Поделков, Сергей Александрович

Сергей Поделков
Сергей Поделков
	; Сергей Поделков. В. Табольскийын фото
Шочмо годсо лӱм	Сергей Александрович Поделков
Шочмо кече	21 идым 1912
Шочмо вер	Песоченский Завод[d], Калужский уезд[d], Калужский губерний[d], Россий империй;
Колымо кече	6 ӱярня 2001 (88 ий)
Колымо вер	Моско, Россий;
Гражданстве	СССР ; Россий
Паша сомыл	поэт, кусарыше
Йогын	социалистический реализм
Жанр	почеламут
Произведений йылме	руш
Дебют	1931
Награде	; Марий АССР тӱвыран сулло пашаеҥже (1981); Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1958) Воинский званий:;

Сергей Александрович Поделков (21 идым 1912, Песоченский Завод^[d], Калужский уезд^[d], Калужский губерний^[d], Россий империй — 6 ӱярня 2001, Моско, Россий) — руш совет поэт, кусарыше, Кугу Ачамланде сарын ветеранже. Александр Испольнов поэтын ачаже.

Илыш корно

1912 ий 21 сентябрьыште Калуга губернийысе Песочня ялыште шочын.

1920 ийыште ешыже Сибирьыш, Алтай крайыш, 1925 ийыште Москош илаш куснен. 1927 ийыште Сергей Поделков ачажын пашам ыштыме трамвай парк клубысо драмкружокыш, 1929 ийыште «Искра» литератур ушемыш коштын. Тиде жапыште Сергей шкенжын икымше почеламутшо-влакым возаш тӱҥалын.

1931 ий гыч «Огонёк», «Красная новь» журнал-влакын да «Литературная газета» газетын лаштыклаштышт савыкталташ тӱҥалын; «Стихи о войне, о славе, о любви» («Сар, чап, йӧратымаш нерген почеламут-влак») икымше почеламут сборникшым 1934 ийыште луктын. 1935 ий 5 мартыште СССР Серызе-влак ушемыш пурен.

1937 ийыште тудым арестоватленыт да Печора тайгаш ГУЛАГ-ыш колтеныт; икмыняр жап гыч эрыкыш лукмо, туге гынат, тудлан савыкталташ йӧным пуэн огытыл. 1938 ий августышто Пӱтыньушемсе радиокомитетыште поэзий пӧлкан редакторжо семын штат ӱмбалсе сотрудниклан пашам ыштен.

Уло Кугу Ачамланде сарым рядовой семын эртен. Волховский, вара Калининский фронтлаште, Ржев воктене, варажым икымше Прибалтийскийыште, Витебск воктене кредалын. 106-шо посна фронтовое понтон-кӱвар батальон составыште Эрвел Пруссийым штурмоватлымаште участвоватлен, Тильзитым налын, сарым Кёнигсбергыште мучашлаен. 1945 ий ноябрьыште демобилизоватлалтын.

Сар деч ончычак, 1941 ийыште, Литератур институтым (руш.) (мар. тунем пытарен, туштак 1964 ийыште туныкташ тӱҥалын.

1963 ийыште негызлыме жап гычак «Литературная Россия» еженедельникын редколлегий йыжъеҥже лийын.

Марий поэт-влакын почеламутыштым, Совет Ушем калык-влакын эпосыштым, мутлан, киргиз-влакын «Эр Табылды» эпосыштым (1959) руш йылмыш кусарен. Икымше гана Йошкар-Олаш 1951 ийыште толын. Тудын кусарыме марий калык муро-влакшым (400 утла) Москошто (1955) да Йошкар-Олаште (1976) савыктыме. Марий мотив-влак тудын почеламутлаштыжат ончыкталтыныт. В. Колумб марий поэтын усталыкыштыже кугу рольым модын^[1].

Серызе-«радонежец»-влакын патриот кружокышкышт пурен^[2].

1941 ийыште Н. Ивановын семже почеш — фольклор вариант негызеш — Китайыште пеш кугу чапым налше «Дальняя дороженька» («Мӱндыр корно») мурын мутшым возен^[3].

Москошто Миусское шӱгарлаште (руш.) (мар. тоеныт^[4].

Еш

Пелаш — Боровкова Ольга Александровна.

Эргыже — Александр Сергеевич Испольнов — поэт. Литератур институтым тунем пытарен, Крупская лӱмеш Педагогике институтышто туныктен. 1993 ийыште палыдыме амал дене пуштыныт^[5].

Суаптар-влак

II степенян Ачамланде сар орден;
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш (руш.) (мар. Президиумын Чаптаныкше (1958);
«Почёт Пале» орден (1972);
Марий АССР тӱвыран сулло пашаеҥже (1981);
Калык-влакын Келшымашышт орден (1982).

Поэзий ойыртем

Сергей Поделковым «Павел Васильев ден Борис Корниловын тукымыштын поэтше» манын лӱмденыт^[5]. Павел Васильев ден Борис Корнилов дене Поделков келшен, а 1937 ийыште лӱен пуштмо Павел Васильевым реабилитироватлыме деч вара, тудын сылнымут поянлыкшым пӧртылтымаште участвоватлен.

Поделковын почеламутшо-влаклан кызытсе жапым шижмаш, поэзий йылмын сӧралже ойыртемалтеш. Тудын сборниклаштыже йӧратымаш да пӱртӱс нерген почеламут-влакым, Российын историйжылан, тыгак Германий ваштареш сарлан пӧлеклалтше лаштык-влакым муаш лиеш.

Библиографий

Ойырен налме:

Почеламут сборник-влак

«Стихи о войне, о славе, о любви» (1934);
«Строитель» (1949);
«Поле жизни» (1963);
«Говорящие деревья» (1963);
«Ступени» (1966);
«Город любви» (1970);
«Тревожная страда» (1974);
«Журавлиная клинопись» (1975);
«Ожидание журавлей» (1984);
«Земная колыбель» (1984);
«Зеркало воспоминаний» (1987);
«Власть сердца» Поэмы (1989);
«Боль» (1994).

Произведений-влак чумыртыш

Избранные произведения: В 2-х томах. — М.: Художественная литература, 1982.
- Т. 1. Стихи. — 1982. — 464 с.: ил.
- Т. 2. Поэмы. — 1982. — 320 с.: ил.

Кусарыме паша-влак

Суюнбай Эралиев «Упрямая красавица», поэма (1966);
Смар Шимеев «Цена счастья», стихи и поэма (1971) да молат.

Цитате-влак

Палемдыме, неле илышым илен эртыше сӱретче-влак меланхолий ден ойго деке эн изиш шӱмаҥыт. Илышын карс шогымыжым пален налын, нуно тудым эше чотрак йӧратат да чапландарат…

— Лев Озеров

Тудо Павел Васильев ден Борис Корнилов дене келшен, Эдуард Багрицкийын поэзийжым аклен, Ярослав Смеляков дене ӱчашен, Николай Тихоновын «Орда» ден «Брага» чеканный корныштлан кумылланен. Анна Ахматован поэзийжым юмо семынак пагален. Да кунам юмо гай Анна Андреевна тудлан шкенжын почеламут книгажым пӧлеклен да: «Шереме Сергей Александрович Поделковлан чон порылыкын палыже семын…» возен, тудо, эмлымверыште кийымыж годым, неле жапыште мондалтдыме томикым кумалын оҥышкыжо пыштен.

— Евгений Антошкин^[6]

Палемдымаш

↑ Марийская биографическая энциклопедия-2, 2017, с. 345.
↑ И. А. Щуров. Сергей Александрович Поделков (руш.). Хронос. Тергыме кече: 13 ӱярня 2026.
↑ Вьется, вьется дальняя дороженька (неопр.). a-pesni.org. Тергыме кече: 13 ӱярня 2026.
↑ Поделков Сергей Александрович (1912 – 2001) (руш.). Московские могилы. Тергыме кече: 13 ӱярня 2026.
↑ ¹ ² Незабытые имена: Поделков Сергей Александрович (руш.). Государственное бюджетное учреждение города Москвы «Объединение культурных и досуговых центров Юго-Восточного административного округа». Тергыме кече: 13 ӱярня 2026.
↑ Люди умирают – песни остаются (руш.). «45-я параллель». Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

Литератур

Поделков Сергей Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 286. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Зайниев Г. З., Колесников А. Ю. Поделков Сергей Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 345. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

[_5235beecd4471490-1] Марийская биографическая энциклопедия-2, 2017, с. 345.

[2] И. А. Щуров. Сергей Александрович Поделков (руш.). Хронос. Тергыме кече: 13 ӱярня 2026.

[3] Вьется, вьется дальняя дороженька (неопр.). a-pesni.org. Тергыме кече: 13 ӱярня 2026.

[4] Поделков Сергей Александрович (1912 – 2001) (руш.). Московские могилы. Тергыме кече: 13 ӱярня 2026.

[:0-5] ¹ ² Незабытые имена: Поделков Сергей Александрович (руш.). Государственное бюджетное учреждение города Москвы «Объединение культурных и досуговых центров Юго-Восточного административного округа». Тергыме кече: 13 ӱярня 2026.

[6] Люди умирают – песни остаются (руш.). «45-я параллель». Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]