Шереметев, Василий Сергеевич

РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Шереметев.

Василий Сергеевич Шереметев
О. Кипренскийын ыштыме портретше (1825)
Шочмо кече	20 пургыж (2 ӱярня) 1752
Колымо кече	8 пургыж 1831(1831-02-08) (78 ий)
Званий	генерал-майор
Награде да премий
РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Васи́лий Серге́евич Шереме́тев (20 пургыж [2 ӱярня] 1752 — 8 пургыж 1831) — генерал-майор, Шереметевмыт тукымын титулдымо укшыж гыч Изяслав (Волынский) губернийын вуйлатышыже. Юрино посёлкысо усадьбын озаже.

Илыш корныжо

Василий Сергеевич гвардий капитан Сергей Васильевич Шереметевын (1773 ийыште колен) ден княжна Наталья Яковлевна Голицынан ик эргышт лийын. Ачажын тукым велже гыч — чапланыше фельдмаршал граф Борис Петровичын шольыжын, генерал-майор Василий Петрович Шереметевын уныкаже.

1766 ийыште служатлаш тӱҥалын. Корнет (франц. cornette, имнешке сарзе-влакын изирак офицер лӱмпалыже) лиймыж годым, 1772 ийыште граф Н. П. Шереметев дене пырля икымше гана йотэлыш путешествийыш лектын, тусо университетлаште лекций-влакым колыштын. Ачажын колымыж деч вара Российыш пӧртылын да Петербургышто илен. 1778 ийыште уэш йотэлыш каен. 1779 ийыште Имнешке-влак гвардийын ротмистржылан шогалтыме. 1784 ий 21 апрельыште полковник лӱмпале дене армийыш кусарыме. Полтавысе куштылго имнешке полкышто служитлен. Руш-Турций сарыште кредалын да Очаковым авырен налмаште (осадыште) лийын. 1789 ийыште Хаджибей замокым штурмоватлымаште да Бендер Орым налмаште лийын. 1790 ийыште Килия воктене йолжым сусыртен. Л. Н. Энгельгардт шке серышыштыже бригадир Шереметевын «йолжо изишак сусыргышо, служитлен огеш керт» манын возен.

1791 ийыште генерал-майор лӱмпалым налмеке, Шереметевым кок ий гыч Полтавысе куштылго имнешке-влак полкын премьер-майоржылан шогалтыме да I степенян шнуй Анна орден дене суапландарыме. Вес ийын Изяслав губернийын вуйлатышыжлан (губернаторжылан) шогалтыме да тудо II степенян шнуй Владимир орденым налын. 1½ ий Изяслав губерний вуйлатышылан служитлымеке, Шереметев отставкыш лектын, но 1796 ийыште уэш служитлаш тӱҥалын да Волынск губернийын вуйлатышыже лийын. Павел I годым отставкым йодаш пернен, да 1797 ий 30 сентябрьыште службо гыч кораҥдалтын. Богородскийыште, шке илемыштыже, озанлык пашам ыштен илен. И. М. Долгоруков князьын ойлымыж почеш, Шереметев «паяр гае оварген илен, тудын ӱстел йырже 40 наре еҥ погынен, ик унат лийын огыл. Ик еш гына, да уло компаний тӱрлӧ калык да йотэлысе-влак гыч шоген».

Граф Н. П. Шереметевын колымыж деч вара Странноприимный пӧртым почын да тудым кучен шоген. 1812 ийыште Москосо Суап Погынын ик директоржылан сайлалтын. Вара Петербургышто Литейныйыште улшо пӧртыштыжӧ илен, тудым кажне кечын почын шынден. Пелашыж деч 18 ийлан кугурак лийын, туге гынат тудын деч шукырак илен, но кужун жаплан огыл. Ӱдыржын ойлымыж почеш, тудо ты ойгым чытен кертын огыл, пелашыже эше ила да тудын йолтошкалмыже пӧлемлаште шокта ман шонен. Куд тылзе гыч 1831 ий февральыште Богородск илемыште колен да туштак, Успений черкын алтарьже йымалне, пелашыж воктене тоеныт.

Еш да йочаже-влак

Василий ден Татьяна Шереметевмыт (1793/1794)

1792 ийыште Василий Сергеевич полтавысе йорло майорын ӱдыржым Татьяна (Матрёна) Ивановнам, шочмыж дене Марченкон (1770—1830), марлан налын. Тиде мужыраҥмаш калыкыште кугу йӱк-йӱаным тарватен. Н. Н. Бантыш-Каменский Куракин князьлан возен:

«23 октябрьысе серыш гыч ужам, тыланда Шереметев ден Новосильцевын кок сӱанышт йыгыжге улыт. Но икымшыжлан нелеш налшаш уке. Очыни, тудо шке ватыж дене пайремым ыштымыже шуын огыл: полтавке тудлан ӱшанлырак, мут колыштшо да погыжым йорлештарыдыме. Кунам мемнан кугыжана-влак шке вакшышыштым пленлыме ӱдырамаш-влак дене пайлат, мо ойго, кунам нунын ӱшанъеҥыш (подданный) поро шӱлышеш ончен куштымо мещанке-влак дене мужыраҥыт? Кызыт тӱня тынар пужлен, тыгеат лийын кертеш, ала мемнан тукымна-влак Камчаткыште шканышт оръеҥым кычалаш тӱҥалыт. Шереметева ынде тыштак: чылан тудым моктат, да кӧ вара мокта? Ӱдырамаш ден ӱдыр-влак. Чылан тудлан чынлыкым пуат. Ик кутырымыжо гына ир, но сылне умшаште...»

Туге гынат, тиде ушнымаш пиалан лийын. Василий Сергеевич граф Николай Петрович Шереметевлан возен: «Сӱан, илышым вашталтыше, вес шижмашым пуэн, шонымаш-влакым вашталта, мут дене, утларак негызлын шонаш таратен, ончыкылыкымат ончыктен, кунар утларак пелаш дене пиалан улат, тунар утларак шерге тудын деч шочшо…»". Татьяна Ивановнам доктор Рейнгольд сайын пален, тудо чӱчкыдын каласкален, кузе икана тудын кидшым пулвуй деч кӱшыл йоллан шотлен, тунар тудо пӧдыра лийын. Мужырын 6 йочашт лийын:

Наталья Обрескова, ӱдырышт

• Сергей Васильевич (1792—1866) — генерал-майор, ешыже лийын огыл, но кресаньык Надежда Зайцева дене ныл йочаже лийын, нуно Сергеев фамилийым налыныт;
• Василий Васильевич (1794—1817) — Кавалерградский полкын штаб-ротмистрже, чапланыше «четверной дуэльыште» лийын, ешым поген огыл да шочшымат коден огыл;
• Наталья Васильевна (1795—1865) — 1818 ийыште Москосо Странноприимный пӧртысӧ шнуй Тройчын черкыште шолып ойпуышо (тайный советник) Дмитрий Михайлович Обресковлан (1790—1864) марлан лектын. 12 ий пырля илымеке, тудо пелашыжым да вич йочам сенатор Бобятинскийын пелашыж верч коден, тудыжо Т. Шувалова графинян шочмо акаже лийын;
• Пётр Васильевич (1799—1838) — Н. С. Мартыновын акажым, Елизавета Соломоновна Мартыновам, марлан налын (1812—1891);
• Юлия Васильевна (1800—1862) — Василий Александрович Шереметевын (1796—1862) пелашыже;
• Николай Васильевич (1804—1846) — декабрист, ешым поген огыл да шочшымат коден огыл.

Палемдымаш

Литератур

• Е. Я. Шереметев, Василий Сергеевич // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
• Шереметев Василий Сергеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 403. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Шереметевы // История Марийского края в лицах (XIV — начало XX веков). — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2012. — С. 205—211. — 392 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-94950-060-6.

Кылвер-влак

• Шереметев Василий Сергеевич.