Суворов, Яков Маркович

Яков Маркович Суворов
Яков Маркович Суворов
Шочмо кече	20 кылме 1889
Шочмо вер	Юркан, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй;
Колымо кече	12 сӱрем 1970 (80 ий)
Колымо вер	Моско, РСФСР[d], СССР;
Пурымаш	Россий империй → СССР
Войскан родшо	Сухопут войска
Службо жап	1918—1970
Званий
Кредалмаш/сар	Икымше тӱнямбал сар; Граждан сар; Кугу Ачамланде сар

Я́ков Мáркович Сувóров (20 кылме 1889, Юркан, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 12 сӱрем 1970, Моско, РСФСР^[d], СССР) ― совет сарзе пашаеҥ, полковник^[1]^[2], кум Йошкар Тисте орденын (1920, 1926, 1967)^[3] да Ленин орденын (1942) кавалерже. Граждан сарыште йошкарге-влак могырышто чолган кредалын, варажым — Москосо И. В. Сталин лӱмеш РККА-н механизаций да моторизаций сарзе академийын туныктышыжо, кафедрын начальникше (1934―1947).

Илыш корныжо

1889 ий 20 ноябрьыште Озаҥ губернийын Чарла уездысе Юркан ялыште (кызыт Марий Эл Республикысе Медведево район^[4]) шочын. Чарласе кӱшыл тӱҥалтыш училищым, Шупашкарыште туныктышо-влакым ямдылыше курсым тунем пытарен. Шочмо ялысе училищыште туныктышылан, вуйлатышылан пашам ыштен^[1].

1916 ий гыч ― Россий император армийыште, прапорщик. Октябрь революций кечылаште Икымше совет чоҥештылше отрядыште кредалын. Граждан сар жапыште В. К. Блюхерын эн лишыл йолташыже-влак коклаште лийын. 1923 ийыште РККА-н Вуйлатыше-влакым ямдылыше кӱшыл школжым тунем пытарен. 1920 да 1926 ийлаште кок Йошкар Тисте орден дене суапландаралтын^[1].

1930 ийыште Угарман оласе сарзе школын вуйлатышыже лийын^[1].

1934―1947 ийлаште ― Москошто И. В. Сталин лӱмеш РККА-н механизаций да моторизаций сарзе академийын (руш.) (мар. преподавательже, кафедрын начальникше.

Ешан лийын. Суворов Юрий Яковлевич эргыже да Суворова Наталья Яковлевна ӱдыржӧ шочыныт (марлан лекмекыже — Ванина, 2021 ий февральыште колен).

1970 ий 12 июльышто Москошто илыш дене чеверласен^[1]^[2].

Сарысе суаптар-влак

Ленин орден (1942)^[1];
Йошкар Тисте орден (1920, 1926, 1967)^[2].

Шарнымаш

Я. М. Суворовын лӱмжым Челябинск областьысе Троицк оласе уремлан пуымо^[5].

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ Мочаев, 2007, с. 350.
↑ ¹ ² ³ #дорогапамяти Участник ВОВ ✩ Суворов Яков Маркович (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 12 шорыкйол 2026.
↑ Суворов Яков Маркович, 20.11.1889. Документы участника войны. (руш.). Память народа. Тергыме кече: 12 шорыкйол 2026.
↑ Юркино | Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 12 шорыкйол 2026. Архивлыме 30 вӱдшор 2022 ий.
↑ Улицы города Троицка (неопр.). www.troitsk74.ru. Тергыме кече: 12 шорыкйол 2026.

Литератур

Яков Суворов ― мемнан землякна // Сергеев М. Йошкар командир. ― Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1969.
Вместе с Блюхером // Гребнев А. Родиной награждённые. ― Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1976.
Суворов Яков Маркович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 350. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Мочаев В. А., Сануков К. Н. Суворов Яков Маркович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 426. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

[_594bb52b5668edc1-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ Мочаев, 2007, с. 350.

[:0-2] ¹ ² ³ #дорогапамяти Участник ВОВ ✩ Суворов Яков Маркович (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 12 шорыкйол 2026.

[3] Суворов Яков Маркович, 20.11.1889. Документы участника войны. (руш.). Память народа. Тергыме кече: 12 шорыкйол 2026.

[4] Юркино | Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 12 шорыкйол 2026. Архивлыме 30 вӱдшор 2022 ий.

[5] Улицы города Троицка (неопр.). www.troitsk74.ru. Тергыме кече: 12 шорыкйол 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]