Егоров, Иван Ильич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Иван Ильич Егоров
Егоров, Иван Ильич.jpg
Шочмо кече 1949 ий 22 пургыж(1949-02-22) (77 ий)
Шочмо вер Пезмучаш, Волжск район, Марий АССР, РСФСР, СССР
Гражданлык  СССР Россий
Паша сомыл дирижёр, композитор
Награде да премий

Заслуженный деятель искусств Российской Федерации — 1998

Иван Ильич Егоров (1949, Пезмучаш, Волжск район, Марий АССР, РСФСР, СССР) — марий совет ден россий тӱвыра пашаеҥ, дирижёр, композитор. Дирижёр, марла В. Алексеевын икымше мюзиклым «Маска коваштан шунмастар» шындыше («Марий сувенир»). Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын художественный вуйлатыше, директоржо (19922001), Я. Эшпай лӱмеш Марий кугыжаныш филармонийын директоржо (20072017). Россий Федерацийын сулло сымыктыш пашаеҥже (1998). Марий АССР-ын сулло артистше (1988). Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийжын лауреатше (2005).

Биографий

Волжск районысо Марий АССР-ын Пезмучаш ялыште 1949 ий 22 февральыште шочын[1][2][3][4][5].

1963 ийыште Кугу Корамас шымияш школым шочмо районыштыжо тунем лектын, 1969 ийыште — Йошкар-Оласе И. С. Палантай лӱмеш семлык училищым (виолончель класслан) пытарен, а 1974 ийыште — Гнесин лӱмеш сем академийым (виолончель, профессор А. П. Сторогорскийын классше)[1][2][6].

1975 ий гыч — виолончелист тӱшкан концертшым вӱдышӧ, 1980 ий гыч — дирижёр, 1992 ий гыч — художественный вуйлатыше, 19992001 ийлаште — Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын директоржо[1][2][6].

2007-2017 ийлаште — Я. Эшпай лӱмеш Марий кугыжаныш филармонийын директоржо. Кызыт Марий Элын рӱдолаже Йошкар-Олаште ила да пашам ышта.

Семлык паша

Москосо стажировко деч вара 1989 ийыште Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрыште дирижёрлан кусаралтын, тыглай произведений деч утларак неле произведенийышке эркын кусаралтын[6].

Дирижёр репертуарыште И. И. Егоровын ятыр опере, балет спектакль, оперетте-влак улыт. В. Алексеевын «Маска коваштан шунмастар» икымше марла мюзклын дирижёржылан шотлалтеш[1][2][6].

«Чодырасе дегенде» балетым у семын шындышашлан композитор А. Б. Лупповын келшымыж почеш у семлык партитурым ыштен, туштыжо композиторын «Чодыра легенде», «Кӱрылтшӧ пайрем», «Шереметевын Замокшо» кум балетше гыч семым келыштарен ыштыме[6][7].

1975 ий гыч спектакль, радио — да телесӱрет-влаклан инструментальный произведений-влакым да кумдан палыме муро-влакым — «Каче-влак», «Ший памаш», «Элнет» да моло мурым серыше автор семын палыме[1][2]. 2005 ий гыч композитор А. Эшпай дене келшымашыже тӱҥалын, И. Егоровын вуйлатымыж почеш усталык касше эртеныт, тудын произведенийжым веле огыл, а тудын ачажын — Я. Эшпайын, тыгак моло марий композитор-влакын произведенийже-влак йоҥгеныт[6].

1994 ий ноябрьыште тудын темлымыж почеш Марий опер ден балет театрлан композитор, «Акпатыр» икымше марий оперын авторжо Э. Сапаевын лӱмжым пуымо[6][7].

Икмыняр конкурсын жюри еҥже улеш, ты шотыштак И. Д. Кобзон лӱмеш «Йошкар гвоздика» калыкле патырлык муро тӱнямбал фестиваль-конкурсын кундемысе этапыштыже пашам ыштен[8].

1988 ийыште Марий АССР-ын сулло артистше лийын, а 1998 ийыште сымыктыш пашаште суапшылан «Россий Федерацийын Сулло сымыктыш пашаеҥже» чап лӱмым пуымо. 2005 ийыште Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийжын лауреатше лийын[1][2][9]. «Виват, Мэстро!» тӱнямбал мер премийын лауреатше улеш[10].

Тӱҥ пунчал-влак

Дирижёр И. И. Егоровын тӱҥ постановкыжо-влакын спискышт[1][2][6][7]:

Балет

  • «Тщетная предосторожность» П. Гертель
  • «12 стульев» Г. Гладков
  • «Жизель» А. Адан
  • «Лебединое озеро» П. Чайковский (2003)
  • «Лесная легенда» А. Луппов (2005)
  • «Сон в летнюю ночь» Ф. Мендельсон (2005)
  • «Спартак — триумф Рима» А. Хачатурян (2007)
  • «Щелкунчик» П. Чайковский (2009)
  • «Баядерка» Л. Минкуса (2009)
  • «Эсмеральда» Ц. Пуни (2011)

Опере

  • «Иоланта» П. Чайковский
  • «Севильский цирюльник» Дж. Россини
  • «Акпатыр» Э. Сапаев

Оперетте

  • «Королева чардаша», «Баядера», «Фиалка Монмартра», «Марица» И. Кальман
  • «Фраскита» и «Весёлая вдова» Ф. Легар
  • «Летучая мышь» И. Штраус
  • «В поисках невест» Г. Мовсесян
  • «Севастопольский вальс» К. Листов
  • «Девичий переполох» Ю. Милютин
  • «Женихи» И. Дунаевский

Музык йомак

  • «Ох, уж этот Царь Горох» А. Дериев (2006)

Мюзикл

  • «Гончар в медвежьей шкуре» («Марийский сувенир») В. Алексеев

Суапландарымаш

  • Марий АССР-ын Кӱшыл Советын чап грамотшо (1981)[1][2]
  • Россий Федераций сымыктышын сулло пашаеҥже (1998 ий 26 январь) [1][2] — сымыктыш пашаште суапшылан[11]
  • Марий АССР-ын сулло артистше (1988)[1][2][6]
  • Марий Эл Республикын кугыжаныш премийже (2005)[1][2][6]
  • «Виват, Мэстро!» тӱнямбал мер премий[10]

Палемдымаш

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Мочаев, 2017, с. 134.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 349.
  3. Пезмучаш | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2024.
  4. Егоров Иван Ильич. МБУ «Централизованная библиотечная система администрации Волжского муниципального района». Тергыме кече: 24 пургыж 2024.
  5. Знаменитые люди Волжского района. multiurok.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2024.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Марийский государственный академический театр оперы и балета им. Эрика Сапаева. Марийский государственный академический театр оперы и балета им. Эрика Сапаева. Тергыме кече: 24 пургыж 2024.
  7. 1 2 3 Егоров Иван Ильич (неопр.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 24 пургыж 2024.
  8. Оргкомитет — Фестиваль Красная Гвоздика (неопр.). Тергыме кече: 24 пургыж 2024.
  9. Заслуженный артист МАССР, заслуженный деятель искусств России Иван Егоров: «Дирижер –это не регулировщик!» www.marpravda.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2024.
  10. 1 2 Союз театральных деятелей. Марийское отделение. - "Театральная гостиная" с Иваном Егоровым. std-mari.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2024.
  11. Егоров Иван Ильич – Награды России, 1998-01-26. ru.nagrady.by. Тергыме кече: 24 пургыж 2024.

Литератур

  • Егоров Иван Ильич // Кто есть кто в Марий Эл / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2002. — С. 173. — 2000 экз. — ISBN 5-87898-197-1.
  • Артищева Р. В., Мочаев В. А. Егоров Иван Ильич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 116. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Егоров Иван Ильич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 349. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Артищева Р. В., Мочаев В. А. Егоров, Иван Ильич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 134. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — 259 с.: ил., портр.
  • Оленёва М. Заслуженный артист МАССР, заслуженный деятель искусств России Иван Егоров: «Дирижёр — это не регулировщик!» // Марийская правда. — 2020. — 21 декабря.

Кылвер-влак