Ерошкин, Виталий Александрович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Виталий Александрович Ерошкин
Виталий Ерошкин
Ерошкин, Виталий Александрович.jpg
Шочмо кече 18 вӱдшор 1928(1928-04-18)
Шочмо вер
Колымо кече 1 шыжа 2016(2016-10-01) (88 ий)
Колымо вер
Гражданлык  СССР Россий
Паша сомыл шанче пашаеҥ, историк, туныктышо, сылнымутчо, партий пашаеҥ
Награде да премий

Отличник народного просвещения РСФСР — 1980
«Пашан ветеранже» медаль
Марий АССР шанчын сулло пашаеҥже (1988)
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чапкагазше (1978)

Вита́лий Алекса́ндрович Еро́шкин (18 вӱдшор 1928, Ангырвуй, Пӹзӹкныр ял шотан илем[d]1 шыжа 2016, Йошкар-Ола) — марий совет да российысе шанче пашаеҥ, шымлызе-историк, туныктышо, сылнымутчо, партий пашаеҥ, 1966 ий гыч СССР журналист-влак ушемын йыжыҥъеҥже. Историй шанче доктор, профессор. Марий АССР шанчын сулло пашаеҥже (1988). РСФСР калык туныктымашын отличникше (1980). КПСС йыжыҥъеҥ.

Илыш корныжо

Кресаньык ешеш шочын[1]. 1941 ийыште Марий Элын кызытсе Курыкмарий кундем Ӓнгырвуй шымияш школым тунем пытарен, вара Курыкмарий район Виловат кыдалаш школышто тунемын. 1949 ийыште Н. Крупская лӱмеш МКПИ-н ямдылыме курсшым да институтым тунем пытарен. 1949—1953 ийлаште — Марий АССР-ысе Провой вел Кужмара кыдалаш школышто историйым туныктышо, 1953—1954 ийлаште — Провой Роно вуйлатыше[2].

1954—1957 ийлаште — КПСС Марий обкомын школ ден вуз-влак пӧлкан инструкторжо. 1959 ийыште КПСС ЦК пеленысе Кӱшыл партий школым тунем пытарен. Вара заочнын Угарманысе кугыжаныш университет пелен аспирантурышто тунемын, тушто кандидатлык диссертацийым сайын арален. 1959 гыч 1962 ий марте — Марий АССР просвещений министрын алмаштышыже, 1962—1964 ийлаште — Просвещений пашаеҥ-влакын профушемысе марий обкомжын председательже, 1964—1967 ийлаште — КПСС Марий обкомын инструкторжо[2].

1967 ий гыч — Н. К. Крупская лӱмеш МКПИ-ште: КПСС историй кафедрын ассистентше да кугурак туныктышыжо, институтысо ямдылыме пӧлкан деканже, КПСС историй кафедрын доцентше, КПСС историй, политике историй да историй ден этнологий кафедре-влакын вуйлатышыже (1979—1998). Историй шанче доктор (1993). 1998—2001 ийлаште — МКПИ-н историй да экономике теорий кафедрын профессоржо[2].

2016 ий 1 октябрьыште Йошкар-Олаште колен.

Сылнымут пашаже

1950-ше ийла мучаш гыч возаш тӱҥалын. Тиде ийлаште «Марий коммуна» газетыште тудын «Кыдалыштда, машинӓвлӓ» (1957), «Пӹсӹ сӹнзӓвлӓ» (1958) ойлымашыже-влак лектыныт[2].

Тӱрлӧ жанрыште тыршыше автор (ойлымаш, повесть, йомак, почеламут, муро, шарнымаш, документал очерк-влак). Марий книга савыктыште икмыняр книгам луктын[3]. Тудын произведенийже-влак «У сем» курыкмарий журналыште да тӱшка сылнымут савыктышлаште лектыныт[4].

Тӱҥ сылнымут произведенийже-влак

Умбакыже В. Ерошкинын марла да рушла серыме тӱҥ сылнымут произведенийже-влак списке ончыкталтеш[5]:

  • Оратиэм : шайыштмаш // Якшар кӹцкӓн ломбы. — Йошкар-Ола, 1974. — С. 17—22.
  • На их долю выпало счастье: документальные очерки. — Йошкар-Ола, 1976. — 96 с.
  • Че-Пе : шайыштмаш // Патыр курым: Кырык мары антологи. — Йошкар-Ола, 1980. — С. 127—136.
  • Яратетгӹнь…: пьеса // У сем. — 1994. № 3. С. 81—121.
  • Изи мӱкш: лыдышвлӓ [Пчёлка: стихи]. — Йошкар-Ола, 1995. — 20 с.
  • Тум дон Пӹзӹлмӹ: ямак [Дуб и Рябина: сказка]. — Йошкар-Ола, 1997. — 20 с.
  • Вырсын тетявлӓжӹ: шайыштмашвлӓ, повесть [Дети войны: рассказы и повесть]. — Йошкар-Ола, 2005. — 160 с.
  • Ӹлӹмӓшӹн шановлӓжӹ: повесть // У сем. — 2003. — № 2. С. 107—125; № 4. — С. 89—118; 2004. — № 1. — С. 69—92; № 2. — С. 77—103; № 3. — С. 23—55.

Илышыже да усталык пашаж нерген литератур

В. А. Ерошкинын илышыже да усталык пашаже нерген возымо литератур списке[5]:

  • Айплатов Г. Н., Иванов А. Ерошкин Виталий Александрович // Марийский археографический вестник. — 1988. — № 8. — С. 245—249[6].
  • Ерошкин В. Первая ступенька в моём жизненном пути // Сила: приложение к газете «Ленинский путь». — 1990. — № 21. — 23 декабря.
  • Хлебников А. Наш юбиляр // Учитель. — 1993. — № 13. — 15 апреля.
  • Егоров Н. Шаноан корнышты // У сем. — 1998. — № 1. — С. 124—128.
  • Айплатов Г. Н., Иванов А. Кычалме корно. Тӱвыргӧ саска: В. Ерошкинлан 70 ий // Марий Эл. — 1998. — 18 апрель.
  • Апакаев П. Ӓнгӹрвуй солан лӹмлӹ эргӹжӹ // У сем. — 2003. — № 2. — С. 100—106.

Чаплӱм да суаптар-влак

Палемдымаш

  1. Деревня Яшпатрово (Ангырвуй) // Горномарийский район. — Йошкар-Ола, 2006. — С. 366—367. — 648 с. — (История сёл и деревень Республики Марий Эл). — 750 экз. — ISBN 5-87898-320-6.
  2. 1 2 3 4 Писатели МЭ, 2008, с. 227.
  3. Ерошкин, Виталий Александрович - Вырсын тетявлӓжы : шайыштмашвлӓ, повесть (руш.). Официальный сайт РГБ. Тергыме кече: 16 шыжа 2025. Архивлыме 16 пеледыш 2022 ий.
  4. Писатели МЭ, 2008, с. 227—228.
  5. 1 2 3 Писатели МЭ, 2008, с. 228.
  6. Айплатов Г. Н., Иванов, А. Г. Ерошкин Виталий Александрович (руш.). Официальный сайт Государственной публичной исторической библиотеки России. Тергыме кече: 16 шыжа 2025. Архивлыме 16 пеледыш 2022 ий.

Литератур

  • Виталий Ерошкин // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. А. Васинкин, В. Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — С. 227—228. — 752 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7590-0966-5.
  • Рыбакова Т. Л., Айплатов Г. Н., Мочаев В. А., Яналова Н. А. Ерошкин Виталий Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 141. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак