Шереметевын полатше

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Полат-парк ансамбль
Шереметевын полатше
Кечывалвел фасадын кӱшычын сӱретше
Кечывалвел фасадын кӱшычын сӱретше
56°17′10″ с. ш. 46°17′40″ в. д.GЯO
Эл
Ола сынан посёлко Юрино
Архитектур стиль пытартыш неоготике, барокко, тошто руш да эрвел стиль
Архитектор Р. Мюллер, А. Штерн, А. Парланд, А. Корш, С. К. Родионов, П. П. Малиновский
Негызлыше Василий Сергеевич Шереметев
Негызлалтын 1812 ий
Чоҥымаш 1874 ий — 1915 ий
Статус Объект культурного наследия народов РФ - регион кӱкшытан (Марий Эл) Россий калыкын тӱвыра югыпого объектше - регион кӱкшытан. Рег. № 121520382720005 (ЕГРОКН). Объект № 1210006000 (БД Викигида)
Сайт zamoksheremeteva.com
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Шереметевын полатше — Марий Эл Республикысе Юрино посёлкышто, Юл серысе полат-шындер (парк) кумдык. Марий Эл Республикын кугыжаныш бюджет тӱвыра тӧнежше. Кундемысе ыҥан архитектур памятник улеш.

Историй

Замокын историйже 1812 ийыште тӱҥалын, кунам Угарманысе поян помещик Шереметев Юрино селам налын, Василий Сергеевич Шереметев, граф Шереметевын тукым уныкаже, Пӧтыр I-ын фельдмаршалже лийын. Тылеч вара помещикын кучымо мландыште чоҥымо паша тӱҥалалтын, тиде паша Сергей Васильевич Шереметев годымат ышталтын. Туге гынат замокын тӱҥ чоҥышыжо-влак Василий Петрович Шереметев, тудын ватыже Ольга Дмитриевна Шереметева (Скобелева) да нунын эргышт Пётр Васильевич Шереметев лийыныт. Чоҥымаш 1874 ийыште тӱҥалын, да 1915 ийыште[1][2], Пётр Васильевичын колымыж деч ик ий ончыч мучашлалтын.

Шереметевын замокшо XX курым тӱҥалтыште

Замокым немыч архитектор Р. Мюлерын проектше почеш варасе пагыт неоготике стиль дене 1880 ийлан икмыняр чоҥен шуктымо. Проектым ямдылымаште тыгак архитектор-влак А. Штерн, А. Парланд, А. Корш тыршеныт. 1890-ше ийлаште чоҥымо оралтыште архитектор С. К. Родионов пашам ыштен[3]. 1905 ий гыч 1914 ий марте замок проект дене архитектор П. П. Малиновский пашам ыштен.

Замокын озаже Василий Петрович ден Ольга Дмитриевна Шереметевмыт лийыныт. О. Д. Шереметева кумдан палыме генерал М. Д. Скобелевлан акаже лийын, тудыжо ик гана веле огыл унала толын. Оза-влак шкештак тул дене лӱйкалыше тошто пычал да йӱштӧ курал погым, тыгак Скобелевын кучымо поянлыкшым тыш чумыреныт. 1916 ийыште, ты жапыште замокым кучышо эргышт колымек, тукым кучышо-влак (наследник-влак) Юрино гыч каеныт.

Замокышто шуко пӧлем уло: «Сӱрет галерей», «Эрвел кабинет», «Тумо пӧлем», «Скобелевын залже». Полат деч посна кӱ савар да ешартыш (пашалан кучылтмо)оралте-влак, полат ончылысо пӱян да пӱртӱсан шындер (парк) аралалт кодыныт. Парк дене илемын чумыр кумдыкшо 60 утла гектар.

Революций деч вара замокышто санаторий, каныме пӧрт верланен. Кугу Ачамланде сар жапыште замокышто госпиталь да Моско гыч вуйлатыше пашаеҥ-влакын куснен толшо родышт верланеныт.

Замокышто Владимир Галактионович Короленко лийын, тудын сылне верлажым сӱретлен, ты замокыш сӱретче Иван Константинович Айвазовский толын коштын[4].

Кызытсе жап

1990-ше ийлаште полатын кӧргӧ кумдыкшо шортмо кумылым шочыктен. Толшо-влак лыгыштаралтше пӧрт пырдыжым яра пӧлем-влакым ужыныт, тидыже южгунам гына толын лекше турсит-влакым чотак ӧрыктарен. Кызыт замок олмыкталтеш, оралтын ик ужашыже унагудо комплекс семын кучылталтеш. Ий еда руш армийын чапланыше полководецше лӱмеш «Скобелев лудмаш» эртаралтеш.

Замокым олмыкташ тӱҥалме деч вара тыште идалыкыште 20 тӱжем наре турист ден экскурсант-влак лиедат.

2024 ий октябрьыште замокым 2024 ий тӱҥалтыш гыч 50 тӱжемше турист толын.

Галерей

  • Замок да Юл серысе сӱрет

    Замок да Юл серысе сӱрет

  • Замокын кечывалвел фасадше

    Замокын кечывалвел фасадше

  • Замокын йӱдвел фасадше

    Замокын йӱдвел фасадше

  • Ончыл тошкалтыш

    Ончыл тошкалтыш

  • Скобелев зал

    Скобелев зал

  • Сӱрет галерей

    Сӱрет галерей

  • Мавритан стилян эрвел кабинет

    Мавритан стилян эрвел кабинет

  • Камин зал

    Камин зал

  • Кечывалвел фасадын сынже

    Кечывалвел фасадын сынже

  • Полат йыр кӱ пырдыж. 1909–1913 ийла. Стереопара

    Полат йыр кӱ пырдыж. 1909–1913 ийла. Стереопара

Транспорт дене пайдаланымаш

Шереметевын замокшо гыч автотрассе дене Чебоксар марте 180 километр, (тидын шотыштак Юл гоч), 198 меҥге Йошкар-Ола марте, 240 меҥге Угарман марте, пытартыш кок ола дене маршрут такси дене кылдалтын. Шокшо пагытыште Чебоксар гыч Юл дене турист теплоход коштеш — эҥер дене 80 меҥге лиеш. 2022 ий июнь гыч Угарман гыч Юриныш «Валдай 45Р» пуш колталтын.

Палемдымаш

  1. ↑ Посёлок Юрино // Юринский район. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 182—183. — 304 с. — (История сёл и деревень Республики Марий Эл). — 1500 экз. — ISBN 978-5-87898-377-8.
  2. ↑ Юрино // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 839. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  3. ↑ Нащокина М. B. Архитекторы московского модерна. Творческие портреты. — 3-е изд. — М.: Жираф, 2005. — С. 382—387. — 2500 экз. — ISBN 5-89832-043-1.
  4. ↑ Шереметевский парк // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 822. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.

Литератур

  • Тарасова В. М. Юринская вотчина Шереметевых в первой половине XIX в. // Труды Марийского научно-исследовательского института. — Вып. 14. — Йошкар-Ола, 1959.
  • Кислов К. А. Юрино. Усадебно-архитектурный памятник. — Йошкар-Ола, 1995.
  • Кислов К. А. Усадебно-парковый комплекс помещиков Шереметевых в посёлке Юрино Республики Марий Эл // Очерки Юринской жизни. — Козьмодемьянск, 1998.
  • Капустина В. А. Последние великие романтики. Повествование о строителях Юринского замка Василии Петровиче и Ольге Дмитриевне Шереметевых. — СПб.: НИИХ СПбГУ, 2003. — С. 60.
  • Иудин А. И., Иудина С. А. Замок Шереметевых. — Нижний Новгород, 2007.
  • Капустина В. А. Пётр Васильевич Шереметев. — СПб.: НИИХ СПбГУ, 2001. — С. 16.
  • Кислов К. А. Путешественники. — Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1986. — 238 с.

Кылвер-влак

Видео
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Шереметевын_полатше&oldid=1161769" гыч налме