Товашов, Михаил Миронович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Михаил Миронович Товашов
Tovashov.jpg
Шочмо кече 1881
Шочмо вер
Колымо кече 31 ӱярня 1939(1939-03-31)
Колымо вер

Михаи́л Миро́нович Товашо́в (1881, Пӱнчерсола, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 31 ӱярня 1939, Каргопольлаг[d], Архангельск область, РСФСР[d], СССР) — сар да политике пашаеҥ, Марий мландыште Совет кучемым пеҥгыдемдымаште тыршен, сылнымутчо- публицист.

Илыш корныжо

Озаҥ губернийын Чарла уездысе Вараксинсола волостьысо Пӱнчерсола ялын шочшыжо (кызыт — Марий Эл Республикын Медведево районысо Пӱнчерсола ял, Россий). Калык шот почеш — марий. Икымше тӱнямбал сар  (руш.) (мар. деч ончыч Упшер да Эсмекпляк школлаште туныктышылан пашам ыштен. Сар ийлаште офицер школым тунем пытарен. Икымше тӱнямбал сарын фронтыштыжо сусырген.

Октябрь революций  (руш.) (мар. деч вара — марий мландыште Совет кучемым чоҥымаште чолган тыршен. 1919 ий гыч РКП(б)-н йыжъеҥже[1].

1918 ий шорыкйол тылзын — Озаҥ сар йырвелын  (руш.) (мар. штаб пеленсе марий пӧлкан комиссарже. 2-шо Озаҥысе совет (Ф. Энгельс лӱмеш интернационал) полкын кышкарыштыже марий сарзе тӱшкам чумырымаште тыршен. 1918 ий ӱярня тылзын 13-шо кечынже Товашов «Ӱжара» газетын лаштыклаштыже Интернационал полкысо салтак-влакын радамышкыже шке кумылын шогалаш кӱлмӧ нерген серыш-ӱжмаш дене лектын.

1918 ий сорла тылзын 5-ше кечынже марий рото 2-шо Совет полкын кышкарыштыже Казанка эҥер аҥ тураште кугу кредалмаште лийын. Рото шкенжын утларак салтакше-влакым йомдарен, илен кодшо-влак Озаҥым ошо-влак деч утарыме деч вара Йошкар Армийын 52-шо дивизийын кышкарышкыже ушненыт.

Озаҥым утарыме деч вара Товашовым Озаҥ губерний сар комиссариатын агитаций пӧлка пашаеҥжылан шогалтыме, агитаций брошюр-влакым, ӱжмаш-влакым да резолюций-влакым марлашке кусарен.

Граждан сарысе тыршымашлан Л. Д. Троцкий деч суаптар семын коваште вургемым налын[2][3].

1919 ий пургыж тылзын Чарла уездын сар комиссаржылан шогалтыме. Марий автоном областьым ыштыме дене I Совет-влакын погыныштыжо облисполкомын йыжъеҥжылан сайлалтын. 1921 ий идым тылзын 8-ше кечынже, Марий сар комиссариатым почмо деч вара, автоном областьын икымше сар комиссаржылан пеҥгыдемдыме (1925 ий марте постым налын).

Сар комиссар олмышто улмыж годым партий обкомын секретарьже Н. И. Ежов дене, варажым тудо СССР элгӧргӧ паша шотышто калык комиссар лийын, вашшогымаш лийын. Пытартышын темлымыж почеш Товашовым трибунал судыш пуаш, тудым паша гыч кораҥдаш да партий гыч лукташ йодыш шындалтын. Товашов верч Юлсер сар йырвелын командующийже Д. Оськин тавадаҥ шогалын:

Товашов М. М. йолташ йырвелыште эн сай сар комиссар улеш… да мый тудым олмыж гыч кораҥдаш кӱлешлыкым ом му.

— [4]

Товашовым партийыште да пашаште коденыт, но титаклыме пашам чарыме огыл, а сар комиссар деч ӧрдыж лектын кошташ чарыше кидпалым налыныт[4].

1926 ий гыч — Марий автоном областьын НКВД-н петырен кучымо вер-влакын инспекторжо. 1933 ий гыч — пенсионер.

1937 ий теле тылзын 29-ше кечынже титаклен, суд 10 ийлан петырен ашныме нерген пунчалым луктын[4].

1939 ийыште колен.

Палемдымаш

  1. ↑ Народ их помнит : Докум. очерки / [Сост. М. И. Исиметов, М. Т. Сергеев]. - Йошкар-Ола : Марийское кн. изд-во, 1982. - 184 с. : ил., 16 л. ил.; 20 см. - Search RSL (руш.). search.rsl.ru. Тергыме кече: 24 шорыкйол 2026.
  2. ↑ Деревня Сосновка (Пунчерсола // Медведевский район. — Йошкар-Ола, 2003. — С. 272—274. — 368 с. — (История сёл и деревень Республики Марий Эл). — 1500 экз. — ISBN 5-87898-220-X.
  3. ↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Медведевский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 24 шорыкйол 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Товашов Михаил Миронович, <https://marihistory.ru/2011-01-01-19-52-43/2024-2012-01-02-16-06-03.html>. Тергыме: 24 шорыкйол 2026. 

Литератур

  • Товашов Михаил Миронович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 361. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Товашов,_Михаил_Миронович&oldid=1231936" гыч налме