Федин, Михаил Александрович
| Михаил Александрович Федин | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| Шочмо кече | 22 идым 1920 | ||
| Шочмо вер | |||
| Колымо кече | 19 сӱрем 1948 (27 ий) | ||
| Колымо вер | |||
| Пурымаш |
 СССР |
||
| Войскан родшо | ВДВ | ||
| Службо жап | 1940—1945 | ||
| Званий |
  |
||
| Командоватлен | отделений дене | ||
| Кредалмаш/сар | |||
| Награде да премий |
|
||
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |||
Михаил Александрович Федин (22 сентябрь, 1920, Базяково, Татар АССР — 19 июль 1948, Волжск, Марий АССР) — 7-ше гвардий юж-десант полкын пӧлка командирже, гвардий сержант. Совет Ушемын Талешкыже.
Илыш корныжо
1920 ий 22 сентябрьыште Базяково селаште (кызыт Алексеевск вел Татарстан кундем). Тӱҥалтыш ялысе школышто, вара Озаҥ оласе 15-ше №-ан кыдалаш школышто тунемын.1935 ийыште 7 классым тунем пытарен. Озаҥысе машина-трактор мастерскойышто пашам ыштен. 1937 ийыште Лопатино посёлкыш куснен, «Марбумкомбинатым» чоҥымаште пашам ыштен.
1940 ийыште Йошкар Армийыш каен. Мӱндыр Эрвелне, Тихий Океан флотын торпеде катерлаштыже служитленам. Тыштак Кугу Ачамланде сар тӱҥалме жапым вашлийын. Фронтышто 1943 ий февраль гыч. Ончыч разведкыште лийын, вара пулемётчиклан шогалын.
Курскысо дугаште кредалмаште лийын. Зиновьевка ял верч кредалмаште икмыняр командирын строй гыч лекмекышт, тудо пӱтынь батальоным атакыш нӧлталын. Конотоп ола воктен кредалме годым сержант Михаил Фединым пулемёт пӧлка командирлан шогалтеныт. Будёновко села воктенысе контратакым чактарымаште, тудын командованийже почеш пулемётчик-влакын аралыме флангыш тушманын тӱҥ вийже керылтын. Чыла гаяк расчёт шаланен пытен. Кок гана сусыргымеке, шкеже колышо йолташ-влакым алмаштен, пулемёт воктеке возын да атакым чактарымешке тулым виктарен. Днепрым форсироватлыме годым поснак ойыртемалтын.
Шке пӧлкаж дене пырля Днепрын пурла серышкыже ик эн ончыч вончен. Пулемётчик-влак содор вашпижмашке пуреныт да изи плацдармым руалтен налыныт. 1943 ий 8 октябрьыште Медвин села деран взвод дене командоватлен. Тушманын кандаш контратакыштыжым чактарен, нунылан кугу эҥгекым ыштен. Пулемёт-влакын йӱкышт шыпланымеке, гранат-влак пудешталтыныт, гвардеец-влак контратакылашке, кид дене вашпижмашке кусненыт. Сержант сусырген, но вашпижмашым умбакыже вуйлатен. Взвод шке позицийжым кече мучко арален, а йӱдым десантник-шамыч лӱдде эше икмыняр шӱдӧ метрлан немыч-шамычым чактареныт. Лӱдыкшӧ эртымеке гына, ешартыш полыш вий толын шумеке, тудым госпитальыш колтеныт.
Днепрым форсироватлымаште да плацдармым пурла серыште кучымо годым патырлык да талылыкым ончыктымылан Совет Ушемын Талешкыже чаплӱмым пуаш темлыме. СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1944 ий 10 январьысе «Йошкар Армийын генерал, офицер, сержант да рядовой тӱшкажлан Совет Ушемын Талешкыже лӱмым пуымо нерген» кӱштыкшӧ почеш «руалтыше немыч-фашист-влак дене кучедалме фронтышто командованийын кӱштымыжым пеш сайын шуктымылан да тидын годым лӱддымылык ден геройлыкым ончыктымылан» Совет Ушемын Талешкыже лӱмым пуымо, Ленин орден ден «Шӧртньӧ Шӱдыр» медальым кучыктымо[1].
Сар деч вара тыныс пашаш куснен. Волжск олаште илен, кермыч завод директорлан ыштен. 1948 ий 19 июльышто колен.
Ленин орден, медаль-влак дене суапландаралтын.
Талешкын лӱмжӧ дене Волжскышто урем лӱмдалтын, ола паркыште бюстым вераҥдыме.
Палемдымаш
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 10 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 19 шорыкйол (№ 3 (263)). — С. 1. Архивлыме 7 теле 2021 ий.
Литератур
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
- Золотые Звёзды тихоокеанцев. — Владивосток, 1982.
- Федин Михаил Александрович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 780. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Федин Михаил Александрович // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 258—259. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
- Гуров А., Климов А. В., Мочаев В. А. Федин Михаил Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 459. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Кылвер-влак
- Федин Михаил Александрович (руш.). Сайт «Герои страны». Тергыме кече: 3 сӱрем 2014.