Якимова, Эмма Семёновна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Эмма Семёновна Якимова
Эмма Якимова
Якимова, Эмма Семёновна.jpg
Шочмо кече 1938 ий 16 вӱдшор(1938-04-16)
Шочмо вер РСФСР, Марий АССР, Провой кундем, Марий Отар ял
Колымо кече 2023 ий 30 кылме(2023-11-30) (85 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола
Эл  СССР
 Россий
Шанче алан йылмызе
Паша вер
Образований Марий кугыжаныш университет
Шанче степень филологий шанче кандидат
Шанче званий доцент
Награде ден премий-влак

Эмма Семёновна Якимова (16 вӱдшор 1938, Марий Отар, Марий Автоном Совет Социализм Республик30 кылме 2023, Йошкар-Ола) совет да российысе туныктыш да шанче пашаеҥ. Филологий шанче кандидат (1975), доцент (1986). Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтын йот йылме-влак кафедрын (1977—1983) да немыч йылме кафедрын (1993—1996) вуйлатышыже. РСФСР-ын калык просвещенийын отличникше (1991). Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже (2001).[1].

Илыш корныжо

Эмма Семёновна 1938 ийын вӱдшор тылзын 16-шо кечынже Марий АССР Провой кундем Марий Отар ялеш шочын. Йоча жапше Кужмарийыште эртен. Ачаже школышто пашам ыштен, аваже туныктышо лийын. Ешыште ныл йоча лийыныт: кум ӱдыр (чыланат ава-ача семын туныктышылан тунем лектыныт) да ик рвезе. Эмма Семёновна шинчымашым Кужмарий школышто, варарак Тошнурышто поген. Тушто шымше классым тунем пытарымеке, Красногорскышко куснен. Тудо луымшо классыште тунеммыж годымак йот йылмым але химийым келгын тунемаш шонен. Тунам кокытеланымаш ыле. Вара, чыла могырым радамлен лекмеке, йылмым ойырен[2].

1995—1960 ийлаште Н. К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын йот йылме факультетыштыже шинчымашым поген. Институтым тунем пытарымекыже, кум ий Волжский районысо Шарача школышто немыч йылмым туныктен[2].

Варажым Марий пединститутышто немыч йылме кафедрыште пашам ыштен. Тиде жапыште науко дек утларак шӱмаҥын. 1972—1975 ийлаште Эстонийысе Тарту университетыште аспирантурышто тунемын. Тушто финно-угроведенийыште кумдан палыме эстон йылмызе Пауль Аристэ дене палыме лиеш. Тудо шанче вуйлатышыже лияш келша. Диссертацийым 1975 ийыште «Марий йылмыште соматический фразеологизм-влак» теме дене Тартушто арален. Тыште айдемын кап-кылже дене кылдалтше кӱэмалтше ой-влакым шымлен. Официал оппонент-влак филологий науко доктор, профессор И. С. Галкин ден филологий науко кандидат Пауль Кокла диссертацийым кӱкшын акленыт. Самырык ученый йылме погым кумдан да келгын лончылен, шымлыме тӱрлӧ йӧным кучылтын, йылмын поянлыкшым таҥастарен да иктешлен. Пале: кӱэмалтше ой-влак тӱрлӧ йылмыште икгайракак улыт. Тидым шымлымек, Э. С. Якимова оҥай шонымашыш толын: марий йылмыште финно-угор кугезе йылме гыч аралалт кодшо ятыр мут кучылталтеш. Мутлан, вуйыш пышташ, вуеш шуаш, вуеш налаш, вуйым шияш, вуйын шогаш да тулеч молат. Вуй мут дене кылдалт кӱэмалтше ойым пӱтынек ончен лекшыла, диссертант нуным 13 тӱшкалан шелын. Аспитантурым тунем пытарымеке, 1975 ий гыч Н. К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын немыч йылме кафедрыштыже пашам ыштен[2].

Марий да немыч фразеологийым шымлен, тӱрлӧ вере пашажым савыктен. Тыгак руш-влаклан возымо марий йылме дене тунемме книган ик авторжо улеш[2].

Сулен налме каныш деч ончыч Н. К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын немыч йылме кафедрыште да тыгак Марий кугыжаныш университетын немыч йылме кафедрыште доцентлан пашам ыштен[2].

2023 ий 30 ноябрьыште Йошкар-Олаште колен[3].

Суаптар

  • РСФСР калык просвещенийын отличникше (1991)[1];
  • Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже[ (2001)[1].

Библиография

Палемдымаш

  1. 1 2 3 Всё будет хорошо! Тергыме кече: 21 шыжа 2025.
  2. 1 2 3 4 5 Якимова Э. С. (неопр.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 21 шыжа 2025.
  3. Эмма Семеновна Якимова, <https://www.marpravda.ru/spetsproekty-mp/vechnaya-pamyat/emma-semenovna-yakimova/>. Тергыме: 21 шыжа 2025. 

Литератур

  • Андуганов Ю. Самырык учёный // «Марий коммуна». — 1975. — 15 ноябрь.
  • Галкин И. С. Рецензия на кандидатскую диссертацию «Соматическая фразеология в марийском языке» // СФУ. — 1976. — № 4. — С. 311—314.
  • Москвичёв А. Шочмо йылме мöҥгö гыч тÿҥалеш // «Марий Эл». — 2003. — 16 апрель.