Шем Теҥыз флотын кечыже
| Шем Теҥыз флотын кечыже | |
|---|---|
 РФ ВМФ Шем теҥыз флотын эмблемыже | |
| Тӱрлылык | Профессионал пайрем |
| Ышталтын | 1996 ий 15 сӱрем |
| Палемдат | ий еда |
| Кече | 13 ага |
| Пайремлымаш | Россий Федерацийыште |
| Кылдалтын |
2 (13) май 1783 ийыште вице-адмирал Ф. А. Клокачёвын вуйлатыме Азов флотилийын 11 судножын Ахтиар акваторийыш пурымыж дене |
Шем Теҥыз флотын кечыже (але Россий ВМФ Шем теҥыз флотын шочмо кечыже) — российысе пайрем, Россий ВМФ-н Шем теҥыз флотшым ыштыме лӱмеш[1] ий еда 13 майыште[2] палемдалтеш. РФ ВМФ Тӱҥ Командующийже, флот адмирал Ф. Н. Громовын 1996 ий 15 июльысо 253-шо №-ан «Специальность дене талукаш пайремым да профессионал кечым пуртымо нерген» кӱштыкшӧ дене пеҥгыдемдыме[3][4].
Историй
Шем Теҥыз флотым ыштымаш да вияҥдымаш Севастопольын историйже дене чак кылдалт шога, флотын шочмыжо XVIII курымышто шке тӱҥалтышыжым тыште налеш[2].
Ончыкылык Шем теҥыз флот тӱҥалтышым 1773 ийыште Азийысе флотилий негызеш Шем теҥыз эскадрын шочмыж годым налын. Флотын верланыме икымше кумдыкшо Керчь лийын, эскерыме акваторий кумдыкшо Балаклава, Феодосий да Новоросийскыште лийын[2].
1775–1778 ийлаште Шем Теҥыз флотлан келгын шинчыше судно-влакым чоҥаш тӱҥалыныт, тидлан у порт ден Херсон олалан негызым пыштеныт. Шем Теҥыз эскадрын корабльже-влак Крым пелеотро ден Таманьым Россий империй дек ушымаште кугу надырым пыштеныт[2].
Палыме флотоводец-влак, кӧн карьер ден службыжо Шем Теҥыз флот дене чак кылдалтын — Фёдор Ушаков, Дмитрий Сенявин, Михаил Лазарев, Владимир Корнилов, Григорий Бутаков, Сергей Горшков.
Шем теҥыз флот тачат Севастопольын илышыштыже кумда верым налын шога, тушто изи огыл пашам шукта[5].
Шем Теҥыз флот кечым пайремлыме нерген1996 ийыште увертарыме, 1783 ий 2 (13) майыште вице-адмирал Ф. А. Клокачёвын вуйлатыме корабль-влакын Ахтиар бухтыш пурымо кече лӱмеш[2].
2024 ийыште Шем Теҥыз флотым ыштымылан 241 ий теммым палемденыт.
Сӱретлымаш
Шем Теҥыз флот кечын пайремле мероприятий-влак, теҥыз парад эртаралтыт. Тыгак ты пайремым юж парад сылнештарен кертеш. Моряк-влаклан саламлымашым Российын сарзе-теҥыз флотын Тӱҥ командоватлышыже шкеак колта. 2024 ийыште адмирал Александр Моисеев Шем теҥызысе моряк-влаклан саламлымашым колтен[6].
Тӱҥ пайрем-влак Шем Теҥыз флотын верланыме тӱҥ олалаште, Севастополь да Новороссийскыште, эртат[5].
2024 ийыште Шем теҥыз флотын кечыжлан пӧлеклалтше мероприятий-влак Российын тӱрлӧ кундемыштыже эртаралтыныт[7]. Тыге, «Россий» ончер-форум кышкарыште тиде пайремлан пӧлеклалтше «Яблочко» флешмоб эрта[8]. Москосо Сеҥымаш тоштерыште Шем Теҥыз флот лӱмеш пайремле вашлиймаш-влак эртат[9].
Пайрем йӱла
Пайрем жапыште тыгай мероприятий-влак эртаралтыт[5]:
- личный составым пайремлын чумырымаш да корабльыште тистым нӧлтымаш;
- Екатерина II, флотоводец да шемтеҥызысе моряк-влак, колышо корабль-влак чапкӱ деке пеледыш ден венокым пыштымаш;
- флот ветеран-влакым чеслымаш;
- пайрем митинг;
- пайрем концерт;
- черке ден соборлаште пайремле службо эрта. Тӱҥ кумалтыш Севастопольын Владимир соборыштыжо эрта, тушто икмыняр адмирал-влакын шӱгарышт аралалтеш[7].
Севастополь деч посна концерт ден патырлык мероприятий-влак, корабль-влакын чумыргымышт Крымын моло олаштыжат эртат[5].
Тыгак Шем теҥыз флотын кечыж вашеш моряк-влакын тунеммашышт эрта[5].
Тӱвыраште
Шем Теҥыз флотын Борис Лавренев лӱмеш шке драме театрже, Мурышо да куштышо ансамбльже, тыгак сарзе-историй тоштерже уло. Чыла нине тӱвыра площадке Шем Теҥыз флот кече лӱмеш тематике мероприятийлам эртарат[7].
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ День Черноморского флота Архивысе копий 15 шыжа 2019 гыч // Севастопольская правда, 20.05.2014
- ↑ 1 2 3 4 5 День Черноморского флота России: история и современность. РИА Новости (13 ага 2024). Тергыме кече: 13 ага 2024.
- ↑ Павлишак Алексей. День Черноморского флота. Досье Архивысе копий 15 шыжа 2019 гыч // ТАСС], 13.05.2017
- ↑ День Черноморского флота Архивысе копий 15 шыжа 2019 гыч // [РИА Новости, 13.05.2019
- ↑ 1 2 3 4 5 День Черноморского флота: история и традиции. REN.TV (10 ага 2023). Тергыме кече: 13 ага 2024.
- ↑ Главком ВМФ поздравил моряков с 241-й годовщиной со дня основания Черноморского флота. ТАСС (13 ага 2024). Тергыме кече: 13 ага 2024.
- ↑ 1 2 3 День Черноморского флота 2024: история и традиции праздника. Комсомольская правда (2024). Тергыме кече: 13 ага 2024.
- ↑ Флешмоб Яблочко. Международная выставка-форум Россия. Тергыме кече: 13 ага 2024.
- ↑ Годовщину создания Черноморского флота отметят в музее Победы. Информационный Центр Правительства Москвы (12 ага 2024). Тергыме кече: 13 ага 2024.
Кылвер-влак
- Выписка из приказа Главнокомандующего ВМФ Российской Федерации № 253 от 15 июля 1996 года «О введении годовых праздников и профессиональных дней по специальности». Региональная общественная организация «Санкт-Петербургский клуб моряков-подводников и ветеранов ВМФ». Тергыме кече: 12 сӱрем 2020.
- Гимн Черноморского флота
| Россий ВМФ-ын пайремже-влак | ||
|---|---|---|
| Тӱҥ | Сарзе-Теҥыз флотын кечыже |  |
| Флот ден флотилийын кечышт |
| |
| Профессионал пайрем-влак |
| |
| Подразделений-влакын пайремышт |
| |
| Ик гана эртарыме юбилей |
| |
