Кугу Юл корно

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал

«Кугу Юл корно» — регион-влак кокласе турист маршрут, тудо кызытсе Юл кундемысе федерал округын (ЮКФО) территорийже гоч Кугу порсын корнын — Юлысо торгайыме корнын — историян йӱдвел ужашыштыже эрта.

Проект 2017 ийын шыжым ныл маршрут дене тӱҥалын; 2021 ий мучашлан 20 утла маршрут шотлалтеш, нуно ЮКФО-н 14 субъектшым, 5 миллионник-олам, 7 тӱнямбал аэропортым, ЮНЕСКО-н Тӱнямбал поянлыкшын 3 объектшым да федерал кӱлешан 5 курортым ушат[1][2].

Ончыл историй

Акрет Русьын эҥер корныжо-влак: юлгорно йошкарге дене палемдалтын
«Эрвел славян-влакын торгайымышт» сӱрет, Сергей Иванов, 1912 ий

Юл мучко торгайыме корнын лекмыжым мемнан эран II тӱжемийжылан шотлат, кунам фатьян тӱвыран еҥышт Юл бассейн территорийыште илаш тӱҥалыныт, тидын нерген мумо шӱгарла ойлат, а мемнан эран I тӱжемийжын кокымшо пелыштыже Юл-Ока эҥер-влак коклаште финн-угор племена-влак верланаш тӱҥалыт[3].

IX курым гыч тӱҥалын, славян-влак Юл кундемым кумдан шымлаш тӱҥалыт, тидлан Юлым кусныл коштмын тӱҥ йӧнжӧ семын кучылтыныт. Тиде жап гычак акрет годсо кугу руш княжестве-влак чумыргат. Мутлан, йӱдвел ужашыште Новгород республик верланен, Юл-Ока эҥер-влак кокласе, Белозерье да Сухона бассейн кундемым Владимир-Суздаль княжестве айлен, а Чолманын Кыдал Юлыш йоген пурымо верыште Юлысо Булгарий верланен, рӱдолаже Болгар олаште лийын[4]. Тиде жапыштак Юлысо торгайыме корно вияҥеш, Скандинавийым, Балтикым да Йӱдвел Европым Булгар, Хазарий да араб халифатысе эл-влак[5] да Персий дене кылдыште трансъевропысо вӱргорно лийын, тудын дене руш княжестве-влак сырец-порсыным, шергакан кӱм, шӧртньӧ да ший сӧрастарышым кондылыныт. Шке черетыштыже, Персийыш коваштым, лум, морж азум, юфтьым, йытыным, киндым колтеныт. Тылеч посна, Юл корно корно варяг ден финн-угор-влаклан хазар ден араб-шамыч дене торгаяш полшен. Маршрутын экономике кӱлешлыкше VIII—X курымлаште моткоч кугемын, вет араб-влакын сар сеҥымашышт европеец-влаклан Византий гоч палыме торгайымаш маршрутым петырен — купеч-влаклан эрвел мландыш моло корным кычалаш логалын. Юл корно дене чолган торгайымаш пӱтынь маршрут мучко торгайыме форпост-влакым чоҥаш таратен, нунышт вара олалашке кушкын шогалыныт[6].

Кугу Порсын корно кызытсе Россий территорийыште

Кугу Юл корно Юл кундемын экономике да тӱвыра шотышто тӱзланымаштыже кӱлешан рольым модын[7][8]. Регионысо эн кугу торгайымаш пунктыш Болгар савырнен, тудо купеч-влак деч эртен кайымыштлан пошлиным гына огыл поген, тыгак кидмастар да ялозанлык сатум колтедылын[6][9].

Хазар-влак нунын дене (булгар-влак дене) торгаят да сделкым ыштылыт, тыгак рус-влак нунын деке шке сатуштым кондат, да чыланат, кӧмыт тиде эҥерын (Юлын) кок серыштыжат илат, нунын деке шке сатуштым кондат, тыгайым: лумшым, йосым, урым да молымат.Персид шанчызе-энциклопедист Ибн Руста[6]

2014 ийыште Кугу порсын корным ЮНЕСКО-н Тӱнямбалсе поянлык спискышкыже пуртымо. Спискыш 37 шогалме вер-шарныктыш пурен, нунын гоч торгайымаш маршрут Турцийыште, Азербайджаныште, Ираныште, Казахстаныште, Киргизийыште, Узбекистаныште, Туркменийыште да Китайыште эртен. Россий территорийыште торгайымаш маршрутын шым тӱҥ ужашыже верланен, тӱҥ шотышто вӱдан:

  • Хорезм гыч Ӱлыл Юл марте;
  • Ургенч гыч Юлын ден Донын ушнымо верышкышт;
  • Хорезм гыч Азов марте Астрахань гоч Маджарыш да Азовыш;
  • Арал кундем гыч Саратовысо Юл кундемыш, тыгак умбакыже Юл дене але Дон дене Азовыш;
  • Арал кундем гыч Азов марте Болгар да Дон гоч;
  • Чолман кундем гыч Болгары да Ӱлыл Юл кундемыш;
  • мландӱмбал маршрут, тудо Ӱлыл Юл кундемым да Ӱлыл Ока кундемым ушен (кызыт тиде Рязань, Владимир, Угарман область-влак)[10].

Турист проект

Тӱвыра поянлык да кызытсе жапысе событий-влак Юл кундемысе федерал округын регионлашкыже Российысе да йотэл турист-влакым эреак сымыстарат, а нунылан обслуживатлымаш экономикыш кушкын шогышо надырым пуа[11][12].

Ончылгоч шижтарымаш-влак

Татарстан гыч посна субъект-влак округын вийыштым ушымаш, кушто «Кугу Юл корно» теме эше 2000 ий тӱҥалтышыштак Юл кундемын рольжым транзит рӱдер семын да Кугу порсын корнын ик торгайыме кылдышыж семын ужшо тӱнямбал семинар-влак кышкареш ямдылалташ тӱҥалын[13][14][13]. 2014-ше ийыште Татарстан Республикын Туризм шотышто госкомитетше ЮКФО-н ик турист маршрутшым ыштыме да Российын чыла европейский ужашыштыже[15] «Шӧртньӧ оҥго» да «Ший шӱшер» гаяк круиз туризмым пырля вияҥдыме шонымаш дене лектын[16][17][18]. 2018-ше ийыште Медведевын икымше правительствыжын вуйлатымыж дене элыште кӧргӧ туризмым вияҥдыме шотышто федерал целевой программын вичияш проектше ышталтын, но документ шуктымашке налалтын огыл[19].

Проектым пашаш колтымаш

«Кугу Юл корно» регион-влак кокласе проектым икымше каҥашымаш 2016 ий апрельыште тӱҥалын, а тиде ийынак 1 декабрьыште ЮКФО-н 14 субъектше да регионласе турист оператор-влак маршрут корнылам ыштыме нерген кутырен келшымашеш кидпалым пыштеныт[20][21]. Регион-влак ӱчашен кертше аклан, вераҥдыме шотышто услугын лӱмын ыштыме тарифлан, транспорт дене обслуживатлымылан полшаш, тыгак проектым пырля шӱкен шогаш сӧреныт[22]. Верысе историй шарныктышым, култур монумент-влакым да калыкле ыштыш-кучыш рӱдер-влакым ончаш пурыман верысе турист маршрут-влакым регионласе кугыжаныш органла гыч специалист-влак да верысе туроператор-влак ыштат[23][22].

2017 ий мартыште «Кугу Юл корно» маршрутым «Интурмаркет 2017» XII Тӱнямбал турист выставкыште ончыктеныт, тудо Москосо «Крокус Экспо» выставке рӱдерыште эртен. А 2017 ий сентябрьыште проектым Татарстан Республикын полномочный представительствыштыже ончыктеныт, тушто тудым Россий Тӱвыра министерстве пеленысе туризмым вияҥдыме шотышто экспертлык каҥаш пелен импортым алмаштыме программе шуктымо шотышто Комитетын полышыжым налын[24].

«Кугу Юл корным» 2017 ий шыжым колтымо жаплан «ОзаҥЙошкар-Ола — Чебоксар», «Озаҥ — Ульяновск — Самара», «Угарман — Чебоксар — Озаҥ» да «Киров — Йошкар-Ола — Озаҥ» маршрут-влак ямдылалт шуыныт. Проектым Йоча туризмым вияҥдыме шотышто национальный программыш пуртымылан кӧра икымше толшо-влак школла гыч тӱшка лийыныт — 2018 ийыште гына маршрут дене 2000 утла йоча кудал эртен[25][26]. 2019 ий октябрьлан проект кышкареш 20 утла маршрут ышталтын[12], 2020 ий гыч туроператор-влаклан турист буклет ышталтеш[16].

Кызытсе жап да ончыкылык

Зарина Догузова (Ростуризм), Россий TUI-н да ЮКФО-со регион-влакын еҥышт Татарстанын премьер-министрже Алексей Песошин дене «Кугу Юл корно» проектым вияҥдыме шотышто кутырен келшымашеш кидпалым пыштыме деч вара, 29.08.2020
«Йӱдвел — Кечывалвел» тӱнямбал транспортлык коридор —— коридорын темлалтше маршрутшо —— стандартан маршрут

2020 ий августышто, Татар АССР-ым ыштымылан 100 ий теммым палемдыме кышкареш, Юл кундемысе федерал округын регионжо-влак, «Россий TUI» федерал туроператор да Ростуризм «Кугу Юл корно» проектым пырля вияҥдыме шотышто кутырен келшымашеш кидпалым пыштеныт[18][27]. Темлымаш радамыш Киров, Угарман да Самар область-влак, Пермь кундем, Марий Эл да Татарстан республик-влак мучко эртыше 6 у маршрутым пуртеныт[28][29][1][30][2][31]. Чылаже ЮКФО-што 40 наре туроператор проектын регион-влак кокласе маршрутыштым темлат[16]. 2020 ий июньлан маршрутысо икмыняр олашке (Суздаль гайышке) идалыкыште 1—2 млн наре еҥ миен толеш[18].

Российыште COVID-19 пандемийлан кӧра ЮКФО-шко турист йогын кок пачаш нарылан шагалемын. Тыге, Росстатын уверже почеш, 2020 ийыште Татарстаныш гына 1,9 млн наре турист толын коштын — тиде 2019 ийысе тыгаяк жап деч кок пачаш шагалрак[32][12].

«Кугу Юл корно» 2021 ийлан Российыште ЮНЕСКО-н Тӱнямбалсе поянлыкшын культур объектше-влакым да 14 регионышто, тидын шотыштак Пермь крайым, Киров, Угарман, Оренбург, Пенза, Самара, Саратов да Ульяновск областьлаште, тыгак Башкортостан, Марий Эл, Мордовий, Татарстан, Удмуртий да Чуваший республиклаште курорт-влакым уша[33][34][35][36][37]. Проект кышкареш каныш кечысе тур-влак ыштат, нуно ЮКФО-со шагал гын кум регионым авалта[38].

«Кугу Юл корно» Юлысо торгайымаш корнын ужашыж семын ЮНЕСКО-н 1993 ий гыч ыштен шогышо «Туризм Порсын корнышто» тӱнямбал программыш пурталт кертеш[8][39][40]. Тылеч посна, Кугу Юл корным кызыт Ираныш наҥгайыше «Йӱдвел — Кечывалвел» тӱнямбал транспорт коридорын ужашыж семын ончат. Тудым ыштымашке Каспий воктенысе элла да У порсын корнысо эл-участнице-влак мелын улыт. 2017 ий гыч Каспийыште пристань-влакым чоҥымо федерал программе шукталтеш[41][42].

Кугу Юл корно кӧргысӧ маршрут-влак

Корно да лӱм-влак

Маршрут-влакын лӱмышт коклаште «Кум республик» (Татарстан, Марий Эл, Чуваш), «Юл кундемын тӱвыра кодшо», «Кок шӱжар — Кок этнос», «Пермьысе Юмо-влак. Удмурт ӧрт-влак» да молат улыт. Эн палыме корно-влак тыгай олала гоч эртат:

  • Озаҥ — Йошкар-Ола — Чебоксар;
  • Самара — Ульяновск — Озаҥ;
  • Ульяновск — Самара — Пенза;
  • Угарман — Чебоксар — Йошкар-Ола — Озаҥ — Свияжск — Болгар;
  • Йошкар-Ола — Озаҥ — Свияжск — Болгар.

Маршрут-влакын тӱҥ объектышт

Объект Федерацийын субъектше Визитлык картычке Каласкален возымаш
1 ОзаҥCoat of Arms of Kazan (Tatarstan).svg Татарстан Республик Казанский кремль. Панорама с колеса обозрения.jpg

Озаҥ кремль

Озаҥ кремль архитектур, историй да археологий шарныктыш-влак тӱшка, ЮНЕСКО-н объектше. Тудын территорийыштыже икымше (XII—XIII курымла), кокымшо (XIV—XV курымла) да кумшо (XV—XVI курымла) городище манмын кодшыжо, ош кӱан кремль, икмыняр кугу историко-архитектур да тӱвыра акан храм ден оралте верланеныт[43]
2 СвияжскCoat of Arms of Sviyazhsk (Tatarstan).png Татарстан Республик Свияжск Успенско-Богородичный мужской монастырь коптер.jpg

Свияжскысе Успенье монастырь

Свияжск отро-олам 1551 ийыште Озаҥ ӱмбак толмо жапыште руш войскалан форпост семын ыштеныт. Свияжскыште федерал да республик кӱлешан историй поянлыкын XVI—XIX курымласе 18 шарныктышыже аралалт кодын, тидын шотыштак пу гыч Тройчын черке, Успенье Богородице пӧръеҥ монастырь да Иоанн-Предтече ӱдырамаш монастырь оралте-влак тӱшка, ЮНЕСКО-н объектше[44]
3 БолгарSpassk COA (Kazan Governorate) (1781).png Татарстан Республик Булгарское городище 4.JPG

Болгар городище манме

Болгар городище манме — Юлысо Булгарийын тошто рӱдолаже, тудо IX—X курымла тӱкнымаште Юл кундем территорийыште икымше кугыжаныш ышталтмаш лийын. Болгар городище манме Юл ден Чолман ушнымо вер деч 40 км кечывалвелнырак верланен. 2014 ийыште Болгарысе историко-археологий комплекс ЮНЕСКО-н Тӱнямбал поянлык спискышкыже пурталтын. Городище манме территорийыште XIV курымысо чоҥга да вынем-влак, тыгак архитектурын 40 утла шарныктышыже аралалт кодыныт[45][46]
4 КунгурKungur COA (1994).gif Пермь край По гротам пещеры 1.jpg

Кунгурысо кӱвомыш

Кунгур «Кум эҥер: Юл-Виче-Чолман» да «Кугу Юл корно: Пермьысе юмо-влак. Удмурт ӧрт-влак» маршрутыш пура, нунын программышкышт Кунгур кӱвомышым — Российыште эн кугу карст кӱвомыш-влак гыч иктыжым — миен ончалмаш пурталтын. Кӱвомыш тӱнямбалне лу эн кужу гипс кӱвомыш радамыш пура, тудын кужытшо 6000 километрыш шуэш, тышеч 1500-жӧ наре экскурсийлык маршрутлан келыштарылтын[47][48]
5 БурановоCoat of Arms of Malaya Purga Region (Udmurtia).svg Удмурт Республик Buranovskiye Babushki 2011 6.jpg

Бурановысо кова-влак

Удмуртий проектыш Башкортостан да Татарстан дене ик маршрутышто ушнен[49][50][51]. Бураново села Российым Евровидений-2012-што ончыктышо «Бурановысо кова-влак» фольклор коллектив дене чаплана[52]
6 УгарманCoat of Arms of Nizhny Novgorod.svg Угарман область Nizhny Novgorod Kremlin at night-1.jpg

Угарман кремль

Угарман кремль кӧргыштӧ Угарманы эн тошто кӱ храмже — 1221 ийыште негызлыме Михайло-Архангел собор верланен. Храмыште 1612 ийыште кокымшо калык ополченийым чумырышо Кузьма Мининын ломыжшо кия[53]
7 СамарCoat of Arms of Samara (Samara oblast).png Самар область Raketa Samara.jpg

«Союз» ракете-нумалшын шарныктыш тӱшкаже

Маршрут дене эртыше-влак Самар областьыште Сталинын бункержым, Жигулёвысо заповедникым да «Самарысе Лука» национальный паркым, тыгак «Союз» ракете-нумалшын Шарныктыш тӱшкажым пурен ончен кертыт[54][55]
8 Киров

Coat of arms of Kirov.svg

Киров область Dymkovo toys 01 (VMDPNI) by shakko.jpg

Дымковысо модыш

Кировский область «Кум эҥер: Юл — Виче — Чолман» маршрутым ончыктен[56]
9 Йошкар-Ола

Coat of Arms of Yoshkar-Ola (Mariy-El).png

Марий Эл Республик Spasskaya bashnya 1.jpg

Йошкар-Оласе Спас башне

«Марий мландын ӧрыктарышыже» да «Йоҥгалтше кӱсле кундем» маршрутлаш пура[57]. Чарла кремльым Йошкар-Олаште 2009 ийыште тошто пу карман верыште чоҥеныт. Кремль воктене Фёдор Иванович кугыжалан шарныктыш шога, олам указше почеш негызлыме[58]
10 КшаушиГерб Чебоксарского района 2012.svg Чуваш Республик «Ясна» этноэкологийлык комплекс Маршрутышто Чебоксар, Мариинский Посад да Козловка улыт[59]
11 ЛермонтовоCoat of Arms of Belinsky rayon (Penza oblast).png Пенза область Tarkhany Август 2008 049.jpg

«Тарханы» Лермонтовын Кугыжаныш музей-заповедникше

«Тарханы» музей-заповедникым 1939 ийыште поэт Михаил Лермонтовын ава линийже дене кугезышт Арсеньевмытын тукым оралтыште ыштеныт[60][61]. Тудын кумдыкшо 197 га. Музей фондышто 29 тӱжем наре аралыме единице уло[62]

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. 1 2 Татарстан войдет в пакетные туры в рамках «Великого Волжского пути». РБК Татарстан (30 сорла 2020). Тергыме кече: 7 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  2. 1 2 Кировская область стала частью Великого Волжского пути. Сетевое издание «МК в Кирове» (31 сорла 2020). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  3. Дубов, 1989, с. 5—6.
  4. Дубов, 1989, с. 11.
  5. Дубов, 1989, с. 5—7.
  6. 1 2 3 Волжский торговый путь: из Скандинавии — в арабские страны. Diletant. Тергыме кече: 16 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  7. Петр Бологов. За зипунами и нефтью. Газета.ру (4 шорыкйол 2017). Тергыме кече: 7 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  8. 1 2 Яцек Палкевич. Российские коридоры Великого шелкового пути. Независимая газета (27 идым 2017). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  9. Руденко, 2007, с. 69.
  10. В Казани разработали дорожную карту включения РФ в проект ЮНЕСКО "Великий шелковый путь". ТАСС (5 пеледыш 2017). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  11. Минниханов: В 2018 году ПФО посетили 9 млн туристов. Татар информ (4 шыжа 2019). Тергыме кече: 21 пургыж 2021.
  12. 1 2 3 Губернатор Самарской области принял участие в Совете ПФО, посвященном развитию туризма. Независимое Информационное Агентство "НИА САМ" (4 шыжа 2019). Тергыме кече: 12 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  13. 1 2 Макарова, 2019, с. 29.
  14. Проект «Великий Волжский путь» - с благословения ЮНЕСКО. Казанские истории (30 сорла 2005). Тергыме кече: 21 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  15. Диана Авакян. Комаров: Круизы могут стать драйвером роста туризма не только в ПФО, но и в европейской части РФ. Татар информ (4 шыжа 2019). Тергыме кече: 21 пургыж 2021. Архивлыме 14 сорла 2020 ий.
  16. 1 2 3 Под брендом «Великий Волжский путь» разработано более 20 межрегиональных маршрутов (неопр.). Тергыме кече: 24 ага 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  17. Ксения Перепеченова. Президент РТ: «Великий Волжский путь» станет аналогом «Золотого кольца России». Татар информ (4 шыжа 2019). Тергыме кече: 21 пургыж 2021. Архивлыме 11 сорла 2020 ий.
  18. 1 2 3 Алексей Стригин. Великий Волжский путь: Внутрироссийские турмаршруты - 2020 уже "испытали на прочность". Российская газета (6 шыжа 2020). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 30 кылме 2020 ий.
  19. ПРАВИТЕЛЬСТВО РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ. Распоряжении от 5 мая 2018 года N 872-р Об утверждении Концепции федеральной целевой программы "Развитие внутреннего и въездного туризма в Российской Федерации (2019-2025 годы)" (руш.). Электронный фонд правовых и нормативно-технических документов. «Кодекс» (11 сӱрем 2019). Тергыме кече: 30 пеледыш 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  20. Стартовала продажа двух туров по программе "Великий Волжский путь". ТАСС (5 кылме 2017). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  21. Туристический маршрут «Великий Волжский путь» будет открыт осенью. Бизнес Online (5 сорла 2017). Тергыме кече: 12 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  22. 1 2 В Москве презентовали туристический маршрут Татарстана «Великий волжский путь». Известия Татарстана (13 ӱярня 2017). Тергыме кече: 14 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  23. Татарстан представит маршрут «Великий Волжский путь». RATA news (5 ӱярня 2017). Тергыме кече: 21 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  24. Рината Хузяхметова. Московским туроператорам представили «Великий Волжский путь». Комсомольская правда (19 идым 2017). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  25. Около 2 тыс. школьников проедут по "Великому Волжскому пути" в 2018 году. ТАСС (23 шорыкйол 2018). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  26. «Великий Волжский путь» вытеснит Золотое кольцо? Татарстан предлагает туристам свой маршрут. Реальное Время (1 вӱдшор 2019). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  27. Маршрут от Татарстана вошел в проект «Великий Волжский путь». Интерфакс (29 сорла 2020). Тергыме кече: 2 сӱрем 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  28. Маршрут от Татарстана вошел в проект «Великий Волжский путь». Seldon News (30 сорла 2020). Тергыме кече: 13 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  29. В Ростуризме рассказали подробнее о проекте «Великий Волжский путь», в который вошел Татарстан. Реальное время (29 сорла 2020). Тергыме кече: 13 пургыж 2021. Архивлыме 25 идым 2020 ий.
  30. В России начались продажи туров по "Великому Волжскому пути". ТАСС (29 сорла 2020). Тергыме кече: 12 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  31. Ростуризм займётся продвижением турмаршрутов под брендом "Великий волжский путь". Интерфакс (5 шыжа 2019). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 24 пеледыш 2021 ий.
  32. Аделя Рахматуллина. «Туризм имеет самый большой шанс на развитие там, где есть культура». Kazan First (26 шорыкйол 2021). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 26 шорыкйол 2021 ий.
  33. Саратовскую область включили в "Великий Волжский путь". Коммерсантъ (1 теле 2016). Тергыме кече: 13 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  34. Анна Гончаренко. «Великий Волжский путь» пройдёт через Киров. New City Guide IKirov (5 теле 2016). Тергыме кече: 14 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  35. В госкомитете РТ по туризму рассказали о запуске первых маршрутов программы «Великий Волжский путь». Бизнес Online (6 кылме 2017). Тергыме кече: 14 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  36. Топ-10 лучших туристических маршрутов, проложенных по территории Марий Эл. Марийская правда (27 сӱрем 2017). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  37. Привлекательность Прикамья оценили по туристам. РБК Пермь (7 теле 2017). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  38. Олина, 2019, с. 236—238.
  39. Битва за «Волжский путь». Республика Татарстан. Общественно-политическая газета (8 кылме 2019). Тергыме кече: 18 пургыж 2021. Архивлыме 29 идым 2020 ий.
  40. Глава Татарстана пригласил президентов РФ и Казахстана посетить древний город Болгар. ТАСС (9 кылме 2018). Тергыме кече: 11 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  41. Мамедова Н.м. Международный транспортный коридор "Север-Юг" как современный аналог Великого Волжского пути // Восточная аналитика. — 2018. — Вып. 3. — С. 149–156. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  42. Мамедова В.Э. Нормативное регулирование института ответственности членов политической партии // Политика и Общество. — 2016-11. — Т. 11, вып. 11. — С. 1530–1536. — ISSN 1812-8696. — doi:10.7256/1812-8696.2016.11.21015.
  43. Историко-архитектурный комплекс «Казанский кремль». Культура.рф. Тергыме кече: 18 пургыж 2021. Архивлыме 5 вӱдшор 2021 ий.
  44. ЮНЕСКО включил Успенский собор в Свияжске в список всемирного наследия. РИА Новости (9 сӱрем 2017). Тергыме кече: 18 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  45. Валеев, 2019.
  46. Гильфанов, 2019, с. 1—4.
  47. Федеральный туроператор предлагает путешествия по пермскому краю. Business Class (15 идым 2020). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 14 вӱдшор 2021 ий.
  48. Кунгурская ледяная пещера. Культура.рф. Тергыме кече: 18 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  49. Гастрочартер, глэмпинги и медицинский туризм: чем будут привлекать туристов в Удмуртию. Удмуртская правда. Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 24 шорыкйол 2021 ий.
  50. Туристами поделятся по-соседски. Коммерсантъ (17 сорла 2020). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  51. Ижевск, Воткинск и Дебесы вошли в турмаршрут «Великий Волжский путь». Удмуртия. Информационное агентство (21 ӱярня 2017). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 23 теле 2017 ий.
  52. Ольга Масалкова. "Бурановские бабушки": жизнь после "Евровидения". Русская служба BBC. Тергыме кече: 18 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  53. Нижний Новгород. Комсомольская правда. Тергыме кече: 18 пургыж 2021. Архивлыме 21 шорыкйол 2021 ий.
  54. Ростуризм поддержит проект «Великий Волжский путь». Известия IZ (31 сорла 2020). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  55. Проложат «Великий волжский путь» (недоступная ссылка — история). Информационно-аналитический портал Самарской области "неслухи.рф". Тергыме кече: 17 пургыж 2021.
  56. Владимир Голохвастов. Что покажут туристам в Кирове? Киров.ru (20 кылме 2020). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 26 кылме 2020 ий.
  57. Зюляев, 2018, с. 1—14.
  58. История «Царева града на Кокшаге» и Царевококшайского кремля. Культура.рф. Тергыме кече: 18 пургыж 2021. Архивлыме 23 шорыкйол 2021 ий.
  59. Лебедева, 2019, с. 295—301.
  60. «Великий Волжский путь» пройдет через Пензенскую область. Пенза. Телевидение и радио (22 идым 2018). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  61. Тарханы вошли в туристический маршрут «Великий Волжский путь». Pravda-news (22 идым 2016). Тергыме кече: 17 пургыж 2021. Архивлыме 9 сӱрем 2021 ий.
  62. Государственный Лермонтовский музей-заповедник «Тарханы». Культура.рф. Тергыме кече: 18 пургыж 2021. Архивлыме 15 вӱдшор 2021 ий.

Литератур

  • Валеев Р.М. Историко-культурный потенциал Болгара как объекта всемирного наследия ЮНЕСКО и развитие туризма в Татарстане // Вестник КАЗГУКИ. — 2019. — Вып. 1.
  • Гильфанов А.Р. Перспектива развития туризма в республике Татарстан // Казанский вестник молодых ученых. — 2019. — Т. 3, вып. 2.
  • Дубов И.В. Великий Волжский Путь. — Издательство Ленинградского университета. — 1989. — 256 с. — ISBN 5-288-00164-2.
  • Зюляев Н.А., Низова Л.М., Сорокина Е. Н. Внутренний туризм как вид экономической деятельности на мезоэкономическом уровне // Вестник НГИЭИ. — 2018. — Т. 6, вып. 85.
  • Олина Е.А. Потенциал развития туристского брендового маршрута "Великий Волжский Путь" // Молодежный туризм в России: ресурсы, тенденции, перспективы. — 2019. — С. 236—238.
  • Лебедева Т.Е., Прохорова М.П. Перспективы развития туристского кластера и туризма в республике Чувашия // Инновационная экономика: перспективы развития и совершенствования. — 2019. — Т. 2, вып. 36. — С. 295—301.
  • Макарова Г.И. Значимые события в стратегиях регионального брендирования в республике Татарстан // Вестник института социологии. — 2019. — Т. 10, № 4. — С. 16—35.
  • Мамедова Н.М. Международный транспортный коридор "Север-Юг" как современный аналог Великого Волжского пути // Восточная аналитика. — 2018. — С. 149—156.
  • Руденко К.А. Волжская Булгария в XI-начале XIII века. — РИЦ "Школа". — Казань, 2007. — 244 с.

Кылвер-влак