Смирнов, Иван Николаевич

Иван Николаевич Смирнов
Иван Николаевич Смирнов
Шочмо кече	7 (19) шорыкйол 1856
Шочмо вер	Арын, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй;
Колымо кече	15 (28) ага 1904 (48 ий)
Колымо вер	Озаҥ, Озаҥ уезд[d], Озаҥ губерний, Россий империй;
Эл	Россий империй
Шанче алан	эртык, этнографий
Паша вер	Озаҥ университет
Образований	Озаҥысе университет[d];
Шанче званий	профессор
Награде ден премий-влак	Уваров премий (1896)

Иван Николаевич Смирнов (7 [19] шорыкйол 1856, Арын, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 15 [28] ага 1904, Озаҥ, Озаҥ уезд^[d], Озаҥ губерний, Россий империй^[1]^[2]) — российысе эртыкым шымлыше да этнограф, Император Озаҥ университетыcе тӱнямбал эртык кафедрын ординар профессоржо.

Илыш корныжо

Священникын эргыже. 7 [19] январь 1856 ийыште Озаҥ губерний Царевококшайск уезд Арын ялеш шочын (кызыт — Марий Эл Республикын Морко велже)^[3]. Тӱҥалтыш шинчымашым озаҥысе духовный училищыште, а кыдалаш шинчымашым — озаҥысе духовный семинарийыште (руш.) (мар. налын. 1874 ийыште Озаҥ университетыш (руш.) (мар. эртык-филологий факультетыш тунемаш пурен. 1878 ийыште кандидат семын курсым тунем пытарен да университетыште тӱнямбал эртык кафедреш профессор стипендиат семын кодын. Тудын магистрлык (1881) да докторлык (1885) диссертацийже-влак Далмацийын эртыкшылан пӧлеклалтыныт. 1881 ий 30 майыште И. Н. Смирновым тӱнямбал эртык кафедрын доцентшылан сайленыт, тудын ординар профессоржо тунам Н. А. Осокин лийын. Университетыште И. Н. Смирнов славян-влакын тӱвыра историйышт нерген лекцийым лудын. 1884 ий 1 октябрь гыч Смирновым экстраординар профессор лӱмпалыш нӧлтеныт, а 1886 ий 25 ноябрь гыч — ординарыш.

15 [28] май 1904 ийыште Озаҥыште, неле чер деч вара (саркомо) колен^[3].

И. Н. Смирновын утларак кӱлешан возымыжо-влак

«Восточные финны, историко-этнографический очерк. Т. I. Приволжская, или Булгарская, группа. Ч. I. Черемисы, ч. II. Артём. Мордва (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 6 кылме 2025. Т. II. Прикамская, или Пермская, группа. Ч. I. Вотяки, ч. II. Пермяки» («Озаҥысе историй, археологий да этнографий ушемын пашалаштыже» савыкталтын; 1896 ийыште Уваров премий дене палемдалтын). Смирновын тиде сочиненийже финн-угор-влак нерген савыкталтше материалым шымлымаш негызеш, тыгак авторын шке эскерымашыже негызеш возалтын: тудо лингвистике да мифологий материалым погашлан, тыгак угарман да тамбов архив комиссий-влакын архивлаштышт финн-влакын историйыштым шымлашлан экспедицийым ыштен. Смирнов юл кундемысе финн-влакын посна калыкыштын эркын-эркын шарлымыштым ончыкта, нунын тӱҥалтыш тӱвыраштын сӱретшым да нунын ӱмбак руш-влакын влиянийыштым, тыгак нунын кызытсе духовный да религий дене кылдалтше илышыштым, ешыштым, общиныштым, нунын религий гоч тӱняумылымашыштым да тулеч молымат почын пуа. Смирновын тиде пашаже, кушто кокла Юл кундемысе да Кама воктенысе финн калык-влакым келгын шымлыме, тиде областьыште эн кӱлешан историко-этнографический паша улеш.
«Очерки культурной жизни южных славян». В 3-х тт. (Казань, 1900—1904).
«Этнография на казанской научно-промышленной выставке» (Казань, 1890).
«Юбилей Императорского Московского археологического общества и VIII археологический съезд» (Казань, 1890).
Артём. Тверская епархия - Смирнов И.Н. Задачи и значение местной этнографии. - 1891 (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 6 кылме 2025..
«Воспоминания об эпохе каннибализма в народной поэзии вотяков» (в «Занятиях VIII археологического съезда», М., 1890).
«Бесермяне Вятской губернии» (ibid.).
ряд статей в «Этнографическом Обозрении».
Очерк истории Хорватского государства до подчинения его Угорской короне: Смирнов Иван Николаевич (неопр.). runivers.ru. Тергыме кече: 6 кылме 2025..
Волжские болгары (руш.). Тергыме кече: 6 кылме 2025..

Палемдымаш

↑ ¹ ² Смирнов Иван Николаевич // Большая советская энциклопедия (руш.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
↑ Смирнов Иван Николаевич // Большая советская энциклопедия: в 30 т. — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969—1978
↑ ¹ ² Смирнов Иван Николаевич (руш.). ethnomuseum.ru. Тергыме кече: 5 теле 2025.

Литератур

Смирнов Иван Николаевич // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Смирнов Иван Николаевич // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров).
Смирнов Иван Николаевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 716. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Айплатов Г. Н. Смирнов Иван Николаевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 405. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

О волжских болгарах-чувашах (руш.).
Памяти профессора Ивана Николаевича Смирнова (руш.). Национальная электронная библиотека.

[_c6fead234ab91d1e-1] ¹ ² Смирнов Иван Николаевич // Большая советская энциклопедия (руш.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

[2] Смирнов Иван Николаевич // Большая советская энциклопедия: в 30 т. — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969—1978

[:0-3] ¹ ² Смирнов Иван Николаевич (руш.). ethnomuseum.ru. Тергыме кече: 5 теле 2025.

[1]

[2]

[3]