Полушин, Яков Ильич

РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Полушин.

Яков Ильич Полушин
Шочмо кече	4 ӱярня 1906(1906-03-04)
Шочмо вер	Кремленки, Вӱрзым уезд, Виче губерний, Россий империй
Колымо кече	8 шорыкйол 1954(1954-01-08) (47 ий)
Колымо вер	Кремленки, У Торъял кундем, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР, СССР
Гражданстве	Россий империй →  СССР
Паша	трактор бригадын бригадирже
Партий	ВКП(б)-КПСС
Тӱҥ идей	коммунизм
Суаптар

Я́ков Ильи́ч Полýшин (4 ӱярня 1906, Кремленки, Вӱрзым уезд, Виче губерний, Россий империй — 8 шорыкйол 1954, Кремленки, У Торъял кундем, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР, СССР) — совет кугыжаныш да озанлык пашаеҥ. Марий АССР У Торъял районысо Какшанмучаш МТС-ын 15-ше №-ан трактор бригадын бригадирже (1936—1954). СССР Кӱшыл Каҥашын II созыв депутатше (1946—1950). Ленин орденын кавалерже (1946). 1946 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1906 ий 4 мартыште Марий АССР-ын кызытсе У Торъял районысо Кремлёнки ялыште кресаньык ешеш шочын в крестьянской семье.

1936—1954 ийлаште — Марий АССР У Торъял районысо Какшанмучаш МТС-ын 15-ше №-ан трактор бригадыжын бригадирже. 1942 ийыште тудын бригадыже элын комсомол да самырык-влак трактор бригаде-шамычын Пӱтынь ушемысе таҥасымаштышт призовой верым сеҥен налын. Бригаде план почеш 967 гектар олмеш 1576 гектар мландым куралын, 4104 килограмм горючийым аныклен. 1944 ийыште бригаде трактор пашан икияш планжым 340 процентлан шуктен, 3 трактор дене 3160 гектар мландым куралыныт, тыге кажне тракторлан 1053 гектар гыч логалын. Тиде пеҥгыдемдыме план деч 4,5 пачашлан шукырак, а бригаде 6000 килограмм утла горючийым аныклен! 1946 ий 15 майыште «Марийская правда» газет увертарен: «СССР Кӱшыл Каҥашын депутатше Я. И. Полушинын комсомол да самырык-влак трактор бригадыже тений, 13 майыште, шолдыра куралмашыш кусарыме шот дене шошо ага планым 102 процентлан шуктен да 1200 килограмм горючийым аныклен. План почеш 490 гектар лийын. Ыштыме — 500. Кажне 15 куатан тракторлан ик кечаш паша лектыш 9 гектар нормо дене 10,4 гектарым куралыныт». Тиде Я. И. Полушинын бригадыжлан 9 маршрутный колхоз олмеш 12 колхозым обслуживатлаш да 1946 ийлан трактор пашан сезонный планжым 286 процентлан шукташ йӧным ыштен, тыге кажне 15 куатан трактор, мландым сайын обрабатыватлыме гын, 1100 гектарым куралын

1946—1950 ийлаште СССР Кӱшыл Каҥашын II созыв депутатшылан сайлалтын.

Ленин орден, медаль-влак да кок гана Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше дене суапландаралтын.

1954 ий 8 январьыште Марий АССР У Торъял районысо Кремлёнки ялыште колен. Шочмо кундемыштыже тоеныт.

Паша суаптар-влак

• Ленин орден (1946);
• «Социалистический ялозанлыкын отличникше» оҥпале (1942 ий 23 ноябрь);
• Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1943 ий 26 февраль) — ялозанлык пашаште кугу сеҥымашыш шумыжлан, ӱдымӧ да шурным погымо пашам сайын вуйлатымыжлан, кугыжанышлан ялозанлык сатум жап деч ончыч колтен шогымо обязательствым шуктымыжлан да Ачамланде сар жапыште шкем чаманыде ялозанлык пашаште стаханов семын пашам ыштымыжлан.

Шарнымаш

1946 ийыште тудлан марий поэт-влак М. Казаков, А. Бик да В. Чалай шке поэмыштым пӧлекленыт.

Палемдымаш

Литератур

• Сапаева Р. Г. Полушин Яков Ильич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 288. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Полушин Яков Ильич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 635. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
• Сапаева Р. Г. Полушин Яков Ильич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 348. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

• Марийская история в лицах. Полушин Яков Ильич.