Лаврентьев, Зосим Фёдорович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Лаврентьев.
Зосим Фёдорович Лаврентьев
Лаврентьев, Зосим Фёдорович.jpg
Шочмо кече 6 вӱдшор 1933(1933-04-06)
Шочмо вер
Колымо кече 16 идым 2020(2020-09-16) (87 ий)
Колымо вер
Гражданлык  СССР →  Россий
Паша сомыл сӱретсымыктыш, живопись
Награде да премий
Медаль ордена «За заслуги перед Марий Эл» Юбилейная медаль «За доблестный труд (За воинскую доблесть). В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»
Россий Федерацийын калык сӱретчыже — 2009 Россий Федерацийын сулло сӱретчыже — 1993

Зо́сим Фёдорович Лавре́нтьев (6 вӱдшор 1933, Марий автоном область, Горький край — 16 идым 2020, Йошкар-Ола) — совет да российысе сӱретче, СССР сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже. Марий профессионал сымыктышын классикше. Россий Федерацийын калык сӱретчыже (2009), Россий Федерацийын сулло сӱретчыже (1993), Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1983). Марий АССР Кугыжаныш премийын (1977) да О. Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын (1970) лауреатше. «Марий Эл ончылно суаплан» орденын медальже дене палемдалтын (2013).

Илыш корныжо

1933 ий 6 апрельыште кызытсе Курыкмарий кундем Эсансола ялысе кресаньык ешеш шочын, ачаже I тӱнямбал да Кугу Ачамланде сар-влакын участникше лийын[1]. 1958 ийыште Шупашкарысе сылнысымыктыш (художественный) училищым тунем лектын[2]. 1960—1962 ийлаште СССР Сылнысымыктыш академийын А. Е. Репин лӱмеш Ленинградысе сылнысымыктыш, скульптур да архитектур институтыштыжо тунемын[3].

РСФСР Сылнысымыктыш фондын Марий мастаргудыштыжо пашам ыштен. 1960 гыч 1971 ийла марте «Пачемыш» мыскара журналын художественный редакторжо лийын[2]. 1969 ий гыч — усталык пашаште.

2020 ий 16 сентябрьыште Йошкар-Олаште колен.

Сӱретсымыктыш пашаже

1967 ий гыч СССР сӱретче-влак ушемын  (руш.) (мар. йыжыҥъеҥже[2].

Марий Эл Республикын эн кумдан чапланыше сӱретчыжлан, тематике да лирический пейзажын мастаржылан шотлалтеш[3].

«Концертыш» (1964), «Марий ялыште пайрем» (1967), «Самырык-влак деке унала» (1968) сӱрет-влакын, «Сӱан» триптихын (1974), «М. Тихомирован портретше» (1979), «А. В. Григорьевын портретше» (1991), «Маскалук» (1991) да моло пашан авторжо. Нине да моло пашаже-влак кызыт Марий Эл Республикысе Т. Евсеев лӱмеш калыкле да Марий Эл Республикысе сӱретсымыктыш тоштер-влакын погыштышт аралалтыт.

Шуко ий книгам сылнештарымаште, стан да сатире графикыште сайын пашам ыштен. Марий книга савыктышыште тудын сӧрастарыме 150 наре книга лектын. Йоча книга, учебникласе сӱрет-влакын авторжо, «Азбука» ден «Букварь» серийым ыштыше, В. Акцоринын «Чодырасе йомак-влак» (1972, 1978) сборникшылан, В. Бояринован «Кӱдыроҥгыр элыште» (1980) почеламут сборникшылан, Пет. Першутын «Кутко сӱан» (1984) поэме-йомакшылан, С. Ибатовын «Нӧнчык Патыр» (1976) йомакшылан, «Марий калык йомак-влак» (1996) сборниклан сӱрет цикл-влакым ыштен[2].

Марий Элыште, Кугу Ачамланде сарын да пашан ветеранже-влаклан пӧлеклалтше икымше ял сӱрет галерейым почын, негызлан шке кундемысе пагалыме еҥ-влакын портретыштым темлен[2].

Пӱтынь ушемысе, российысе (Моско, Санкт-Петербург да молат), кундемласе да республикласе (Шупашкар, Йошкар-Ола да молат) ончерлаште шке пашажым ончыктен. Тудын пашаже-влак Париж, Будапешт оласе, российысе тоштерлаште, тыгак посна еҥ-влакын коллекцийлаштышт аралалтыт[2].

2018 ий гыч Т. Евсеев лӱмеш калыкле тоштерын погыштыжо сымыктышын шкешотан сылныарверже — «З. Лаврентьевмыт тукымын оҥгыржо» — аралалтеш. Тиде арвер вынереш тӱрлымӧ ӱй чия дене возымо сылнысӱрет семын ончыкталтеш. Оҥгырын йырже Зосим Фёдоровичын да тудын ешыжын (ачажын, аважын, коважын) портретыштым сӱретлыме. Тиде шкешотан арверын авторжо-влак — Российын сулло сӱретчыже Иван Ямбердов да Марий Турек вел гыч сылнын таптыше мастар, апшат Николай Тимофеев. Оҥгырым З. Ф. Лаврентьевлан 75 ияш лӱмгечыжлан пӧлекленыт[4].

Российын сулло сӱретчыже, Марий Элын калык сӱретчыже И. М. Ямбердов:

«Зосим Фёдорович эреак мемнан дене пырля. Кузе оҥгыр йӱк пӱтынь мланде мучко йоҥга, тугак сӱретчын усталык поянлыкше сымыктышым аклыше-влакым тукым гыч тукымыш куандараш тӱҥалеш»[5].

Шарнымаш

2021 ий 6 апрельыште Йошкар-Оласе Калык-кидмастар сымыктыш тоштерыште Российын калык сӱретчыже Зосим Лаврентьевым шарныме лӱмеш «Пагытын йӱкшӧ» ончер почылтын. Ончерыште Т. Евсеев лӱмеш калыкле тоштерын погыж гыч мастарын живопись да графике пашаже-влак, сӱретче-влак Иван Ямбердовын, Николай Тимофеевын, Сергей Алдушкинын произведенийышт, Валерий Тумбаевын коллекцийже гыч фотосӱрет-влакым ончыктымо[6].

Чаплӱм да суаптар-влак

  • Россий Федерацийын калык сӱретчыже (2009)[7][8];
  • Россий Федерацийын сулло сӱретчыже (1993)[9][8];
  • Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1983)[8];
  • Марий АССР-ын Кугыжаныш премийже  (руш.) (мар. (1977)[8];
  • О. Ипай лӱмеш Марий комсомол обкомын премийже (1970)[8];
  • В. И. Ленин лӱмеш Совет йоча фондын Марий республикысе пӧлкажын Й. Кырля лӱмеш премийже[8];
  • «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль (1970);
  • «Марий Эл ончылно суаплан» орденын медальже (2013).

Палемдымаш

  1. ↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Горномарийский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 15 вӱдшор 2021 ий.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Я здесь: Марий Эл. visitmariel.ru. Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 15 вӱдшор 2021 ий.
  3. ↑ 1 2 В Марий Эл скончался народный художник России Зосим Лаврентьев. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 16 вӱдшор 2021 ий.
  4. ↑ Национальный музей РМЭ им. Евсеева (руш.). Национальный музей РМЭ им. Евсеева. Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 15 вӱдшор 2021 ий.
  5. ↑ Национальный музей РМЭ им. Евсеева (руш.). Национальный музей РМЭ им. Евсеева. Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 15 вӱдшор 2021 ий.
  6. ↑ Национальный музей РМЭ им. Евсеева (руш.). Национальный музей РМЭ им. Евсеева. Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 15 вӱдшор 2021 ий.
  7. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 22 июня 2009 года № 697 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 24 идым 2019 ий.
  8. ↑ 1 2 3 4 5 6 Лаврентьев Зосим Фёдорович | Республиканский музей изобразительных искусств. www.rmii.ru. Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 15 вӱдшор 2021 ий.
  9. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 10 июня 1993 года № 874 «О присвоении почётного звания «Заслуженный художник Российской Федерации». Тергыме кече: 19 сорла 2025. Архивлыме 24 сорла 2022 ий.

Литератур

  • Лаврентьев Зосим Фёдорович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 207. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Лаврентьев Зосим Фёдорович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 476. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Прокушев Г. И. Лаврентьев Зосим Фёдорович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 246. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Лаврентьев,_Зосим_Фёдорович&oldid=1090794" гыч налме