Романов, Валерий Иосифович

Валерий Иосифович Романов
Валерий Иосифович Романов
Шочмо кече	26 пургыж 1926
Шочмо вер	Кӱшыл Солаволкы, Красноволжск ял шотан илем[d], Курыкмарий район;
Колымо кече	25 пургыж 2011 (84 ий)
Эл	СССР; Россий;
Шанче степень	юридический шанче доктор
Награде ден премий-влак

Валерий Иосифович Романов (1926 ий 26 февраль, Кӱшыл Солаволкы ял, Марий АССР — 2011 ий 25 февраль) — юрист, совет да россий административ права шотышто специалист; Пӱтынь российысе заочно тунемме юридический институтын Озаҥысе филиалжын выпускникше (1958), пого поянлыкым пӧртылтымаште правам эскерымаш нерген диссертаций дене юридический шанче доктор (1990); Марий кугыжаныш университетын юрист факультетшым негызлыше да икымше деканже (1993—2002).

Илыш корныжо

Рвезе жапше

Валерий Романов 1926 ий 26 февральыште Курыкмарий кундем Кӱшыл Солаволкы ялысе кресаньык ешеш шочын. 1940 ийыште шымияш кыдалаш школым тунем пытарен да Чыкмасе педагогике училищыш тунемаш пурен. Кугу Ачамланде сар тӱҥалме дене тудлан туныктышо лияш шонымашым кодаш пернен, 15 ияшыж годымак «Автострой» колхозышто пашам ышташ тӱҥалын. 1943 ий ноябрьыште, 17 ияшым, РККА радамышке налыныт: шапаш стрелок-влак полкышто службым эртен, тушто изирак командир-влакым ямдылыше тунемме батальонын курсантше лийын. 1944 ий кеҥежым фронтыш логалын, тушто пӧлкан командирже лийын — 1-ше Белорус фронт кышкарыште кредалын; Польшын кумдыкыштыжо — Демблин ола воктене — Романов нелын сусырген да контузитлалтын. Эмлалташ колтеныт, тидын деч вара Грузий ССР-ысе Авчала станцийысе сар комендатурышто служитлен; 1947 ийыште майор званий дене демобилизоватлыме. Ачамланде сар орден (I да II степенян) да «Чап пале» орден дене (1981), тыгак латвич медаль дене суапландаралтын^[1].

Сар деч вара Романов Курыкмарий машин-трактор станцийыште учётчиклан пашам ышташ тӱҥалын (МТС); вара шочмо ялысе колхозышто бригадир лийын. 1949 ийыште Курыкмарий велысе судышто судын кӱштымыжым шуктышылан (исполнитель) пашаш шогалын, тиде тудын юрист аланысе икымше пашаже лийын. Тидын деч вара тудо Сотнур да Йоласал велысе прокуратурылаште следователь лийын; Курыкмарий район кокласе прокуратурышто прокурорын полышкалышыжлан тыршен, а вара — МАО Юлсер кундемын прокуроржо лийын. Пашам шуктымо жапыштак тунемын: кыдалаш школым заочно, а вара — Озаҥысе юридический школым пытарен. Пӱтынь ушемысе заочный юридический институтын студентше лийын.

Министр, депутат да декан

1959 ийыште Романов Юлсер районысо каҥашын председательжылан тыршаш тӱҥалын, а 1962 гыч 1964 ий марте КПСС Марий кундемысе комитетыште ялозанлык шотышто пӧлкан вуйлатышын алмаштышыже да партий орган-влак пӧлкан вуйлатышыжлан шоген. 1964 ийыште Марий АССР Кӱшыл судын председательже лийын; 1972 ийыште «Колхозник-влакын, колхозлан эҥгек лиймеке, погылан мут кучымышт» теме дене кандидат диссертацийым арален — юридический шанче кандидат лийын. Тидын деч ик ий ончыч тудлан Марий АССР юстиций министрын должностьшым темленыт — 1986 ий марте ты пашаште лийын (отставкыш лекме марте).

СССР шаланыме жапыште, 1990 ийыште, Романов Ломоносов лӱмеш МГУ-што «Ялозанлыкыште кондымо имущественный эҥгекым права шот почеш тӧрлымаш: теорийын да практикын йодышыжо-влак» темылан докторлык диссертацийым сайын арален — Марий республикыште юридический шанче докторын степеньжым налше икымше еҥ лийын (1991). 1983 ийыште «РСФСР-ын сулло юристше» чаплӱмым налын да кок созыв жапыште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын депутатше лийын.

Романов Марий кугыжаныш университетысе пашаш (МарГУ) 1986 ийыште куснен: КПСС историй кафедрыште кугурак туныктышо лийын; 1992 ийыште тиде кафедрыштак профессорын олмыжым налын. Вара тудо Российын да йот эллан частный права кафедрыжым вуйлатен; МарГУ-што юридический факультетым почаш темлен — 1993 ий гыч 2002 ий марте факультетын икымше деканже лийын^[2]. Юл кундем федерал округын юриспруденций аланыштыже туныктымо шотышто предмет-методике секцийыш пурышо тунемме-методике каҥашын йыжыҥъеҥже лийын; Марий да Мордовий кугыжаныш университет-влакын пырляштарыме юридический шанче дене диссертацийым аралыме шотышто каҥашыш пурен. Чебоксар кооператив институтын йыжыҥъеҥже лийын да «Вестник Марий Эл» юридический журналын редакций коллегийыштыже шоген. Марий Эл Республикысе президент (глава) администраций кышкарыш пурышо, увер-аналитике виктемыште консультантлан шоген. МарГУ-што 2004 ий марте пашам ыштен. 2011 ий 25 февральыште колен.

Пашаже-влак

Валерий Романов 140 утла шанче пашан да пырля возышо автор лийын, ты шотышто 10 монографийым серен; тудо совет граждан да мланде (колхозный) праван йодышыжо-влакым шымлен, а вара — экологий права шотышто ятыр тыршен. Совет деч варасе илышыште мланде нерген лекше йодышым ӱчашымаште шот дене правам арален тӧрлымӧ пашам шымлыше икымше юрист лийын^[3]:

Материальная ответственность за ущерб, причинённый колхозу. — Йошкар-Ола: Маркнигоиздат, 1972. — 110 с.
Возмещение ущерба, причинённого колхозу, совхозу / В. И. Романов; Отв. ред. Н. И. Краснов. — М.: Юрид. лит., 1981. — 102 с.
Учись применять закон: Задачи. Деловые игры. Сост. правовых документов / В. И. Романов. — М.: Юрид. лит., 1989. — 188 с.; 21 см. — (Юрид. всеобуч).; ISBN 5-7260-0180-X.

Шарнымаш

2021 ий 26 ноябрьыште Марий кугыжаныш универитетын юридический факультетыштыже В. И. Романов лӱмеш аудиторийым почыныт^[2]^[4].

Палемдымаш

↑ Фронтовой путь юбиляра
↑ ¹ ² На юридическом факультете МарГУ торжественно открыли аудиторию им. В.И. Романова (неопр.). marsu.ru. Тергыме кече: 31 ӱярня 2025.
↑ Федорова, Юлия Николаевна. Разрешение земельных споров по законодательству Российской Федерации, 2004.
↑ Новости регионов - Управление Генеральной прокуратуры Российской Федерации по Приволжскому федеральному округу (неопр.). epp.genproc.gov.ru. Тергыме кече: 31 ӱярня 2025.

Литератур

Деревня Верхние Шелаболки (Кушыл Солаволкы) // Горномарийский район. — Йошкар-Ола, 2006. — С. 276—276. — 648 с. — (История сёл и деревень Республики Марий Эл). — 750 экз. — ISBN 5-87898-320-6.
Романов Валерий Иосифович: биобиблиографический указатель / [сост.: В. А. Иванов, В. Ф. Ворончихина, О. А. Козлова]. — Йошкар-Ола: Марийский гос. ун-т, 2008. — 30 с.: портр.; 21 см. — (Материалы к биобиблиографии учёных МарГУ/ Федеральное агентство по образованию, ГОУВПО «Марийский гос. ун-т», Науч. б-ка; Вып. 17).
Романов Валерий Иосифович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 480. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Иваков А. В., Соловьёв В. С. Валерий Иосифович Романов // Марийский юридический вестник. — 2011. — Вып. 8. — ISSN 2221-6286.
Иванов А. В., Мочаев В. А. Романов Валерий Иосифович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 366. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

Валерий Иосифович Романов (неопр.). law.edu.ru. Портал «Юридическая Россия» (16 ӱярня 2012). Тергыме кече: 10 теле 2019.

[1] Фронтовой путь юбиляра

[:0-2] ¹ ² На юридическом факультете МарГУ торжественно открыли аудиторию им. В.И. Романова (неопр.). marsu.ru. Тергыме кече: 31 ӱярня 2025.

[3] Федорова, Юлия Николаевна. Разрешение земельных споров по законодательству Российской Федерации, 2004.

[4] Новости регионов - Управление Генеральной прокуратуры Российской Федерации по Приволжскому федеральному округу (неопр.). epp.genproc.gov.ru. Тергыме кече: 31 ӱярня 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]