Маклыгин, Александр Львович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Александр Львович Маклыгин
Маклыгин Александр Львович.jpg
Тӱҥ увер
Тичмаш лӱм
Шочмо кече 16 шыжа 1954(1954-10-16) (71 ий)
Шочмо вер
Профессий пианист, композитор, музыкым туныктышо
Жанр импровизация, джаз, детская музыка
Коллектив «Импровиз-рояль»
Награде

Алексáндр Львóвич Маклы́гин (шоч. 16 шыжа 1954, Вотчинский Кунер[d]) — совет да россий композитор, музыковед, сымыктыш шанче доктор, профессор. Российыште импровизаций гоч музыклан туныктымо методикым негызлыше, Кокла Юл кундемысе калык-влакын сем сымыктышыштым шымлыше. Н. Г. Жиганов лӱмеш Озаҥ кугыжаныш консерваторийын шанче-шымлымаш паша шотышто проректоржо (2007—2015), кафедрын вуйлатышыже (1988 ий гыч), профессоржо. Татарстан Республикысе композитор-влак ушемын председатель алмаштышыже (1999—2019). Россий Федерацийысе кӱшыл школын сулло пашаеҥже (2010). Татарстан Республикын (1994) да Марий Эл Республикын (2004) сулло сымыктыш пашаеҥже. Тӱвыра аланыште Россий Федераций Виктер премийын лауреатше (2005).

Илыш корно

Шыжа тылзын 16-шо кечынже 1954 ийыште Киров область Санчур кундемысе Кӱшыл Кунер ялеш шочын[1][2].

1968 ийыште Марий АССР-н Медведево посёлкысо йоча сем школжым, 1974 ийыште — Йошкар-Оласе сем училищым тунем пытарен[1][3][4].

1979 ийыште Озаҥ консерваторийым, а 1982 ийыште — П. И. Чайковский лӱмеш Москосо кугыжаныш консерваторийын аспирантурыжым тунем пытарен[1].

1977—1979 ийлаште Озаҥ кугыжаныш консерваторий пеленсе Кокла специальный сем школышто туныктен[3].

1979 ий гыч — педагог, 1988—2002 ийлаште — музыковед кафедра-влакын вуйлатышыже, 2002—2010 ийлаште — композиций кафедрын вуйлатышыже, профессор (2001), 2010 ий гыч — сем теорий да композиций кафедрын вуйлатышыже, 2007—2015 ийлаште — Н. Г. Жиганов лӱмеш Озаҥ кугыжаныш консерваторийын шанче-шымлымаш паша шотышто проректоржо (2005 ий гыч)[1][3][5].

2003—2021 ийлаште — Татарстан Республикысе Тӱвыра министерствын Ешартыш профессионал шинчымашым пуышо институтын сем педагогике кафедрын вуйлатышыже. Тунемшыже-влак коклаште — А. Т. Гумерова, В. Р. Дулат-Алеев, И. А. Преснякова, Д. И. Топилин[3][6].

Музыковед паша

1986 ийыште «Совет композитор-влакын семыштышт сонорика» теме дене кандидатлык диссертацийым арален, а 2001 ийыште — П. И. Чайковский лӱмеш Москосо кугыжаныш консерваторийыште «Кокла Юл кундемысе сем тӱвыра-влак: профессионализм вияҥмаш» теме дене докторлык диссертацийым арален, сымыктыш шанче доктор[1][7].

Шымлызе семын Москосо консерваторийын профессоржо Ю. Н. Холоповын школыжым ончыкта. Шанче да педагогике сомылын ойыртемже-влак: XX курымысо композиций техник-влак, Кокла Юл кундемысе калык-влак семын теорий йодышышт, импровизаций, джаз, йоча-влакын сем педагогикышт, черке мурымо практике да миссионерстве. Шуко шанче пашан авторжо, туштак сем школ-влаклан фортепиано дене шокташ туныктымо пособийын авторжо[8]. Тудын шанче шымлымашлаштыже посна верым Кокла Юл кундемысе композитор-влакын семышт налеш, кушто суас, марий, чуваш тӱвыраште сем профессионализмын вияҥмаштыже у йыжыҥ-влак почылтыт[9][10].

1999—2019 ийлаште Татарстан Республикысе композитор-влак ушемын председатель алмаштышыже, Россий композитор-влак ушемын да Марий Эл Республикысе композитор-влак ушемын членже лийын[4][11].

Тӱрлӧ кӱкшытан конференцийын участникше. Художественный вуйлатыше семын «Европа-Азий» (1993—2007) кызытсе семын калык-влак кокласе фестивальым ямдылымаште да эртарымаште тыршен. Академический да джаз семым шаркалыше да «Татарстан» Кугыжаныш телерадиокомпанийыште «Рондо» авторский телепередачым вӱдышӧ семын кугу пагалымашым сулен (1991—1996)[3].

Тӱрлӧ конкурсыш жюриш шуко гана ӱжыныт: Д. Кабалевский лӱмеш Всероссийский конкурсын жюри председательже (Самара, 2006, 2008), «Камаз йолташ-влакым пога» Калык-влак кокласе конкурсын (Набережные Челны, 2007, 2008), «Джазовая капель» Республикысе йоча-влак конкурсын, С. Сайдашев лӱмеш композиций да импровизаций дене Республикысе конкурсын (Озаҥ), [12], композиций дене Республикысе конкурсын (Шупашкар), «Палантай кече-влак» да «Рвезе талант-влак» регионысо конкурсын-влакын (Йошкар-Ола), «Кызытсе сымыктыш да образований» Калык-влак кокласе конкурс-фестивальын жюри членже (Моско, 2007)[3].

Тудын ямдылыме музыклан импровизаций гоч туныктымо у методикыже Российыште кумдан шарлен[13]. Моско, Угарман, Кострома, Самара, Тверь, Тула, Киров, Сызрань, Пенза, Йошкар-Ола, Шупашкар, Ижевск да моло олалаште импровизаций дене шуко методический семинар да мастарлык-классым эртарен[3][14].

«Импровиз-рояль» ансамбльым чумырен, тудо ик жап коллективный фортепиано импровизаций сымыктышым ончыктен[15]. 2003 ий гыч ансамбльын концертше-влак Озаҥыште, Йошкар-Олаште, Нижнекамскыште, Набережные Челныште, Альметьевскыште, Бугульмаште, Тольяттиште, Самараште, Сызраньыште эртеныт. «Импровиз-рояль» калык-влак кокласе конкурсын дипломантше (Моско, 2007), Всероссийский конкурсын лауреатше (Волгоград, 2007) лӱмым сулен[3][4].

«Сем академий» шанче изданийын, Озаҥ консерваторийысе «Музыка: искусство, наука, практика» шанче журналын, «Вестник Санкт-Петербургского университета. Искусствоведение» журналын, Сем теорий обществын электронный журналын редакций совет ден редколлегийын членже[16].

2003 ий гыч — Озаҥ консерваторийысе диссертаций каҥашын председательже, 2023 ий гыч — Москосо консерваторийын да Казах калык сымыктыш университетын (Астана) диссертаций каҥашын членже[3].

Пагалымаш

  • Тӱвыра аланыште Россий Федераций Виктер премийын лауреатше (2005)[3]
  • Россий Федерацийысе кӱшыл школын сулло пашаеҥже (16 сӱрем 2010)[3]
  • Татарстан Республикын сулло сымыктыш пашаеҥже (20 шыжа 1994)[1][3]
  • Марий Эл Республикын сулло сымыктыш пашаеҥже (11 кылме 2004) [1][4]
  • Татарстан Республикысе Тӱвыра министерствын «Тӱвыраште сеҥымашлан» оҥпалыже (2004)[3]
  • «Озаҥлан 1000 ий темме лӱмеш» медаль (2005)[3]
  • «Марий Эл ончылно суапшылан» орденын медальже (2025) — тӱвыра аланыште паша сеҥымашлан[17]

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Мочаев, 2017, с. 265.
  2. ↑ Вотчинский Кунер (Верхний) Родная Вятка (руш.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Маклыгин Александр Львович (руш.). unioncomposers.ru. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  4. ↑ 1 2 3 4 МАКЛЫГИН Александр Львович, <http://marihistory.ru/2011-01-01-19-53-52/21909-maklygin-aleksandr-lvovich.html>. Тергыме: 22 ӱярня 2025. 
  5. ↑ Профессорско-преподавательский состав (неопр.). kazanconservatoire.ru. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  6. ↑ Юбилей профессора Александра Львовича Маклыгина, <https://kazan.bezformata.com/listnews/professora-aleksandra-lvovicha-makligina/25431425/>. Тергыме: 22 ӱярня 2025. 
  7. ↑ Маклыгин, Александр Львович - Музыкальные культуры Среднего Поволжья : Становление профессионализма : автореферат дис. ... доктора искусствоведения : 17.00.02 - Search RSL (неопр.). search.rsl.ru. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  8. ↑ Импровизируем на фортепиано. Учебное пособие для музыкальной школы (амер. англ.). spblib.ru. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  9. ↑ Маклыгин Александр Львович (англ.). mus.academy. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  10. ↑ Вы точно человек? КиберЛенинка. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  11. ↑ Справочник персоналий. tatarstan.ru. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  12. ↑ В Казани подвели итоги республиканского отрытого конкурса юных композиторов Татарстана (руш.). Министерство культуры Республики Татарстан. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  13. ↑ И снова – музыка в потоке времени. (руш.). dshi-zagor-schel.edumsko.ru. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  14. ↑ Играем с начала Статьи ИМПРОВИЗАЦИЯ В ШКОЛЕ (руш.). gazetaigraem.ru. Тергыме кече: 22 ӱярня 2025.
  15. ↑ admin_phill (2013-11-19), Александр Маклыгин - Государственная филармония Костромской области, <https://www.kosphil.ru/otzivi-artisti/aleksandr-maklygin/>. Тергыме: 22 ӱярня 2025. 
  16. ↑ Маклыгин Александр Львович, <https://bigenc.ru/c/maklygin-aleksandr-l-vovich-4a7baf>. Тергыме: 22 ӱярня 2025. 
  17. ↑ Юрий Зайцев наградил четырех жителей республики медалью ордена «За заслуги перед Марий Эл», <https://www.marpravda.ru/news/sociym/yuriy-zaytsev-nagradil-chetyrekh-zhiteley-respubliki-medalyu-ordena-za-zaslugi-pered-mariy-el/>. Тергыме: 22 ӱярня 2025. 

Литератур

  • Артищева Р. В. Маклыгин Александр Львович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 222. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Казанская государственная консерватория (академия) имени Н. Г. Жиганова, 1945—2010: краткий биографический справочник: от А до Я / М-во культуры Рос. Федерации, Казан. гос. консерватория (акад.) им. Н. Г. Жиганова; [ред.-сост.: Бражник Л. В., Порфирьева Е. В. редкол.: Маклыгин А. Л. и др.]. — Казань: Казанская государственная консерватория, 2011. — 290,[1] с.
  • Артищева Р. В., Мочаев В. А. Маклыгин Александр Львович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 265. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Маклыгин,_Александр_Львович&oldid=1205949" гыч налме