Молотова, Тамара Лаврентьевна
| Тамара Лаврентьевна Молотова | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 1956 ий 16 ага |
| Шочмо вер | Йошкар-Ола, Марий АССР, РСФСР, СССР |
| Колымо кече | 30 кылме 2025 (69 ий) |
| Колымо вер | |
| Гражданлык |
 СССР →  Россий |
| Паша сомыл | историй, этнографий, финно-угроведений |
| Награде да премий |
|
Тамара Лаврентьевна Молотова (16 ага 1956, Йошкар-Ола — 30 кылме 2025, Йошкар-Ола) — совет да россий шанче пашаеҥ, шанчызе-этнограф. Историй шанче кандидат (1986), В. М. Васильев лӱмеш Йылмым, сылнымутым да историйым шанче шымлыше Марий институтын «Этнологий» пӧлкажын кугурак шанче пашаеҥже (1978—2025). Финляндийын Финн-угор ушемын йотэлысе йыжъеҥже (Хельсинки ола, 2013). Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (2000). Марий Эл Республикын И. С. Палантай лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2003). «Марий Эл ончылно суаплан» орденын медальже дене суапландаралтын (2015).
Илыш корно
1956 ий 16 майыште Йошкар-Олаште пашазе ешыште шочын. 1973—1978 ийлаште — Марий кугыжаныш университетысе историй факультетын студентше. 1984 ийыште СССР Шанче Академийын Этнографий институтысо аспирантурыжым тунем пытарен[1].
1978 ий гыч 2014 ий марте — Марий Эл Республик Виктер пелен В. М. Васильев лӱмеш Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше марий институтысо Этнологий пӧлкан изирак шанче пашаеҥже, кугурак шанче пашаеҥже, вӱдышӧ шанче пашаеҥже[1]. 2014 ий гыч — вӱдышӧ шанче пашаеҥ, 2021 ий гыч МарНИИЯЛИ-н «Этнологий» йодыш дене кугурак шанче пашаеҥже[2].
Йошкар-Олаште илен да пашам ыштын. 2025 ий 30 ноябрьыште колен[3].
Шанче пашаже
1984 ийыште СССР Шанче Академийын Этнографий институтысо аспирантурым тунем пытарен. 1986 ий 29 апрельыште туштак «Марий калык вургемын вияҥме тӱҥ тенденцийже (XIX курымын кокымшо пелыже — XX курымын 80-ше ийлаже)» йодыш дене кандидат диссертацийым арален. Историй шанче кандидат (1986)[1].
Шанчызын шымлыме тӱҥ йодыш-влак: марий этносын эртыкше да тӱвыраже, финн-угор калык-влакын этнографийышт, калык вургем, айдемын шочмо, салтакыш ужатыме, тоен-шарныме йӱла радам-влак, койыш-шоктышын этнике ойыртемже-влак, ялын кызытсе тӱвыраже, марий калыкын йоча этнографийже[4].
240 утла савыктыме шанче да шанче-чапландарыме пашан авторжо[5], нунын коклаштак «Марий калык вургем» (1992)[6] да «Марийын куымо йӱлаже» (2004) монографий-влак[7]. 2020 ийыште тудын «Марий вургем» савыктышыже лектын[8]. Тӱшкан ыштыме тыгай паша-влакын ик авторжо улеш: «Финн-угор калык-влакын тӱрышт, куымо пашашт» (Ханты-Мансийск, 2002), «Урал-Юл кундемысе шагал чотан калык-влакын этноконфессийышт» (Самара, 2010), «Кугу Россий энциклопедий. Т. 19» (Москва, 2012), «Марий Эл энциклопедий» (Йошкар-Ола, 2009), «Марий-влак: эртык-этнографий очерк-влак» (Йошкар-Ола, 2005, 2013) да молат. Тыгай тӱнямбал проектлаште пашам ыштен: «Российысе тоштерлаште финн-угор коллекций-влак» (Хельсинки, 1999), «Тӱвыра поянлыкын финн-угор энциклопедийже» (Хельсинки, 2005)[4].
40 ий жапыште этнографий экспедиций-влакым эртара, тыгак тӱнямбал проект-влак кышкарыште Марий Эл, Татарстан, Пошкырт республик-влакын районлашкышт, Пермь, Виче да Угарман кундемлашке лектын коштын. Кундемысе, пӱтынь Российысе, тӱнямбал кӱкшытан шанче да шанче-практик конференцийлаш ушнен[4].
«Финн-угроведений» журналын муткучышо секретарьже лийын. Финн-угор ушемын йотэлысе йыжъеҥже (Хельсинки, 2013), «Марий вургем пайрем унала ӱжеш» пӱтынь российысе да кундем-влак кокласе пайрем жюрин, эксперт каҥашын вашталтдыме йыжъеҥже, «Калыкемын йӱла радамже» фестивальын жюри председательже (Марий Элысе Шернур кундем)[4].
Педагог, краевед, журналист да моло пашаеҥ-влаклан шанче ой-каҥашым да кӱлешан методик полышым пуа, вузлаште, колледжлаште, школлаште, тоштерлаште да т. м. вере лекцийым, тунемме-методик семинар-влакым эртара. Марий кугыжаныш университетыште «Финн-угор калык-влакын этнографийышт» спецкурсым вӱден. Кандидатлык диссертаций-влаклан эреак акым пуа, нуным аралымаште официал оппонент семын тырша. Урал-Юл кундемыште савыктыме шанче паша-влакым редактироватлыме да рецензироватлыме шотышто кугу пашам шуктен шога[4].
2020-шо ийыште Т. Л. Молотован Республикысе калык усталык да тӱвыра-каныме шанче-методике рӱдер дене пырля ямдылыме «Марийский костюм» альбомжо лектын. Книгам Марий Эл Республиклан 100 ий темме лӱмеш пайремым ямдылыме да эртарыме дене кылдалтше республикысе тӱҥ мероприятий-влакын планыштым илышыш шыҥдарыме кышкарыште ямдылыме. Савыктыш «Марий Элыште идалыкын книгаже — 2020» конкурсышто «Книган эн сай полиграфий йӧнжӧ» номинацийыште сеҥен[9].
Тӱҥ шанче пашаже-влак
Умбакыже Т. Л. Молотован тӱҥ шанче пашаже-влакын радамышт темлалтеш[1]:
- Марийский народный костюм. — Йошкар-Ола, 1992. — 112 с.; ил.
- Народный костюм. Родильные обряды // Народы Поволжья и Приуралья. Марийцы. — М., 2000. — С. 241—253, 273—275.
- Марийский детский сценический костюм (совместно с Л. Солдаткиной). — Йошкар-Ола, 2002. — 60 с.
- Традиции и инновации в народном костюме марийцев // Современная этническая культура финно-угров Поволжья и Приуралья. — Йошкар-Ола, 2002. — С. 75—88.
- Современный народный костюм марийцев: основные тенденции развития и сфера бытования // Традиционная культура: Научный альманах. — М., 2003. — № 3. — С 66—73.
- Концепция «картины мира» у марийцев (анализ традиционных взглядов на рождение и смерть) // Расы и народы. Ежегодник. Вып. 29. — М., 2003. — С. 34—61.
- Традиционное марийское ткачество. — Йошкар-Ола, 2004. — 152 с.; ил.
- Марийский костюм. Альбом. — Йошкар-Ола, 2020. — 383 с.; ил.
Чаплӱм да суаптар-влак
- Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (2000)[1]
- Марий Эл Республикын И. С. Палантай лӱмеш кугыжаныш премийже (2003)[4]
- «Марий Эл ончылно суаплан» орденын медальже (2015)[4]
- Марий Эл Республикын Чапкагазше (1995)
- Марий Эл Республикысе тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын Чапкагазше (2000, 2005)[4]
- Марий Эл Республикысе Кугыжаныш Погынын Чапкагазше (2006)[4]
- Марий Эл Республикысе туныктыш да шанче министерствын Чапкагазше (2010)[4]
- Марий Эл Республикысе Кугыжаныш Погын председательын Таумутшо (2010)[4]
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 5 Молотова Тамара Лаврентьевна — "Отечественные этнографы и антропологи. XX век". ethnographica.kunstkamera.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025.
- ↑ Направление "Этнология" (неопр.). web.archive.org. Тергыме кече: 3 теле 2025.
- ↑ Умерла этнолог Тамара Молотова, 2025-12-03, <https://kidsher.ru/ru/science/52520/>. Тергыме: 3 теле 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Поздравляем с Юбилеем! (неопр.). web.archive.org. Тергыме кече: 3 теле 2025.
- ↑ Молотова Тамара Лаврентьевна (руш.). Марийский научно-исследовательский институт языка, литературы и истории им. В.М. Васильева.
- ↑ Молотова, Тамара Лаврентьевна - Марийский народный костюм - Search RSL. search.rsl.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025.
- ↑ Молотова, Тамара Лаврентьевна - Традиционное марийское ткачество - Search RSL. search.rsl.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 1 ага 2017 ий.
- ↑ Марийский костюм - Молотова Тамара Лаврентьевна. — 2020.
- ↑ Поздравляем Тамару Лаврентьевну Молотову со славным юбилеем! (англ.). mari-el.gov.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025.
Литератур
- Молотова Тамара Лаврентьевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 241. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Мочаев В. А. Молотова Тамара Лаврентьевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 287—288. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.