Шихалеев, Николай Кузьмич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Николай Кузьмич Шихалеев
Шихалеев, Николай Кузьмич.jpg
Шочын 19 теле 1923(1923-12-19)
Колен 28 пургыж 1997(1997-02-28) (73 ий)
Награде
Орден Октябрьской Революции Орден Трудового Красного Знамени Орден Трудового Красного Знамени Орден «Знак Почёта»
СССР-ысе кугыжаныш премий

Никола́й Кузьми́ч Шихале́ев (19 теле 1923, Шихалеево, Марий автоном область — 28 пургыж 1997, Пенза) — совет инженер да авиаций йӧнозанлыкын организаторжо. СССР МАП-ын «Эра» НПО-н генеральный директоржо (1961—1987). СССР-ысе Кугыжаныш премийын лауреатше (1973).

Илыш корныжо

Марий АССР-ысе Шихалеево селаште шочын.

1941 ий гыч Кугу Ачамланде сар тӱҥалме жапыште, латшым ияшыж годым, Н. К. Шихалеев шке паша корныжым СССР-ысе Авиаций йӧнозанлыкын Калык комиссариатшын Серго Орджоникидзе лӱмеш 124 №-ан Озаҥысе заводышто да С. П. Горбунов лӱмеш 22 №-ан Озаҥысе авиаций заводышто тӱҥалын, сар жапыште завод фронтовой авиацийын кӱлешлыкшылан сарзе продукцийым, тудын коклаште Пе-2 сарзе самолёт-влакым, луктеден[1].

1949 гыч 1956 ий марте Озаҥысе авиаций институтышто  (руш.) (мар. тунемын. 1956 гыч 1958 ий марте — тӱҥ технологлан, 1958 гыч 1961 ий марте — СССР-ысе Авиаций йӧнозанлык министерствын 163 №-ан Пенза заводын тӱҥ инженер-икымше директорын алмаштышыжлан шогалын[1].

1961 гыч 1987 ий марте, коло куд ий жапыште, Н. К. Шихалеев СССР-ысе Авиаций йӧнозанлык министерствын «Эра» Пенза шанче-производство ушемын генеральный директоржо лийын. Н. К. Шихалеевын вуйлатымыж почеш да шкенжын ушнымыж дене «Эра» НПО-што СССР-ысе авиаций йӧнозанлыкыште у направлений — тренажёростроений — ышталтын, Совет Ушемыште авиаций да космический тренажёр-влакым ыштыше да лукшо ик практический базе гына лийын. Н. К. Шихалеевын вуйлатымыж почеш предприятийыште нылле утла тӱрлӧ тренажёр ямдылалтын, «Энергия — Буран» космический программым шуктымашке кугу надырым пыштыме[1], предприятийын изделийже-влак тӱнямбалне кумло утла элын предприятийышкыже кондымо лийыныт. Авиаций йӧнозанлыкыште суаплан СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын кӱштыкшӧ дене Н. К. Шихалеев Октябрь Революций орден, кок Паша Йошкар Тисте орден да «Почёт Пале» орден дене палемдалтын[2].

1973 ийыште СССР Министр-влак Каҥашын Постановленийжын кӱштыкшӧ дене «Авиаций йӧнозанлыкыште тренажёр чоҥымашын подотраслжьым ыштымылан» Н. К. Шихалеев СССР-ын Кугыжаныш премийже дене палемдалтын[1].

1997 ий 28 февральыште колен, Пенза олаште тойымо.

Суаптар-влак

Премий-влак

  • СССР-ын Кугыжаныш премийже (1973[1][3]) — авиаций йӧнозанлыкыште тренажёр чоҥымашын подотрасльжым ыштымылан

Шарнымаш

  • Пензыште Свердлов уремыште «Энергия» НПО-н оралтыштыже Н. К. Шихалеевлан шарныктыш оҥам вераҥдыме, тушто тыге возымо: «Шихалеев Николай Кузьмич (1923—1997) СССР-ын Кугыжаныш премийжын лауреатше, ачамланде авиаций тренажёростроенийым тӱҥ негызлыше-влак кокла гыч иктыже. 40 ий утла илышыжым предприятийлан пӧлеклен, тудым 1961 гыч 1987 ий марте вуйлатен»[4].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Славу Пензы умножившие: Биографический словарь / сост. Тюстин А. В., Шишкин И. С. — Т. 2: М—Т: М.: Локус Станди, 2012 г. — 224 с. — С.156-157
  2. ↑ 1 2 Авиационное тренажёростроение в Пензе / Н. А. Кондрашин, В. С. Пустыльников. — [3-е изд., доп.]. — Пенза : Изд-во Пензенского государственного университета, 2005 г. — 359 с
  3. ↑ Пензенская энциклопедия / Гл. ред. К. Д. Вишневский. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2001 г. — 759 с., ил., карты. — ISBN 5-85270-234-X
  4. ↑ Административные здания города Пензы: Мемориальная доска Н. К. Шихалееву. Тергыме кече: 15 теле 2025.

Литератур

  • Славу Пензы умножившие: Биографический словарь / сост. Тюстин А. В., Шишкин И. С. — Т. 2: М—Т: М.: Локус Станди, 2012 г. — 224 с. — С.156-157
  • Пензенская энциклопедия / Гл. ред. К. Д. Вишневский. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2001 г. — 759 с., ил., карты. — ISBN 5-85270-234-X
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Шихалеев,_Николай_Кузьмич&oldid=1232119" гыч налме