Белков, Юрий Сергеевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Белков.
Юрий Сергеевич Белков
Белков Ю.С.jpg
Шочмо кече 1924 ий 1 сӱрем(1924-07-01)
Шочмо вер Желобново, Кириллов район, Вологда область, РСФСР, СССР
Колымо кече 2014 ий 22 шыжа(2014-10-22) (90 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Марий Эл, Россий
Гражданстве  СССР →  Россий
Жанр портрет, пейзаж, натюрморт, марина
Тунеммаш Ивановысо художественный училище
Награде Орден Отечественной войны II степени  — 1985
Чаплӱм Россий Федерацийын сулло сӱретчыже — 2005
Премий Олык Ипай лӱмеш Марий комсомолын премийже (1978)

Юрий Сергеевич Белков (1924 ий 1 июль, Желобново, Кириллов вел, Вологда кундем, РСФСР, СССР — 2014 ий 22 октябрь, Йошкар-Ола, Марий Эл, Россий) — совет да россий сӱретче, 1961 ий гыч СССР сӱретче-влак ушемын йыжъеҥже. Россий Федерацийын сулло сӱретчыже (2005). Кугу Ачамланде сарын участникше.

Илыш корныжо

1924 ий 1 июльышто Вологда кундемын Кириллов район Желобново ялыште шуко икшыван кресаньык ешеш шочын[1][2].

1940 ийыште, школым тунем пытарымек, Ивановысо художественный училищыш тунемаш пурен[1][2][3].

1942 ий августышто Йошкар Армийын радамыш каен. Кугу Ачамланде сарын салтакше: Йӱдвел флотышто кугурак матрос-катерниклан служиен, 1944 ий май гыч — Шем теҥыз флотышто СК-440 катерыште радист лийын. Флотышто службым 1950 ий июньышто мучашлен[4].

1953 ийыште Ивановысо художественный училищым тунем пытарен. Марий АССР Йошкар-Олашке усталык паша дене илаш куснен, 1961 ийыште СССР сӱретче-влак ушемын Марий пӧлкажым почшо-влак кокла гыч иктыже[1][2].

2014 ий 22 октябрьыште Йошкар-Олаште колен[1][2].

Усталык пашаже

1961 ий гыч СССР сӱретче-влак ушемын йыжъеҥже[3].

Марий сымыктыш тӱняш пӱртӱс сӱретым да портретым мастарын сӱретлыше семын пурен. Пашаштыже тӱҥ темылан ялысе сӱретым налын, пашаште, пӱртӱс моторлыкышто айдеме илышын верже нерген ӱшандарен ончыктен. Тыгай пӱртӱс сӱретше-влак кумдан палыме улыт: «Юнармеец-влакын парадышт» (1967), «Шошо деке» (1969), «Москва» (1970-ше ийла), «Пызле» (1978), «Гурзуфысо урем» (1986), «Крымыште шошо» (1988), «Кӱ курык сер», «Икымше пеледыш» да т. м. Портрет пашаже-влак: «Торпедный катерысе матрос-влак» (1955), «Юл ӱмбалне» (1956), «Куэр йымалан» (1959), «Курыкмарий ӱдырын портретше» (1968), «Фая Сенюшкинан портретше» (1976), «Витамин заводын ончыл пашаеҥже Л. Шахтаринан портретше» (1983), «Йолташ ӱдыр-влак» (2001), «Роҥгысо кова» (2001), «Артистке А. Александрован портретше», «Искусствовед Г. И. Прокушевын портретше» (2007), теҥызысе сӱрет-влак «Приморье. Тора рубежлаште» (1955), «Новороссийскысе портышто» (1975), «Тӱтан деч вара» (1983), «Тайфун лишемеш» (1984), «Теҥызыште кас» (1984), «Туапсен теҥыз портшо» (1986), «Чыла деч канде тӱнямбалне Шем теҥызем…» (1988), «Альбатрос» (1988), «Крым сер воктене толкын» (1988) да т. м.[3][5][6][7]

Марий Элыште да шке шочмо Вологдо мландыштыже реалист сымыктышын йӱлажым вияҥдаш полшен, Вологдылан 170 сӱрет радынам пӧлеклен, нуно Вологда кундемысе Кириллов вел Талицкий ял сӱрет галерейын экспозиций негызышкыже пуреныт[8].

Марий Элыште икмыняр посна ончерын авторжо, пӱтынь россий да кундем кокласе ончер-влакын сӱретчыже[3][5][9].

Марий сӱретче-влакын усталыкышт нерген икмыняр очеркын да «Эртыше ийласе парус йымалан» шарнымаш книган авторжо (2008)[10][11].

Ю. С. Белковын пашаже-влак Российын, Марий Эл Республикын тоштерлаштыже да посна коллекцийлаште, йот эллаште — США, Франций, Индий да Финляндийыште аралалтыт[12].

Чаплӱм да суаптар-влак

  • II степенян Ачамланде сар орден (06.04.1985)[13]
  • Россий Федерацийын сулло сӱретчыже (2005)[1][2]
  • Марий АССР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1977)[1][2]
  • Олык Ипай лӱмеш Марий комсомолын премийже (1978)[1][2]
  • Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотыжо (1982, 1984)[1][2]

Шарнымаш

  • Ю. С. Белковын пашаже-влак Марий Эл Республикын тоштер-влакын фондлаштыже аралалтыт, ончерлаште ончыкталтыт — Т. Евсеев лӱмеш калыкле тоштерыште, Республикысе сӱрет сымыктыш тоштерыште да Чыкмасе тоштер комплексыште[3][3].
  • Тудын пашаже-влак Вологдо кундем Кириллов вел Талицкий ял сӱрет галерейыште улыт[6][8].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Мочаев, 2017, с. 50.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 243.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Белков Юрий Сергеевич. rusmuseumvrm.ru. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  4. ↑ Белков Юрий Сергеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  5. ↑ 1 2 Белков Ю.С. www.kmkmuzey.ru. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  6. ↑ 1 2 «По страницам судьбы» Ю.С.Белков - наш земляк - презентация онлайн. ppt-online.org. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  7. ↑ Белков юрий сергеевич художник картины - 89 фото. triptonkosti.ru. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  8. ↑ 1 2 Повесть о том, откуда в Талицах художник-маринист (руш.). Редакция газеты «Новая жизнь». Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  9. ↑ Виртуальная выставка работ заслуженного художника РФ Юрия Сергеевича Белкова 2022, Йошкар-Ола — дата и место проведения, программа мероприятия. (руш.). Культура.РФ. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  10. ↑ Художник Белков Юрий Сергеевич - Картины. Купить работы автора. egorovs.art. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  11. ↑ Новые книги по краеведению | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл. nbmariel.ru. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  12. ↑ Художник Белков Юрий Сергеевич. Галерея Артпанорама. Белков Ю. С. www.artpanorama.su. Тергыме кече: 11 кылме 2023.
  13. ↑ Белков Юрий Сергеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 11 кылме 2023.

Литератур

  • Прокушев Г. И. Белков Юрий Сергеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 45. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Белков Юрий Сергеевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 243. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Прокушев Г. И. Очерки о художниках Марий Эл // сост., отв. ред. Чеботкин В. А. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2016. — 336 с.: ил.
  • Прокушев Г. И. Белков Юрий Сергеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 50. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Белков,_Юрий_Сергеевич&oldid=1197314" гыч налме