Шабалин, Борис Сергеевич

Борис Сергеевич Шабалин
Борис Сергеевич Шабалин
Шочмо кече	1915 20 теле (1916 ий (2 шорыкйол)
Шочмо вер	Алабога, Вятский губерний (кызыт Татарстан)
Колымо кече	1962 ий 24 идым (46 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марий АССР, СССР
Пурымаш	СССР
Войскан родшо	бронетанковый да механизированный войска
Службо жап	1939—1946
Званий
Часть	25-ше танк бригаде; 29-ше танк корпус
Командоватлен	танк рото
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар

Бюст (пурлаште кокымшо) Алабога оласе шындерыште (аллейыште)

Борис Сергеевич Шабалин (20 декабрь 1915 [2 январь 1916]), Сарсак-Омга села, Агрыз вел, Татарстан — 1962, 24 сентябрь, Йошкар-Ола, Марий АССР, СССР) — 25-ше танк бригадын рото командирже (29-ше танк корпус, 5-ше гвардийысе танк армий, 1-ше Прибалтике фронт). Совет Ушемын Геройжо.

Илыш корныжо

1915 ий 20 декабрь (1916 ий 2 январь) Татарстанысе Агрыз вел Сарсак-Омга селасе служащийын ешыштыже шочын. 1918 ийыште, ачажын, почто пашаеҥын, колымеке, Марий АССР-ыш куснен, йоча жапше Шернур районысо Парсаево ялыште (пытыше ял) эртен. Тӱҥалтыш школым, йошкар-оласе кыдалаш школым тунем пытарымек^[1], Ленинградысе курык институтышто тунемын. Нылымше курс деч вара математике ден физикым Татар АССР-ысе Лаишевысе кыдалаш школышто туныктен. 1937–1939 ийлаште Озаҥ оласе курык техникумын туныктышыжо.

1939 ий сентябрьыште РККА радамыш налалтын. 1941 ийыште Чкаловысо танковый училищым тунем пытарен. 1941 ий декабрь гыч Кечывалвел, Кечывалвел-Касвел, 2-шо Украин, 3-шо Белорус, 1-ше Прибалтике фронтлаште кредалын. Кок гана сусырген. 1944 ийыште ВКП(б) йыжъеҥ.

Вильнюс, Каунас велне кредалме сарысе суаплан 1944 ий июльышто танк ротын командирже лейтенант Шабалин Йошкар Шӱдыр орден дене суапландаралтын^[2].

1-ше танк батальонысо ротын командирже старший лейтенант Шабалин 1944 ий октябрьыште Совет Прибалтикым утарымаште поснак ойыртемалтын. 7 октябрьыште, Жораны кумдыкышто разведкыш лекмыж годым 2 пушкым, икмыняр автомашинам да тушманын 20 наре салтакшымпытарен, Плунгяны вел кредалмаште лийын. 10 октябрьыште Шабалинын 7 танкан ротыжо ончыл отрядыште улшыжла да шола флангым шымлышыла, ик эн ончыч теҥыз воктенсе Паланга олаш керылт пурен, тушманын обороныжым (23 танк) шалатен, теҥыз деке лектын, тидын дене моло частьысе тӱҥ вийлан Балтике теҥыз серыш лекташ йӧным ыштен. Тыге тудо кугу полководец А. Суворовын мутышм пеҥгыдемден: «Мынярын улмо дене огыл, а моштымаш дене». Нине кредалмаште тушманын 60 техникыжым, ты шотыштак 15 танкым, сарзе погым шупшыктышо 40 улажым, 45 автомашинам да 120 наре салтак ден офицержым пытареныт^[3].

СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын кӱштыкше дене руалтылше немыч-влак дене кучедалме фронтышто Командованийын сарысе заданийжым сайын шуктымыжлан да тидын годым патырлыкым, талылыкым ончыктымыжлан кугурак лейтенант Шабалин Борис Сергеевичлан Совет Ушемын Талешкыже чаплӱмым, Ленин орден ден «Шӧртньӧ Шӱдыр» медальым кучыктымо^[3].

1946 ийыште капитан Шабалин тыныс пашашке куснен, Озаҥ оласе офицер-влак школын директоржылан тыршен. 1947 ий гыч Марий АССР-ыште илен да пашам ыштен: Росвитаминпромын директоржо, «Союззаготтрансын» кугурак инженерже, автотрестын механик-контролёржо.

1962 ий 24 сентябрьыште колен. Йошкар-Олаште тойымо.

Суаптарже

«Шӧртньӧ Шӱдыр» медаль (24.03.1945)^[3];
Ленин орден (24.03.1945);
Йошкар Тисте орден (18.02.1945)^[4];
Йошкар Шӱдыр орден (25.07.1944)^[2];
Медаль-влак.

Шарныктыш

Тудын лӱмжым Шернур посёлкысо ик уремлан пуымо.
Йошкар-Олаште 2000 ийыште шарныктыш оҥам вераҥдыме.

Палемдымаш

↑ Национальная библиотека Республики Марий Эл. Герои земли марийской. Навстречу 70-летию Великой Победы. Шабалин Борис Сергеевич Архивысе копий 17 вӱдшор 2016 гыч.
↑ ¹ ² Наградные документы в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы ЦАМО. Ф. 33. Оп. 690155. Д. 7346. Л. 1, 15, 16)..
↑ ¹ ² ³ Наградные документы в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы ЦАМО. Ф. 33. Оп. 686046/793756. Д. 626/54. Л. 46/1, 2)..
↑ Наградные документы в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы ЦАМО. Ф. 33. Оп. 686196. Д. 2510. Л. 1, 14, 15)..

Литератур

Ханин Л. Герои Советского Союза — сыны Татарии. — Казань, 1963. — С. 600—602.
Кто есть кто в Республике Татарстан: Герои Советского Союза — наши земляки. — Казань: Татарское кн. изд-во, 1985. — С. 190—192.
Наши Герои. — Йошкар-Ола, 1985. — 365 с.
Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
Шабалин, Борис Сергеевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 819. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Шабалин Борис Сергеевич // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 270—271. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
Шабалин Борис Сергеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 489. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

Игорь Сердюков. Борис Сергеевич Шабалин (руш.). Сайт «Герои страны». Тергыме кече: 10 идым 2016.

[1] Национальная библиотека Республики Марий Эл. Герои земли марийской. Навстречу 70-летию Великой Победы. Шабалин Борис Сергеевич Архивысе копий 17 вӱдшор 2016 гыч.

[ОКЗв-2] ¹ ² Наградные документы в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы ЦАМО. Ф. 33. Оп. 690155. Д. 7346. Л. 1, 15, 16)..

[ГСС-3] ¹ ² ³ Наградные документы в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы ЦАМО. Ф. 33. Оп. 686046/793756. Д. 626/54. Л. 46/1, 2)..

[4] Наградные документы в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы ЦАМО. Ф. 33. Оп. 686196. Д. 2510. Л. 1, 14, 15)..

[1]

[2]

[3]

[4]