Мороз, Терентий Филиппович

Терентий Филиппович Мороз
Шочмо кече	10 кылме 1924(1924-11-10)
Шочмо вер	Полянец[d], Савран район[d], Одесса вел
Колымо кече	24 ӱярня 2006(2006-03-24) (81 ий)
Колымо вер	Полянец[d], Савран район[d], Одесса вел, Украине
Пурымаш	СССР
Войскан родшо	артиллерий
Службо жап	1942—1947
Званий
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар
Награде да премий

Терентий Филиппович Мороз (1924, 10 ноябрь Полянец, Савран вел — 2006, Полянец, Одесса кундем) — Паша-кресаньык Йошкар Армийын сержантше, Кугу Ачамланде сарын салтакше, Совет Ушемын Талешкыже (1945).

Илыш корныжо

1924 ий 10 ноябрьыште Одесса губернийысе Балтысе округ, Савран районын Полянец ялеш шочын (тений Украинын Одесса кундемысе Савран вел). Шым классым да одессысе ремесло училищым тунем лектын. Кугу Ачамланде сар тӱҥалме годым эвакуацийыш колтымо, Йошкар-Оласе заводышто слесарь ден тергышылан пашам ыштен. 1942 ий октябрьыште Пашазе-кресаньык Йошкар Армийыш служияш налалтын. Тудо ийынак ноябрь гыч — Кугу Ачамланде сарын фронтыштыжо, 2-шо артиллерий дивизийын 20-шо куштылго артиллерий бригадын 258-ше куштылго артиллерийский полк кышкарыште. Волховский фронтысо кредалмаште лийын, 1943 ий январьыште Ленинград блокадым кӱрылмаште кредалын, Эстонийым утарен. 1944 ий июньышто сусырген.

1945 ий январьлан сержант Терентий Мороз 1 Украин фронтын 4-ше танк армийын 200-ше куштылго артиллерий бригадын 258-ше куштылго артиллерий полкын орудийже дене командоватлен. Сандомирск-Силез операций годым ойыртемалтын. 1945 ий 12 январьыште Мороз Терентийын командоватлыме расчёт 2 минометым, 6 пулемётым, 1 артиллерий орудийым, 2 реактив установкым пытарен, тыгак шке орудий тулжо дене кӱртньывоштыр авыртышыште коло метр лопкытан корным почын.

1945 ий 15 январьыште Коньце ола лишне кредалмаште, Морозын командоватлыме расчёт немыч колонным шалатен, 15 автомашинам да тушманын 30 салтак ден офицержым пытарен. Ола уремласе кредалмаште тудо 2 танк ваштареш орудийым, 3 БТР-ым, тушманын 50 салтакше ден офицер-шамычым пытарен, 40 автомашинам, 3 танкым руалтен, 18 салтак ден офицерым пленыш налын. Олашке немыч контратакым чактарыме годым 2 танк ден 3 БТР-ым шалатен.

СССР Кӱшыл Каҥаш Ушемын 1944 ий 10 январьысе «Йошкар Армий кышкарысе генерал, офицер, сержант да рядовой-влаклан Совет Ушемын Талешкыже лӱмым пуымо нерген» кӱштыкше дене «немыч-фашист захватчик-влак дене кучедалме фронтышто командованийын кӱштымыжым сайын шуктымыжлан да тидын годым лӱддымылык ден талылыкым ончыктымыжлан» Совет Ушемын Талешкыже кӱкшӧ чаплӱмым сулен, Ленин орден ден 6721 номеран «Шӧртньӧ Шӱдыр» медальым кучыктымо.

Одер верч кредалмаште пеш чот сусырген. 1947 ийыште тудо демобилизоватлалтын. Шочмо селаштыже илен, колхозышто, вара Савран ГЭС-ыште пашам ыштен. Педагогике училищыште тунемын. Школышто военруклан, варажым туныктышылан пашам ыштен^[1].

2006 ийыште колен, Полянецыште тоеныт.

Суаптарже

1 степенян Кугу Ачамланде сар орден, Йошкар Шӱдыр да 3 степенян Чап орден-влак дене суапландаралтын, икмыняр медальже лийын, шке частьшын почётан салтакше улеш.

Шарныктыш

• Йошкар-Оласе Машиностроитель заводын кумдыкыштыжо Талешке нерген шарныктыше мемориал оҥам вераҥдыме.
• Одессыште Театр площадьысе мемориалыште тале землякын лӱмжым велыме.
• Лӱмжым Ленинград кундем Луга оласе 9 гвардий артиллерий бригадын (в/ч 02561) чаплӱм радамыш пуртымо.

Палемдымаш

Литератур

• Мороз Т. Ф. // Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — С. 112. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
• Лелюшенко Д. Д. Москва-Сталинград-Берлин-Прага. — М.: Наука, 1987.
• Подвиг во имя жизни: Очерки о Героях Советского Союза, уроженцах Одесской области. / Сост.: Абрамов А. Ф., Бульба А. И. — Одеса: Маяк, 1984. — С. 210—213.
• Педагогічний Олімп Одещини. — Одесса, 2008.