Балтий флотын кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Балтий флотын кечыже
Балтий флотын эмблемыже
Балтий флотын эмблемыже
Тӱрлылык Профессионал пайрем
Ышталтын 1995 ий
Палемдат ий еда
Кече 18 ага
Пайремлымаш Россий Федерацийыште
Кылдалтын Россий флотын икымше сеҥымашыже, тудо Йӱдвел сар годым лийын — Нева эҥер аҥыште Пётр I-ын флотилийже кок швед судным руалтымыж дене

Балтий флотын кечыже (але Российысе ВМФ Балтий флотын кечыже, Российысе ВМФ Балтий флотын шочмо кечыже) — элыште ик эн тошто сарзе флот лӱмеш ий еда 18 майыште палемдалтше российысе пайрем[1].

Россий ВМФ-ын Тӱҥ командиржын кӱштыкшӧ почеш 1995 ийыште увертарыме[2].

2023 ий 18 майыште Балтий флотын лӱмгечыже лийын — 320 ий темын[1].

Историй

Балтий флотым ыштымаш

Балтий флот — Российыште ик эн тошто. Тудын историйже 1701 ий 2 февраль гыч тӱҥалеш, тунам Петр I шке кӱштыкшӧ почеш Кронштадтыште пушкан 18 корабльым чоҥен, нуно элын йӱдвел-касвел чекшым да Балтикысе вӱд кумдыкым аралаш ышталтыныт[1].

Туге гынат Балтий флотын официал шочмо кечыжлан икымше гана теҥызысе кучедалмаште сеҥыме кече шотлалтеш, ты вашшогымаште флотын корабльже-влакат лийыныт, тидыже кок ий гына лийын. Тиде кредалмаште лийше самырык Балтий флотын морякше-влакым Пӧтыр I кӱштымыж почеш лӱмын ыштыме «Лийдымаш лиеш» манын серыме медаль дене суапландареныт.

Российын йӱдвел-касвел рмогырлаштыже эреак стратегий чекым аралыше Балтий флот кок гана Йошкар Тисте орден дене (1928 ден 1965) суапландаралтын[3].

«Штандарт» фрегат

«Штандарт» фрегат (кызытсе копий)

Балтий флотын эн чапланыше да лӱмлӧ корабльже «Штандарт» фрегат лийын, тудым вӱдыш 1703 ий 22 августышто волтымо. Тудак Балтфлотын икымше корабльжылан шотлалтеш[1].

Фрегатыште 28 пушкым вераҥдыме, Йӱдвел (Северный) сарыште кредалын, 1705—1709 ийлаште шукерте гына огыл негызым пыштыме Петербург олам аралаш, Кронштадт деке тӱҥ эскадре дене пырля лектын[1].

1725 ийыште легендысе фрегатым Кронверк гаваньыш колтеныт, тушто тудым мланде ӱмбалан шогалтеныт[1], но арален кодаш йӧн лийын огыл, вӱдыжгӧ климатлан кӧра, оҥа шӱйын[4].

Таче историйым йӧратыше энтузиаст ден мореход-влак тошто чертёж почеш[5] петровский флагманын чын копийжым ыштеныт. 1999 ийыште чоҥымо корабль пашам ышта, тунемме парусниклан шотлалтеш, тыгак тудын дене южгунам теҥызыш лекташ лиеш. Корабль тӱнясе тӱрлӧ элын пайрем да пайремле мероприятийлаштыже лиеда[6].

Лачак «Штандарт» фрегат кум гана школым тунем лекше-влакын «Ал парус» пайремыштышт официал тамгашт (символ) семын лийын. Ал парусан Штандартым кум ий почела ужаш лийын — 2005 гыч 2007 ий марте[7].

Пайремын шочмыжо

Тыгак ончо: Нева аҥыште кредалмаш

Пайрем кече 1703 ий 7 (18) майыште Йӱдвел сарыште лийше, Петр I ыштыме, руш флотын икымше сеҥымашыже лӱмеш увертаралтын. Тиде кечын Пётр I-ын вуйлатыме Семёнов ден Преображен полкын салтакше-влак флотилийын тыглай пушеш шинчын, Нева аҥыште швед сарзе-влак ӱмбаке керылтыныт да кок пушым — «Гедан» да «Астрильдым — поген налыныт[1].

Тӱҥалтыште Балтий флотын кечыже Россий ВМФ Тӱҥ командиржын 1995 ий 19 декабрьысе кӱштыкшӧ дене увертаралтын[8], варарак флот адмирал Ф. Н. Громовын 1996 ий 15 июльысо 253-шо №-ан «Идалык мучко пайремым да паша дене кылдалтше профессий кечым палемдыме нерген» кӱштыкеш кидпалым пыштымыж дене ий еда эртаралтше флотысо пайрем-влак радамыш пуртымо. Ий еда 18 майыште пайремалтеш[9].

Пайремлыме йӱла да эртарыме паша радам

Нева ӱмбалсе пайрем радамыште Балтий флотын корабльже-влак
Балтий флотын парадше

Тӱҥ пайрем мероприятий-влак Балтий флотын кугурак базылаштыже — Балтийскыште да Кронштадыште — эртат[10]. Кронштадтыште, тудын официалдыме лӱмжӧ «теҥыз войскан рӱдолаже», пайрем олан кечынже толеш. Тыгак пайрем Санкт-Петербургышто чолган палемдалтеш[11].

Кронштадтыште Балтий флот кечым пайремлыме йӱла радам[11]:

  • моряк-влакын пайремлын радамлалтмаш,
  • йӱла почеш Финн залив кумдыкыш шарнымаш шӱдышым колтымаш
  • Кронштадтлан да флотлан негызым пыштыше Пётр I-ын чапкӱж деке пеледышым пыштымаш

Балтийскыште Балтфлот кечылан кугу сарзе-теҥыз парад эртаралтеш, парад радамыште тӱжем утла моряк ошкыл эрта. Причал воктен сарзе корабль-влак чарналтат, тушко пайрем уна-влак пурен, ончен коштын кертыт[12].

Пайрем кышкарыште тӱвыра вашлиймаш-влак эртат — ончер, концерт-влак, ты шотыштак оласе почылтшо кумдыкышто калык чумырга[13].

2023 ийыште Балтий флотын 320 ий темме лӱмеш Санкт-Петербургышто шанче-практике конференций эртен, туштыжо РФ Сарзе-теҥыз флотын Тӱҥ командирже адмирал Николай Евменов лийын[1].

Сарзе-теҥыз тоштер-влак пайремлан лӱмын ончерым ямдылат, пайрем вашеш ямдылыме материалым СМИ-шке луктыт. Тоштер-влак нине савыктышлашке чӱчкыдынак архив фотографий ден документ-влакым вераҥдат[14].

Сарзе вуйлатыше-влак йӱла почеш ойыртемалтше моряк-влакым пайремле полатлаште суапландарат[14].

Пайрем кумалтыш-влак эртаралтыт[15], нунын кокла гыч тӱҥжӧ Кронштадтысе Теҥыз Соборышто эрта[16].

Уна-влак тиде кечын Балтийскысе Пиллау отро кумдыкышто верланыше[17] Балтий флотын «Балтий ор» тоштер комплексыш[18] яра миен кертыт.

Тыгак Российын моло кундемыштыже Балтий флот кечылан пӧлеклыме мероприятий-влак эртат — нуным тӱвыра рӱдер ден книгагудо-влак эртарат[19].

Тӱвыраште

Пайрем вашлиймашлаште Балтай флотлан пӧлеклыме «Шочмо Балтий флот» муро йоҥга[20]. Тӱҥ мурышылан Балтий флотын мурышо да куштышо ансамбльже шотлалтеш, нуно тыгак пайрем мероприятийлаште мурен-куштат[18][15].

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 320 лет на страже Балтики. К юбилею старейшего флота России. ТАСС (18 ага 2023). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  2. ↑ 18 мая - День Балтийского флота. Санкт-Петербургское Морское собрание. Тергыме кече: 16 ага 0204.
  3. ↑ Министерство обороны Российской Федерации : Подробнее 18 мая — День Балтийского флота. Министерство обороны Российской Федерации. Тергыме кече: 16 ага 2024.
  4. ↑ Заложен первый парусный фрегат Балтийского флота - «Штандарт». Президентская библиотека имени Б. Н. Ельцина. Тергыме кече: 16 ага 2024.
  5. ↑ Сергей Юферев. День Балтийского флота ВМФ России. Военное обозрение (18 ага 2019). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  6. ↑ Фрегат «Штандарт». Штандарт (официальный сайт). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  7. ↑ Уникальное шоу шаг за шагом: история кораблей праздника "Алые паруса". REN TV (25 июня 2020). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  8. ↑ День Балтийского флота ВМФ России. Центральный военно-морской музей имени императора Петра Великого. Тергыме кече: 16 ага 2024.
  9. ↑ Выписка из приказа Главнокомандующего ВМФ Российской Федерации № 253 от 15 июля 1996 года «О введении годовых праздников и профессиональных дней по специальности». Региональная общественная организация «Санкт-Петербургский клуб моряков-подводников и ветеранов ВМФ». Тергыме кече: 12 сӱрем 2020. Архивлыме 15 шыжа 2019 ий.
  10. ↑ День Балтийского флота ВМФ России. РИА Новости (18 ага 2023). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  11. ↑ 1 2 В Петербурге празднуют День Балтийского флота — видео. 78.ru (18 ага 2023). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  12. ↑ В Калининградской области проходят торжества в честь 320-летия Балтийского флота. 1 канал (18 ага 2023). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  13. ↑ В Балтийском пройдет праздник в честь Дня Балтийского флота. Московский Комсомолец (17 ага 2023). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  14. ↑ 1 2 18 мая — День Балтийского флота ВМФ России: история и традиции праздника. Известия (17 ага 2023). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  15. ↑ 1 2 Торжественно отметили День Балтийского флота! Вконтакте (официальная группа Балтийского городского округа). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  16. ↑ Торжества в честь 315-й годовщины основания города-крепости Кронштадта и 316-летия Балтийского флота начались с молебна в Главном Морском соборе России. Отдел по взаимодействию с вооружёнными силами и правоохранительными учреждениями РПЦ (22 ага 2019). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  17. ↑ История. Балтийская крепость. Тергыме кече: 16 ага 2024.
  18. ↑ 1 2 На Балтийском флоте проходят мероприятия, посвященные 320-й годовщине со дня его основания. Seldon News (18 ага 2023). Тергыме кече: 16 ага 2024.
  19. ↑ День Балтийского флота ВМФ России. Культура.РФ. Тергыме кече: 16 ага 2024.
  20. ↑ Родной Балтийский флот. RuTube. Тергыме кече: 16 ага 2024.

Литератур

  • Васильев А. М. Рождение регулярного Балтийского флота. — СПб.: История Отечественного судостроения, 1994. — Т. 1.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Балтий_флотын_кечыже&oldid=1218974" гыч налме