Шавердин, Николай Семёнович

Николай Семёнович Шавердин
Николай Семёнович Шавердин
Шочмо кече	25 шорыкйол 1915
Шочмо вер	Лапкасола, Шале ял шотан илем[d], Морко кундем;
Колымо кече	25 ага 1997 (82 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Россий;
Эл	СССР;
Паша сомыл	журналист, редактор, партий пашаеҥ

Николáй Семёнович Шавéрдин (25 шорыкйол 1915, Лапкасола, Шале ял шотан илем^[d] — 25 ага 1997, Йошкар-Ола) — марий совет журналист, кусарыше, партий пашаеҥ. «Марий коммуна» республикысе газетын тӱҥ редакторжо (1954—1955), КПСС Марий обкомын печать, радио да телевидений секторын вуйлатышыже (1963—1975). Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1975). 1943 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже. Марий АССР Кӱшыл Каҥашын 4-ше созывысе депутатше (1951—1955). Кугу Ачамланде сарын участникше.

Илыш корныжо

1915 ий 25 январьыште кызытсе Марий Эл Республикын Морко кундем Лапкасола ялысе икмарда кресаньык ешеш шочын^[1]^[2]^[3].

Шочмо районысо Кугу Мушераҥге тӱҥалтыш школым да Йошкар-Оласе 7-ияш школым тунем пытарен, тушко тудым палыме марий шанчызе-филолог В. М. Васильев наҥгаен^[3].

1935 ийыште поэт М. Майн дене пырля Москосо редакций-савыктыш техникумым тунем пытарен^[1]^[3].

1935—1940 ийлаште — Учпедгизыште марий пӧлкан редакторжо^[1].

1940 ий августышто Йошкар Армийышке налыныт. Кугу Ачамланде сарын участникше: Закавказье фронтышто ПВО-н 3-шо корпусшын 180-ше зенит-артиллерий полкын пӧлка командирже, тыгодымак — дивизийын парторгшо, старший сержант. 1943 ийыште ВКП(б)-ш пурен. 1945 ий августышто армий гыч демобилизоватлалтын. Медаль-влак дене суапландаралтын^[1]^[3].

1945 ий гыч — «Марий коммуна» республикысе газет редакторын алмаштышыже, 1954—1955 ийлаште — тӱҥ редакторжо^[4]^[5], 1953—1954 ийлаште — «Марийская правда» республикысе газет редакторын алмаштышыже^[1]^[3].

1949—1953 ийлаште — КПСС Марий обкомын пропаганде сектор вуйлатыше, 1954 ийыште — пӧлка вуйлатышын алмаштышыже. 1953 ийыште КПСС Рӱдӧ Комитет пелен Кӱшыл партий школым (руш.) (мар. тунем пытарен. 1955 ий гыч — КПСС Йошкар-Ола комитетын секретарьже (идеологий паша сектор), 1963—1975 ийлаште — КПСС Марий обкомын печать, радио да телевидений секторын вуйлатышыже, «Политическая агитация» журналын редакторжо. Марий АССР-ысе рабселькор-влакын погыныштым эртарыше лийын^[1]^[3].

1955—1959 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын 4-ше созывысе депутатшылан сайлалтын^[1]^[6].

1997 ий 28 майыште Йошкар-Олаште колен^[1].

Кусарыме пашаже

Эше студент улмыж годымак «Поп-влак кӧлан полшат» брошюрым (Моско) да совет поэт Н. Тихоновын «Большевик Симон» ойлымашыжым марлашке кусарен, нуно посна книга дене лектыныт (Йошкар-Ола)^[3].

Политике да сылнымут литературым марлашке кусарен: «Энгельс нерген шарнымаш» сборникым, Ленинын изаже Д. Ульяновын «Ленин нерген шарнымаш» книгажым, В. Ленинын «Карл Маркс» статьяжым, М. Прилежаеван «Ленинын илышыже» книгажым, Н. Тихоновын «Тулан оҥгышто» книгажым, географий дене учебникым (1943)^[3].

Марла кинофильм-влакым ончыкташлан шуко вийым пуэн, шкежат шуко кинофильмлан текстым кусарен^[3].

Чаплӱм ден суаптар-влак

Пашалан

«Чап Тамга» орден^[1];
«Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль (1970);
Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1975)^[1]^[3];
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын (руш.) (мар. Чапкагазше (1957)^[1].

Сарысе

«Кавказым аралымылан» медаль (30.01.1945)^[3];
«1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымашан» медаль (09.05.1945)^[3].

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Мочаев, 2017, с. 491.
↑ Легенда к карте Населённые пункты – родина известных моркинцев – Эколого-географический атлас Республики Марий Эл (руш.). xn--12-glci9b.xn--p1ai. Тергыме кече: 7 идым 2025.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² МБУК "Моркинская ЦБС" - Известные земляки Осипсолинская сельская библиотека (неопр.). www.biblmorki.ru. Тергыме кече: 7 идым 2025.
↑ Editor (2017-10-03), 024. Шавердин Николай Семенович. 1954 — 1955 гг. | Марий калык газет | «Марий Эл», <https://xn--80aaajllkisg9bu3m.xn--p1ai/024-%D1%88%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD-%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87-1954-1955-%D0%B3%D0%B3-2/>. Тергыме: 7 идым 2025.
↑ «Марий Эл» газетлан 95 темеш, 2010-02-03, <https://mariuverm.com/2010/02/03/mari-el-95/>. Тергыме: 7 идым 2025.
↑ Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл (неопр.). old.gsmari.ru. Тергыме кече: 7 идым 2025.

Литератур

Мочаев В. А. Шавердин Николай Семёнович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 398. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Мочаев В. А. Шавердин Николай Семёнович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 491. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

Шавердин Николай Семёнович (25.01.1915 — 28.05.1997) — журналист, переводчик.

[_d89ac4506f00e8fa-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Мочаев, 2017, с. 491.

[2] Легенда к карте Населённые пункты – родина известных моркинцев – Эколого-географический атлас Республики Марий Эл (руш.). xn--12-glci9b.xn--p1ai. Тергыме кече: 7 идым 2025.

[:0-3] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² МБУК "Моркинская ЦБС" - Известные земляки Осипсолинская сельская библиотека (неопр.). www.biblmorki.ru. Тергыме кече: 7 идым 2025.

[4] Editor (2017-10-03), 024. Шавердин Николай Семенович. 1954 — 1955 гг. | Марий калык газет | «Марий Эл», <https://xn--80aaajllkisg9bu3m.xn--p1ai/024-%D1%88%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD-%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87-1954-1955-%D0%B3%D0%B3-2/>. Тергыме: 7 идым 2025.

[5] «Марий Эл» газетлан 95 темеш, 2010-02-03, <https://mariuverm.com/2010/02/03/mari-el-95/>. Тергыме: 7 идым 2025.

[6] Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл (неопр.). old.gsmari.ru. Тергыме кече: 7 идым 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]