Емельянов, Пётр Емельянович

Пётр Емельянович Емельянов
Пётр Емельянович Емельянов
Шочмо кече	1935 ий 23 шорыкйол
Шочмо вер	Калмаш ял, Калтаса район, Пошкырт АССР, РСФСР, СССР
Колымо кече	2019 ий 26 шыжа (84 ий)
Колымо вер	Оршанке, Марий Эл Республик, Россий;
Гражданлык	СССР → Россий
Паша сомыл	педагог

Пётр Емельянович Емельянов (1935 ий 23 январь, Пошкырт АССР, Калмаш ял — 2019 ий 26 октябрь, Марий Эл, Оршанке посёлко) — совет марий туныктышо. СССР-ын калык туныктышыжо (1980).

Илыш корныжо

1935 ий 23 январьыште Калтаса вел Калмаш ялысе (Пошкырт) марий ешеш шочын.

Ачаже ВКП(б) райкомын инструкторжо лийын, 1944 ийыште фронтышто колен, аваже колхозышто пашам ыштен.

1950 ийыште Киебаково шымияш школым тунем пытарен да Пошкырт АССР Николо-Берёзовка посёлкысо Краснокам педагогике училищыш тунемаш пурен. Училищым пытарыме деч вара Савакмарийысе шымияш школышто туныктышылан пашам ыштен.

1954—1957 ийлаште Совет Армийыште, Германийыште СССР Саргурал Вийын аҥысыремдыме контингентыштыже, служитлен.

Вара — Торасоласе тӱҥалтыш школын туныктышыжо, школ пеленысе интернатын воспитательже.

1958 ий гыч 1963 ий марте Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтын историй-филологий факультетыште тунемын.

Институтым пытарымеке, Марий АССР Параньга районын Кугу Пумарий кыдалаш школышто руш йылмым туныктен. 1963 ий ноябрь гыч 1993 ий марте — Оршанке педагогике училищын (кызыт — Оршанке педагогике колледж) марий йылмым да сылнымутым туныктышыжо.

Училищыште М. Шкетан лӱмеш усталык ушемым вуйлатен. Тудо педучилищылаште марий йылмым туныктымо методикын, марий йоча сылнымутын программыштым чумырен. Лач Пётр Емельянович педколледжыште школысо марий пӧлкам негызлышылан шотлалтеш^[1].

Тудын методике пашаже: тиде газет да журналлаште тӱжем утла статья, ты шотыштак «Начальная школа», «Ончыко», «Марий Эл учитель», «Пачемыш» журналлаште; марий йылме дене 17 тунемме программе. Тудо икмыняр учебникын да методике пособийын авторжо: «2-шо класслан марий йылме дене дидактический материал», «2-шо классыште марий йылме», «2-шо классыште лудмаш», «Тӱҥалтыш школышто шочмо йылме кружок», «1—4 класслан марий йылме дене программе» да шуко молат. Тудын учебникше-влак тошто стандарт деч кораҥаш тыршыме, урокым оҥайын чоҥымо, чон вошт колтымо дене ойыртемалтыт. Тудо — йочалан 15 книган авторжо. 2006 ийыште тудын «Марий йылме кружок» книгаже лектын, 2007 ийыште — «Фольклор кружок» да 3-шо класслан «Марий йылме» учебник (вес автор дене пырля)^[2].

СССР Калык депутат (1989—1991). Пашам ыштыме жапыштыже РФ калык образований да шанче пашаеҥ-влакын профессийысе ушемыштын йыжъеҥже лийын.

2019 ий 26 октябрьыште колен.

Суаптар да чап лӱм-влак

РСФСР школын сулло туныктышыжо (1972)
СССР-ын калык туныктышыжо (1980)
«Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль (1970)
«Паша ветеран» медаль (1983)
Н. К. Крупская лӱмеш медаль
«РСФСР калык просвещенийын отличникше» тамга
«9-ше вичияшын ударникше» тамга
«Самырык-влакын наставникше» тамга^[3]
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотыжо (1968, 1973, 1985)
РСФСР просвещений министерствын Чапкагазше
Марий АССР Просвещений министерствын Чапкагазше^[4]
Оршанке посёлкын Чап гражданинже^[5]

Палемдымаш

↑ Некролог Емельянова П.Е. (руш.) (29 шыжа 2019). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020. Архивлыме 20 идым 2020 ий.
↑ Емельянов Петр Емельянович (руш.). Orshanka.ru (30 сӱрем 2013). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020. Архивлыме 20 вӱдшор 2020 ий.
↑ Емельянов Петр Емельянович (руш.). Марийская история в лицах (13 вӱдшор 2012). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020.
↑ Петр Емельянович Емельянов – народный учитель СССР (руш.). Открытый класс (18 вӱдшор 2013). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020.
↑ Поистине народный учитель: к 85-летию со дня рождения Петра Емельяновича Емельянова (1935-2019 гг.) (руш.). НБ им. С. Г. Чавайна (22 шорыкйол 2020). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020. Архивлыме 30 вӱдшор 2020 ий.

Литератур

Муравьёв А. В. Учителями жива Россия: Учителя Республики Марий Эл — заслуженные учителя Российской Федерации. — Йошкар-Ола, 2004. — С. 35—36.
Емельянов Пётр Емельянович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 354. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Конакова Н. Н., Мочаев В. А., Виногоров Н. И. Емельянов Пётр Емельянович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 139. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

[1] Некролог Емельянова П.Е. (руш.) (29 шыжа 2019). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020. Архивлыме 20 идым 2020 ий.

[2] Емельянов Петр Емельянович (руш.). Orshanka.ru (30 сӱрем 2013). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020. Архивлыме 20 вӱдшор 2020 ий.

[3] Емельянов Петр Емельянович (руш.). Марийская история в лицах (13 вӱдшор 2012). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020.

[4] Петр Емельянович Емельянов – народный учитель СССР (руш.). Открытый класс (18 вӱдшор 2013). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020.

[5] Поистине народный учитель: к 85-летию со дня рождения Петра Емельяновича Емельянова (1935-2019 гг.) (руш.). НБ им. С. Г. Чавайна (22 шорыкйол 2020). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2020. Архивлыме 30 вӱдшор 2020 ий.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]