Маслов, Фёдор Иванович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Фёдор Иванович Маслов
Маслов Фёдор Иванович.jpg
Шочмо кече 17 шорыкйол 1914(1914-01-17)
Шочмо вер
Колымо кече 21 кылме 1995(1995-11-21) (81 ий)
Колымо вер
Гражданстве  Россий империй
 СССР
 Россий
Паша сомыл
писатель, поэт, педагог
Усталык ий-влак 1931—1995
Жанр Почеламут, поэме
Произведений йылме марий
Дебют «Мемнан мурына» (М., 1936)
Награде

Фёдор Ивáнович Мáслов (17 шорыкйол 1914, Пикшэҥер21 кылме 1995, Кӱльмӱж, Киров область) — марий совет поэт, туныктышо. «Марий коммуна» газет редакцийын пашаеҥже (Йошкар-Ола), Виче кундемысе Кильмезь кыдалаш школын туныктышыжо. Совет-япон сарын участникше.

Илыш корныжо

1914 ий 17 сентябрьыште Виче кундем Кильмез район Пӱкшэҥер ялысе[1] шуко шочшан кресаньык ешыште шочын[2].

Кильмезь ялысе тӱҥалтыш марий школым тунем пытарен. Малмыжысе шагал чотан калык-влакын педагогике техникумыштыжо тунемын, 1928 ийыште, тудым петырымеке, Яраҥ оласе марий педагогике техникумышто шинчымашым поген[2].

Техникумым тунем пытарымеке, икмыняр ий ялысе школышто туныктышылан тыршен. Вара «Марий коммуна» (Йошкар-Ола)[3] да «Социализм корно» (Свердловск) газет редакцийлаште тыршен[2].

1939 ийыште РККА-ш налалтын. Халхин-Гол ер воктене кредалмаште лийын. Совет-япон сарын участникше: Забайкалье фронтын 94-ше лӱйкалыше дивизийын 9-ше лӱйкалыше полкысо батальон штабын начальникше, 1945 ийыште Маньчжурий кумдыкышто Квантун армийым шалатымаште кредалын. Нелын сусырген. Армий гыч лейтенант чаплӱм дене демоблизоватлалтын[2][4][5].

1946 ийыште мӧҥгыжӧ пӧртылмеке ― уэш Кильмезь школын туныктышыжо. 1958 ийыште заочнын Удмурт педагогике институтын (Ижевск) историй факультетшым тунем пытарен. Сулен налме канышыш лекмешкыже Кильмезь школышто пашам ыштен[2].

1995 ий 21 ноябрьыште Киров кундемысе Кильмезь посёлкышто колен, туштак тоеныт[2].

Сылнымут пашаже

Почеламут-влакым 1931 ий гыч возаш тӱҥалын. Студент улмыж годым Москошто лектын шогышо «Марий ял» газетыште «Мемнан мурына» лӱман икымше почеламутшым савыктен. Вара тудын почеламутшо-влак «Марий коммуна», «Рвезе коммунист» газетлаште, «У вий» (кызыт — «Ончыко») журналыште савыкталтыныт. Почеламутлаште ялысе тӱшка илыш, марий пашаче классын кушмыж нерген ойлалтын[2][3][6].

1936 ийыште тудын «Мемнан мурына» икымше сборникше лектын. 1945 ийыште Марий книга издательствыште «Шочмо элем» лӱман кокымшо почеламут сборникше савыкталтын. 1964 ийыште «Жапын семже» кумшо почеламут сборникше лектын. А 1988 ийыште «Муро пеленнак ила» нылымше сборникшым савыктен[2][3][6][7].

Ф. Масловын икмыняр почеламут произведенийжым руш йылмыш кусарыме да «Вятские зори», «Вятка» (Киров) литератур сборниклаште савыктыме[2]. Тыгак поэтын эн сай почеламутшо-влакым рушлаш кусарыме, Йошкар-Олаште да Москошто тӱшка сборниклаште савыктыме[3][6].

Тӱҥ произведений-влак

Умбакыже Ф. И. Масловын марла серыме да рушлаш кусарыме тӱҥ произведенийже-влак лӱмер ончыкталтын[2][3][6]:

Марла

  • Мемнан мурына: почеламут-влак [Наша песня: стихи]. — М., 1936. — 80 с.
  • Шочмо элем: почеламут сборник [Моя Родина: стихи]. — Йошкар-Ола, 1945. — 40 с.
  • Жапын семже: почеламут-влак [Мотивы времени: стихи]. — Йошкар-Ола, 1964. — 56 с.
  • Почеламут-влак // Ончыко. — 1984. — № 1. — С. 94—95.
  • Муро пеленнак ила: почеламут-влак [Песня живёт с нами]. — Йошкар-Ола, 1988. — 64 с.

Рушлаш кусарыме произведений-влак

  • Бессонная ночь: стихи // Вятка. Вып. — II. Киров, 1963. — С. 20.
  • Бессонная ночь; Он посеял семена свободы; Другу негру; Не гляди на меня покорно: стихи // На земле марийской. — Йошкар-Ола, 1967. — С. 8—10.
  • Свадьба будет: стихи / пер. С. Олендера // Песнь любви. Т. 2. — М., 1972. — С. 125—126.
  • Свадьба будет!; Вспоминаю; Другу негру; Бессонная ночь; Возвращение; Гусли: стихи / пер. С. Олендера, С. Сомова, В. Заболотского, С. Золотцева // Соловьиный родник. — Йошкар-Ола, 1984. — С. 96—102.

Суаптар-влак

  • II степенян Ачамланде сар орден (07.09.1945)[3][5];
  • «Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (09.05.1945)[3][5];
  • «Японийым сеҥымылан» медаль (30.09.1945)[3][5];
  • «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль (1970)

Шарнымаш

Кильмез кундемысе краевед тоштерыште поэт Ф. Масловын икмыняр фотодокументше аралалтеш[8], тыгак тудым шарныме лӱмеш сылнымут вашлиймаш-влак эртаралтыт[2][9][10].

Палемдымаш

  1. Пикшинерь | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Федор Иванович Маслов - Кильмезский краеведческий музей. xn----itbbfdefjkdh0f8fd.xn--p1ai. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 МАСЛОВ Федор Иванович (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025.
  4. 100 ЛЕТ МАРИЙ ЭЛ. Писатели-фронтовики. | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл. nbmariel.ru. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025.
  5. 1 2 3 4 Подвиг народа. podvignaroda.ru. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025. Архивлыме 20 пеледыш 2025 ий.
  6. 1 2 3 4 Фёдор Маслов — Mari-Lab (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025. Архивлыме 13 теле 2024 ий.
  7. Федор Иванович Маслов, Т. Г. Бахтина. Песня живет с нами: Стихи. — Йошкар-Ола: Марийское кн. изд-во, 1988. — 60 с.
  8. Коллекция рукописей местного поэта Маслова Фёдора Ивановича. Стихи на марийском языке. Стихотворения "Шулдыран жапем эртале...", "Уэш шошо чевертен сад печым". 1971 год (руш.). archivogram.top. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025.
  9. Душа зовет любить Кильмезь | ОДНТ. odntkirov.ru. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025. Архивлыме 13 сорла 2022 ий.
  10. Мероприятие «Его имя с гордостью несём» 2024, Кильмезский район — дата и место проведения, программа мероприятия. (руш.). Культура.РФ. Тергыме кече: 30 пеледыш 2025.

Литератур

  • Асылбаев А. А. Рвезе шӱмын мурыжо // Марий литература нерген. — Йошкар-Ола, 1957. — С. 140—148.
  • Колумб В. Слово о старшем друге // Марийская правда. — 1964. — 17 январь.
  • Александров А. М., Беспалова Г. Е., Васин К. К. Ф. Маслов // Писатели Марийской АССР: биобиблиографический справочник. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1976. — С. 188—190. — 368 с. — 5000 экз.
  • Васинкин А. Илышын чевер пеледышыже // Марий коммуна. — 1984. — 17 январь.
  • Казаков М. «Тул волгенчыла штык модын…» // Арслан тукым. — Йошкар-Ола, 1985. — С. 171—175.
  • Казаков М. Виче вел мурызо // Ончыко. — 1984. — № 1. — С. 92—93.
  • Колесников А. Ю. Маслов Фёдор Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 230. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Фёдор Маслов // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. А. Васинкин, В. Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — С. 398—400. — 752 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7590-0966-5.
  • Колесников А. Ю., Мочаев В. А. Маслов Фёдор Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 274. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак