Кузнецова, Евдокия Ивановна
| Евдокия Ивановна Кузнецова | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 1904 ий 27 пеледыш |
| Шочмо вер | Моско, Россий империй |
| Колымо кече | 1977 ий 11 шыжа (73 ий) |
| Колымо вер | Йошкар-Ола, Марий АССР, РСФСР, СССР |
| Гражданлык |
 СССР |
| Паша сомыл | тӱвыра пашаеҥ, партий-административ вуйлатыше, мер пашаеҥ |
| Награде да премий |
|
Евдокия Ивановна Кузнецова (27 пеледыш 1904, Моско — 11 шыжа 1977, Йошкар-Ола) — совет тӱвыра пашаеҥ, партий-административ вуйлатыше, мер пашаеҥ. Марий АССР-ысе верысе йӧнозанлык министр (1943—1948), Марий республикысе шанче-краеведений тоштерын (Т. Евсеев лӱмеш Марий Эл Республикысе калыкле тоштерын) директоржо (1953—1961). 1930 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.
Илыш корныжо
1904 ий 27 июньышто Моско олаште шочын. 1930 ийыште ВКП(б)-ш пуртымо. 1935 ийыште Моско областьысе партий школым, 1940 ийыште — ВКП(б) ЦК пеленысе Кӱшыл партий школым, 1954 ийыште — Н. К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтым тунем пытарен[1].
1935—1939 ийлаште Моско областьысе Желтухинский районышто: пропаганде пӧлкан вуйлатышыже, ВКП(б) райкомын 2-шо секретарьже. 1940 ийыште Марий АССР-ыш колтеныт, 1943 ий марте — ВКП(б) Марий обкомын сектор ден кадр пӧлкан вуйлатышыже. Кугу Ачамланде сар жапыште Йошкар армийыш мобилизаций дене да тылым сай кадр дене ситарыме шотышто кӱлешан пашам шуктен[1].
1943—1948 ийлаште — Марий АССР-ысе верысе йӧнозанлык министр, 1948—1953 ийлаште — М. Горький лӱмеш Юл кундемысе чодыра технике институтышто (кызыт Юл кундемысе кугыжаныш технологий университет) марксизм-ленинизм кабинетым вуйлатен. Н. К. Крупская лӱмеш МКПИ-ште тунеммыж годым — пропагандист, КПСС историй кружокым (кӱшыл звено) вуйлатен. Палемдымаш да статья-влак дене верысе савыктышлаште эреак лектын шоген[1].
1953 ийыште КПСС Марий обком Бюрон пунчалже дене пеҥгыдемдыме радам дене Марий республикысе шанче-краеведений тоштерын (кызыт Т. Евсеев лӱмеш Марий Эл Республикысе калыкле тоштер) директоржылан шогалтыме, тушто тудо 1961 ий марте пашам ыштен[1].
1977 ий 11 октябрьыште Йошкар-Олаште колен[1].
Тоштер паша
Марий республикысе шанче-краеведений тоштерын директоржо (1953—1961). У должностьыштыжо тудын икымше ошкылжо-влак кокла гыч иктыже ВКП(б) Марий обком пелен министерстве, ведомство, предприятий да тӧнеж-влакын вуйлатыше пашаеҥыштын каҥашыштым эртарымаш лийын. Каҥашын лектышыже республикысе предприятий-влакын тоштерлан шке продукцийыштын образецыштым пуымаш лийын. Варажым краеведческий тоштерлан яра шке продукцийыштым пуымо тыгай практике эре лийын. Посна шергакан пӧлеклан «Труженица» артельын ыштыме И. В. Сталинын ковёр-портретше лийын, тудым тоштерлан Марий АССР-ысе Промысел коопераций Каҥашын председательже А. И. Лежнин пӧлеклен. Эн ончыч ковёрым 1953 ий декабрьлан И. В. Сталинын шочмо кечыжлан пӧлек семын ямдыленыт, но 1953 ий 5 мартыште тудо колен, сандене пӧлек Марий АССР-ыштак кодын[2].
Е. И. Кузнецова годым тоштерын экспозицийже уэш ышталтын, фондысо пого 5 пачаш шукемын! Тоштер археологий, историй-этнографий экспедицийлам, Марий кундемын пӱртӱсшым шымлыше экспедиций-влакым эртарен. Тӱшка-краеведений паша саемын, тоштерыш толшо-влакын чотышт 3 пачаш кугемын! 1960 ий кеҥежым куснылшо тоштер ышталтын, тудо Марий республикын районлаштыже илыше 150 тӱжем утла еҥым обслуживатлен. Е. И. Кузнецовалан кӧра тудо ийынак тоштер пӧртым уэш чоҥаш тӱҥалыныт: 6 тылзе жапыште 3-шо пачаш, кечывалвел (пурла) ужашыже чоҥалтын. Чоҥымо пашам мучашлымеке, Марий АССР-лан 40 ий темме лӱмеш тоштер пӧртыштӧ лӱмгече ончер почылтын[3].
Суаптар-влак
- «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медаль[3];
- «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль (1970)[3].
Литератур
- Кузнецова Евдокия Ивановна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 199. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Мочаев В. А., Опарина Т. Т. Кузнецова Евдокия Ивановна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 235. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
- Кузнецова Евдокия Ивановна, с 1953 по 1961 год // Национальный музей им. Т. Евсеева. Страницы истории / Сост. Ан. В. Муравьев. — Йошкар-Ола: ГБУК РМЭ «Национальный музей Республики Марий Эл им. Т. Евсеева», 2011. — С. 20.
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 5 Национальный музей им. Т. Евсеева. Страницы истории / сост. Ан. В. Муравьев. — Йошкар-Ола: ГБУК "Национальный музей РМЭ им. Т. Евсеева", 2011. — С. 20. — 104 с. — ISBN 978-5-904558-10-9.
- ↑ Национальный музей РМЭ им. Евсеева (руш.). Национальный музей РМЭ им. Евсеева. Тергыме кече: 12 сорла 2025. Архивлыме 10 вӱдшор 2021 ий.
- ↑ 1 2 3 Национальный музей им. Т. Евсеева. Страницы истории / сост. Ан. В. Муравьев. — Йошкар-Ола: ГБУК "Национальный музей РМЭ им. Т. Евсеева", 2011. — С. 21. — 104 с. — ISBN 978-5-904558-10-9.