Яналов, Андрей Михайлович

Андрей Михайлович Яналов
Андрей Михайлович Яналов
Шочмо кече	1920 ий 6 сорла
Шочмо вер	Лапка-Памаш ял, Озаҥ губерний, Совет Россий
Колымо кече	1945 ий 6 вӱдшор (24 ий)
Колымо вер	Кёнигсберг ола воктене, Германий
Пурымаш	СССР
Войскан родшо	пехото
Службо жап	1940—1945
Званий	изирак лейтенант
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар

Андрей Михайлович Яналов (1920 ий 6 август — 1945 ий 6 апрель) — Кугу Ачамланде сарын салтакше, 3-шо Белорус фронтысо 43 армийын 263-шо стрелок дивизийын 997 стрелок полкын батальонысо комсоргшо, изирак лейтенант. Совет Ушемын Талешкыже.

Илыш корныжо

1920 ий 6 августышто Марий Эл Республикысе Шернур вел Чендемерово илем Лапка Памаш ялысе улан кресаньык ешеш шочын. Марий. 9 ияш тулыкеш кодын: ачаже репрессийыш логалын, аваже колен. 6 классым, тракторист-влакым ямдылыше курсым тунем лектын. 1935 ий гыч колхоз пашаште плуг-прицеп шотышто мутым кучен, вара трактористлан пашам ыштен.

1940 ийыште Йошкар армийыш налыныт. Винница олаште артиллерий полкышто служитлен, полковой школым тунем лектын. Сержант Яналов орудийын наводчикше лийын, лӱйкалыме взводын командирже.

Кугу Ачамланде сарын фронтлаштыже 1941 ий октябрь гыч. Касвел, 1-ше Прибалтикысе да 3-шо Белорус фронтлаште кредалын. Икымше вашпижмаштак сусырген. Фронтыш артиллерий полкын составыштыже пӧртылмекыже, Моском арален, Смоленскым да Псков кундемым утарен. Дивизионын агитаторжо лийын, 1943 ийыште ВКП(б) пурен. 1944 ий тӱҥалтыште дивизионысо комсоргын алмаштышыже сержант Яналовым политпашаеҥ-влакым ямдылыме курсыш колтеныт.

Курсым тунем лекмеке, артиллерий дене чеверласаш пернен. Изирак лейтенант Яналовым 997-ше стрелок полкын батальонысо комсомол вуйлатышылан шогалтыме, тудо Эрвел Пруссийыште 43-шо армий кышкарыште кредалын. Самырык офицер эреак ончыко кайыше подразделенийлаште лийын. Ик гана веле огыл салтак-влак пырля дене атакыш коштын, нуным шке патыр вийже, лӱддымылыкшӧ дене утыр тале лияш таратен шоген. Кёнигсберг олам (тений — Калининград) штурм дене налме годым ойыртемалтын.

1945 ий 6 апрельыште Кёнигсберг ола верч кредалмаште изирак лейтенант Яналов эн ончыч атакыш кынелын да шке почешыже батальонысо салтак-влакым вӱден, тушман траншейыш керылтын. Тушманын опорный пунктшым гранате дене пудештарен, тушманын 2 пулемёт расчётшым автомат дене лӱйкален, 30 наре салтакшым пытарен, кудытшым вашпижмаште (рукопашный) пытарен. Тиде шинчаваш вашпижмаште колен.

СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1945 ий 19 апрельысе кӱштыкше почеш руалткалыше немыч -фашист-влак дене кучедалмаште командованийын кӱштыкшым пеш сайын шуктымыжлан да тидын годым патырлык ден лӱддымылыкым ончыктымылан, колымекыже, Совет Ушемын Талешкыже чаплӱмым пуымо.

Суаптарже

Ленин орден дене суапландаралтын.

Шарныктыш

Калининград горисполкомын 1965 ий 16 июньысо пунчалже дене Калининград олан Рӱдыверысе ик уремлан Яналовын лӱмжым пуымо.
Тудын лӱмжым тыгак Марий Элыште — Шернур посёлкысо да Йошкар-Оласе уремлан пуымо.
Шернур посёлкышто Талешкылан бюстым (1970) шогалтыме да мемориал оҥам вераҥдыме.
1965 ийыште Геройын лӱмжым Шернур кыдалаш производство пашалан туныктышо политехник школлан^[3] (кызыт — МОУ «А. М. Яналов лӱмеш Шернурысо 1-ше номеран СОШ»^[4]) пуымо.
2016 ийыште шочмо Лапка Памаш ялыштыже шарныктыше кӱм пыштыме.
Йошкар-Олаште талешке А. Яналов лӱмеш классике кучедалмаш дене таҥасымаш эртаралтеш.
2020 ий 29 майыште Марий Эл Республикысе Шернур кундемыште шочын-кушшо Совет Ушемын Талешкыже А. М. Яналовым шарныме лӱмеш мемориал оҥам почыныт^[5].

Палемдымаш

↑ Кызыт Шернур район, Марий Эл, Россий.
↑ Кызыт Калининград ола, Калининград область, Россий.
↑ Постановление Совмина РСФСР от 24.05.1965 № 662 «О присвоении имён Героев Советского Союза учреждениям народного образования» (руш.). Правовая Россия (24 ага 1967). Тергыме кече: 18 вӱдшор 2019. Архивировано из оригинала 17 вӱдшор 2019 ий.
↑ Муниципальное общеобразовательное учреждение "Сернурская средняя общеобразовательная школа № 1 имени Героя Советского Союза А.М. Яналова" (руш.). Официальный сайт МОУ "Сернурская СОШ № 1 имени Героя Советского Союза А.М. Яналова". Тергыме кече: 31 ага 2020. Архивлыме 31 шорыкйол 2020 ий.
↑ Дьякова Е. В Сернурском районе Марий Эл появилась мемориальная доска Герою Советского Союза Андрею Яналову (руш.). Официальный сайт газеты "Марийская правда" (29 ага 2020). Тергыме кече: 30 ага 2020. Архивлыме 13 пеледыш 2020 ий.

Кылвер-влак

Андрей Михайлович Яналов (руш.). Сайт «Герои страны». (Ончымо кече: 14 сорла 2011)

[1] Кызыт Шернур район, Марий Эл, Россий.

[2] Кызыт Калининград ола, Калининград область, Россий.

[3] Постановление Совмина РСФСР от 24.05.1965 № 662 «О присвоении имён Героев Советского Союза учреждениям народного образования» (руш.). Правовая Россия (24 ага 1967). Тергыме кече: 18 вӱдшор 2019. Архивировано из оригинала 17 вӱдшор 2019 ий.

[4] Муниципальное общеобразовательное учреждение "Сернурская средняя общеобразовательная школа № 1 имени Героя Советского Союза А.М. Яналова" (руш.). Официальный сайт МОУ "Сернурская СОШ № 1 имени Героя Советского Союза А.М. Яналова". Тергыме кече: 31 ага 2020. Архивлыме 31 шорыкйол 2020 ий.

[5] Дьякова Е. В Сернурском районе Марий Эл появилась мемориальная доска Герою Советского Союза Андрею Яналову (руш.). Официальный сайт газеты "Марийская правда" (29 ага 2020). Тергыме кече: 30 ага 2020. Архивлыме 13 пеледыш 2020 ий.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]