тергыме кече: 4 вӱдшор 2020.
  29. ↑ Пиотровский: Эрмитаж в период ограничений смог создать фактически своё телевидение. ТАСС. Тергыме кече: 15 ага 2020.
  30. ↑ Мамиконян О. Мораторий Эрмитажа на зарубежные выставки не коснется Китая и дружественных стран (руш.). Forbes (1 сӱрем 2022).
  31. ↑ В запасниках музея хранится плохо сохранившаяся картина, в каталоге венецианской живописи приписанная Джованни Беллини.
  32. ↑ «Древности Геркуланума» — первая крупная выставка, открытая в отреставрированных помещениях Главного штаба
  33. ↑ Эрмитаж возобновляет реставрацию здания Биржи. Журнал «The Art Newspaper» (18 пеледыш 2020). Тергыме кече: 10 сорла 2020.
  34. ↑ 1 2 3 Что посмотреть в Эрмитаже? (руш.). https://ticket-hermitage.ru.
  35. ↑ Золотая калдовая (руш.). https://www.spbmuzei.ru.
  36. ↑ 1 2 Эрмитаж (руш.). https://tonkosti.ru.
  37. ↑ 1 2 3 Музей Эрмитаж. Главная страница (руш.). Эрмитаж.
  38. ↑ Бронирование билетов (руш.). https://ticket-hermitage.ru.
  39. ↑ Скандал с блогером в Эрмитаже может привести к запрету фотосъемки в музее, 2025-03-24, <https://www.bfm.ru/news/570076>. Тергыме: 25 ӱярня 2025. 
  40. ↑ Входной билет Главный музейный комплекс (руш.). https://ticket-hermitage.ru.
  41. ↑ В Эрмитаже вводится должность президента музея. ТАСС (17 ӱярня 2020). Тергыме кече: 17 ӱярня 2020.
  42. ↑ Пиотровский М. Б., 2003, с. 31.
  43. ↑ Эрмитаж закрыл филиал в Великобритании, но открыл в Италии. Фонтанка.ру (20 шыжа 2007). Тергыме кече: 6 теле 2023.
  44. ↑ Центр "Эрмитаж-Италия". Государственный Эрмитаж. Тергыме кече: 6 теле 2023.
  45. ↑ Президент РФ и королева Нидерландов открыли «Эрмитаж на Амстеле»//
  46. ↑ Дмитрий Медведев осмотрел в Амстердаме «кэжуал» XIX века.//
  47. ↑ Государственный Эрмитаж. VV-Travel. Тергыме кече: 6 теле 2023.
  48. ↑ Казани к юбилею подарили Эрмитаж. Lenta.ru (24 сорла 2005). Тергыме кече: 6 теле 2023.
  49. ↑ Центр "Эрмитаж -Казань". Туроператор CROSS. Тергыме кече: 6 теле 2023.
  50. ↑ Казань – новогодняя столица России. У нас – самая высокая елка в стране!, <https://kazved.ru/news/kazan-novogodnyaya-stolitsa-rossii-u-nas-samaya-vysokaya-elka-v-strane-4725127>. Тергыме: 21 теле 2024. 
  51. ↑ Выставочный центр «Эрмитаж-Выборг». Тонкости туризма. Тергыме кече: 6 теле 2023.
  52. ↑ Центр «Эрмитаж-Сибирь». Омский областной музей изобразительных искусств имени М.А. Врубеля. Тергыме кече: 6 теле 2023.
  53. ↑ Начнут строить в 2017 году: госэкспертиза утвердила проект уральского «Эрмитажа»
  54. ↑ В Екатеринбурге стартовала работа центра «Эрмитаж-Урал». «Культура» (1 сӱрем 2021). Тергыме кече: 4 сӱрем 2021.
  55. ↑ Открытие «Эрмитаж-Евразия» в Оренбурге пройдет без гендиректора Эрмитажа, 2024-09-04, <https://56orb.ru/news/2024-09-04/otkrytie-ermitazh-evraziya-v-orenburge-proydet-bez-gendirektora-ermitazha-5185067>. Тергыме: 5 идым 2024. 
  56. ↑ Фестиваль «Дни Эрмитажа». «КП» – Афиша. Тергыме кече: 6 теле 2023.
  57. ↑ 250-летие основания Государственного Эрмитажа, монета 3 рубля
  58. ↑ 250-летие основания Государственного Эрмитажа, монета 25 рублей

Литератур

  • Варшавский, Сергей Петрович. Эрмитаж, 1764—1939: Очерки из истории Государственного Эрмитажа / Варшавский С., Рест Б.. — Л. : Гос. издательство «Искусство», 1939. — 252 с. — 5000 экз. (в пер.)
  • Королёв С. В.. Книги Екатерины Великой. Очерки по истории Эрмитажной библиотеки в XVIII веке / под ред. П. А. Дружинина. — М. : Трутень, 2016. — 212, [1] с., [8] л. цв. ил., факс. : портр., факс. — Библиогр.: с. 192-207 и в подстроч. примеч.. — ISBN 978-5-904007-14-0.
  • Никулин Н. Н. Детали картин Эрмитажа. Западноевропейская живопись XV—XVI веков. — Ленинград: Аврора, 1971.
  • Пиотровский, Борис Борисович. История Эрмитажа : Краткий очерк. Материалы и документы / Б. Б. Пиотровский,; [Вступ. ст. и общ. ред. М. Б. Пиотровского; Гос. Эрмитаж]. — М. : Искусство, 2000. — 573 с. : ил., факс.,портр. — Указ. имён: с. 549-568.
  • Пиотровский, Михаил Борисович. Эрмитаж. — М. : Слово, 2003. — 616 с. : ил. — (Великие музеи мира). — ISBN 5-85050-673-X.
  • Сомов А. И. Эрмитаж Императорский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1904. — Т. XLI. — С. 35—39.
  • Шапиро, Юрий Горациевич. По Эрмитажу без экскурсовода. — 8-е изд. — Л. : Аврора, 1972. — 208 с.
  • Янченко С. Ф., А. В. Сивков. Дворцы Эрмитажа в советский период.. — СПб.: Гос. Эрмитажа, 2018. — 550 с. — ISBN 978-5-93572-788-8.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Эрмитаж&oldid=1231540" гыч налме